III CA 989/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Łodzi wyrokiem z dnia 16 listopada 2016 roku zasądził od (...) Spółki Akcyjnej na rzecz A. W. kwotę 3 305,68 zł z odsetkami, ustalił, że postanowienie § 3 ust. 3 umowy o kredyt hipoteczny z dnia 12 lipca 2010 roku w zakresie automatycznego przedłużenia ubezpieczenia niskiego wkładu nie wiąże powódki, oddalił powództwo w pozostałej części i zasądził koszty procesu. Sąd Rejonowy uznał, że choć koszt ubezpieczenia niskiego wkładu był jasno określony, pozostała część postanowienia była nieprecyzyjna i nieczytelna, co narusza prawa konsumenta. Bank pobrał od powódki kwoty wyższe niż wskazane w umowie. Apelacje wniosły obie strony. Pozwany bank kwestionował m.in. naruszenie rozkładu ciężaru dowodu i orzeczenie ponad żądanie pozwu. Powódka domagała się zasądzenia pozostałej części kwoty i uznania klauzuli za abuzywną. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelacje, uznał ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego za własne, z wyłączeniem wysokości kwot pobranych z tytułu spornego ubezpieczenia. Sąd Okręgowy przychylił się do zarzutów pozwanego dotyczących błędnego powiązania kwoty 3 482,85 zł z ubezpieczeniem niskiego wkładu oraz naruszenia art. 189 k.p.c. z uwagi na brak interesu prawnego w żądaniu ustalenia. Jednocześnie Sąd Okręgowy uznał, że klauzula dotycząca ubezpieczenia niskiego wkładu własnego jest abuzywna w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c., naruszając dobre obyczaje i interesy ekonomiczne powódki poprzez brak jasnych informacji o kosztach i zakresie ochrony. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zasądził od banku na rzecz powódki zwrot faktycznie pobranych, a nieuzgodnionych kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, które wyniosły łącznie 6 539,75 zł (3 358,46 zł + 3 181,29 zł). Żądanie powódki dotyczące kwoty 3 482,85 zł zostało oddalone, gdyż była to należność z innego tytułu. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zostało zmienione na zasadzie wzajemnego zniesienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących ubezpieczenia niskiego wkładu własnego w umowach kredytów hipotecznych i brak interesu prawnego w żądaniu samego ustalenia ich niezwiązania.
Dotyczy umów zawieranych z konsumentami, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie umowy kredytu hipotecznego dotyczące automatycznego przedłużenia ubezpieczenia niskiego wkładu własnego i upoważnienia banku do pobierania kosztów z tego tytułu jest klauzulą abuzywną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie to jest abuzywne, ponieważ jest nieprecyzyjne, nieczytelne i narusza dobre obyczaje oraz rażąco interesy konsumenta, nie dając mu możliwości oceny kosztów i zakresu ochrony.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzulę za abuzywną, ponieważ brak było jasnych informacji o sposobie ustalania kosztów ubezpieczenia, jego zakresie i czasie trwania, co uniemożliwiało konsumentowi racjonalną ocenę swoich obowiązków finansowych i kontrolę działań banku.
Czy powódka ma interes prawny w żądaniu ustalenia, że klauzula umowna nie wiąże jej, skoro może dochodzić zwrotu nienależnego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia, ponieważ jej prawa mogą być skutecznie chronione w drodze powództwa o zapłatę (zwrot nienależnego świadczenia), a stwierdzenie abuzywności w sprawie o zapłatę przesądza o niezwiązaniu stron postanowieniem.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że żądanie ustalenia nie jest konieczne, gdyż ochrona prawna może być uzyskana w postępowaniu o świadczenie, a stwierdzenie abuzywności w takim postępowaniu jest wystarczające do uznania postanowienia za niezwiązujące.
Czy bank prawidłowo pobrał od powódki kwoty z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nieprawidłowo pobrał część kwot. Kwota 3 482,85 zł była należnością z innego tytułu. Kwota 3 358,46 zł została pobrana zgodnie z umową, ale jako koszt abuzywnej klauzuli. Łącznie powódce należał się zwrot 6 539,75 zł.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy ustalił, że kwota 3 482,85 zł nie dotyczyła ubezpieczenia niskiego wkładu. Kwoty faktycznie pobrane na ten cel (3 358,46 zł i 3 181,29 zł) podlegały zwrotowi jako nienależne świadczenie z uwagi na abuzywność klauzuli.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienie umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostało uzgodnione indywidualnie, kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, nie jest wiążące dla konsumenta.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie postanowienia umowy nie wiążą konsumenta, jeżeli strony nie miały możliwości interwencji w ich treść lub zmianę.
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem pozwu.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o zwrot kosztów procesu sąd orzeka o zasadach ponoszenia przez strony kosztów w oparciu o zasadę stosunkowego rozdzielenia lub celowości.
Pr. bank. art. 109 § § 2
Prawo bankowe
Regulacje dotyczące zabezpieczenia spłaty kredytu, w tym ubezpieczenia niskiego wkładu własnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula dotycząca ubezpieczenia niskiego wkładu własnego jest abuzywna. • Powódka nie miała wpływu na treść postanowienia umownego. • Brak jasnych informacji o kosztach i zakresie ubezpieczenia narusza dobre obyczaje i interesy konsumenta. • Kwoty pobrane przez bank ponad uzgodnioną kwotę 3 358,46 zł (łącznie z 3 181,29 zł) stanowiły nienależne świadczenie.
Odrzucone argumenty
Żądanie ustalenia, że klauzula nie wiąże powódki, było zasadne. • Kwota 3 482,85 zł została pobrana tytułem ubezpieczenia niskiego wkładu własnego. • Powódka miała świadomość istnienia obowiązków pokrycia kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego, że powódka nie miała rzeczywistego wpływu na treść postanowienia § 3 ust. 3 umowy kredytu. • Wbrew zarzutom apelacji pozwanego nie sposób było przyjąć, iż powódka mała realny wpływ na treść spornego postanowienia, bowiem aby przejść pozytywną weryfikację wniosku, musieli przystać na takie postanowienie narzucone przez bank. • W realiach niniejszej sprawy zostały spełnione przesłanki uznania klauzuli umownej zobowiązującej kredytobiorcę do pokrycia kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu za abuzywną w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. • Samo stwierdzenie abuzywności postanowień umowy w sprawie o zapłatę przesądza kwestię niezwiązania stron tymi postanowieniami, bez konieczności zawarcia osobnego rozstrzygnięcia w wyroku ustalającym.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących ubezpieczenia niskiego wkładu własnego w umowach kredytów hipotecznych i brak interesu prawnego w żądaniu samego ustalenia ich niezwiązania."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawieranych z konsumentami, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, co jest istotne dla wielu konsumentów. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące ochrony konsumentów.
“Bank przegrywa w sądzie: klauzula o ubezpieczeniu niskiego wkładu własnego uznana za abuzywną!”
Dane finansowe
zwrot kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu: 3305,68 PLN
zwrot kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu: 6539,75 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.