III CA 935/23

Sygn. akt III Ca 935/23 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 22 lutego 2023 r., w sprawie Dz.Kw.3019/22 Sąd Rejonowy w Rawie Mazowieckiej oddalił wniosek W. K. o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości B. , obręb 3, gmina B. , powiat (...) , województwo (...) , stanowiącej działkę nr (...) o obszarze 0,0390 ha i dokonanie w tej księdze wpisu prawa współwłasności na rzecz: W. M. K. , córki T. i N. , PESEL (...) w udziale wynoszącym ¼; J. T. , syna T. i N. , PESEL (...) w udziale wynoszącym ¼ oraz C. M. , córki P. i F. , PESEL (...) w udziale wynoszącym 1/2 i nakazał zwrot W. K. ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej kwoty 50 zł , stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą uiszczoną przez wnioskodawczynię tytułem opłaty sądowej od wniosku, a rzeczywistą wysokością należnej opłaty. Sąd Rejonowy ustalił i zważył, że po dokonaniu badania treści i formy złożonego wniosku, dołączonych do niego dokumentów, a także dokumentów, na które powołała się wnioskodawczyni, a także z urzędu stwierdzono, iż prawo współwłasności tejże działki przysługuje K. C. i I. C. w udziale wynoszącym 4/8, W. K. – w udziale 1/8, J. T. – w udziale 1/8 i C. M. – w udziale 2/8. Wobec tego wniosek o założenie księgi wieczystej nie mógł zostać uwzględniony, albowiem uczynienie zadość zgłoszonym przez wnioskodawczynię żądaniom doprowadziłoby do założenia księgi wieczystej, w której treść wpisów w dziale II byłaby niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Rolą sądu wieczystoksięgowego jest takie rozstrzyganie wniosków, by było to zgodne z obowiązującym prawem, a nadto w taki sposób aby realizować podstawowy cel w jakim księgi wieczyste są tworzone – ustalenie stanu prawnego nieruchomości ( art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece ). Wiedząc, iż uwzględnienie wniosku doprowadziłoby do powstania sytuacji, w której wpis nie odzwierciedlałby rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości, sąd wieczystoksięgowy nie może takiego wniosku uwzględnić. W postępowaniu o założenie księgi wieczystej stosuje się również art. 626 8 § 2 k.p.c. , który stanowi, że rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej (jeżeli taka księga istnieje). Nie jest więc uprawnione przyjmowanie w takim wypadku szerszej kognicji sądu wieczystoksięgowego. Tym samym nie jest możliwe - w świetle art. 626 8 § 2 k.p.c. - zastąpienie dokumentu, który ma być podstawą wpisu, żadnym innym środkiem dowodowym, wykazywanie treści tego dokumentu za pomocą innych środków dowodowych, jak również ustalenie prawa własności nieruchomości lub jej stanu prawnego w innym zakresie w odmienny sposób. Wniosek o założenie księgi wieczystej i wpis prawa własności może być uwzględniony wtedy, gdy będzie pozwalał - zarówno z uwagi na brzmienie żądania, jak i dokumenty, którymi zostanie ono wykazane - na ujawnienie w księdze wieczystej wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, tak by suma ich udziałów wyczerpywała . Brak jest w sprawie dokumentów, które pozwalałyby jednoznacznie stwierdzić, iż M. S. i A. W. , bądź ich następcy prawni dokonali w sposób formalny, a w konsekwencji też prawnie skuteczny, jakiegokolwiek zniesienia współwłasności nieruchomości, dla której prowadzony był zbiór dokumentów nr 843, a w szczególności zniesienia współwłasności, w wyniku którego następcy prawni A. W. (ostatecznie strony niniejszego postępowania) staliby się jedynymi współwłaścicielami części tej nieruchomości, stanowiącą obecnie działkę nr (...) . Analiza dokumentów wskazuje, iż prawo współwłasności do tejże działki przysługuje także K. i I. C. . Mylne jest zdaniem Sądu Rejonowego przekonanie wnioskodawczyni, iż z postanowienia Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej z dnia 4 czerwca 1995 roku wynika coś innego niż jego rzeczywista treść. Postanowienie dotyczy wyłącznie działki (...) a co za tym idzie w żadnej mierze nie dotyczy działki numer (...) dla której obecnie miałby być założona księga wieczysta. O ile kiedyś działka geodezyjna numer (...) będąca współwłasnością 3 rodzin została nawet faktycznie podzielona do odrębnego użytkowania to stwierdzenie zasiedzenia tylko na jednej części nieruchomości (583/1) na rzecz rodziny C. nie przesądza o tym, że przestała ona być współwłaścicielem innej części działki (583/2 i 583/3). Przynajmniej nie jest tak z punktu widzenia sądu wieczystoksięgowego, który musi się opierać wyłącznie na dokumentach będących podstawą wpisu. Apelację od tego postanowienia złożyli: wnioskodawczyni oraz uczestnicy postępowania. Zarzucili skarżonemu orzeczeniu dokonanie dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie oraz dokumentacji z księgi wieczystej (...) poprzez ustalenie prawa własności do działki (...) w B. , objętej wnioskiem o wpis w oderwaniu do treści dokumentacji aktów notarialnych z połowy XX wieku oraz postanowienia Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej w sprawie I Ns 285/95 i dokonanego badania hipotecznego przez uprawnionego geodetę, co narusza art. 233 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. ; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, iż własność działki (...) objętej wnioskiem pozostaje również w majątku K. i I. C. , a nie jedynie w majątku wnioskodawczyni i uczestników. W konkluzji wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Rawie Mazowieckiej do ponownego rozpoznania celem uwzględnienia wniosku. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Sąd I instancji swoje rozstrzygnięcie oparł przede wszystkim na gramatycznej wykładni przepisu art. 626 8 § 2 k.p.c. , art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( Dz.U. 2018.1916 z późn. zm.). W przedmiotowej sprawie jednak wniosek zmierza przede wszystkim do założenia księgi wieczystej i dokonania w niej stosownych wpisów. Jak jednak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 lutego 2023 r., w sprawie II CSKP 1239/22 mimo ograniczonej kognicji sądu wieczystoksięgowego może on uwzględnić okoliczności, o których powziął wiadomość w inny sposób niż przy badaniu treści wniosku i dołączonych do niego dokumentów a to przez wzgląd na potrzebę zapobiegania dokonywania wpisów niezgodnych z rzeczywistym stanem prawnym. Zważywszy na tę regułę przyjętą przez Sąd Najwyższy uznać trzeba, że Sąd I instancji nie przeanalizował wszystkich dokumentów złożonych przy wniosku, jak i znajdujących się już w założonych wcześniej księgach wieczystych, przez co wniosku stwierdzającego brak możliwości założenia księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości z wpisami żądanymi we wniosku na tym etapie postępowania nie można uznać za zasadny. W tym stanie rzeczy Sad Okręgowy na podstawie art. 386 § 4 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.