III Ca 919/23

III Ca 919/23 III Ca 919/23 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego w Zgierzu z 30 stycznia 2023 roku w sprawie I C 60/17 z powództwa H. K. przeciwko Towarzystwu (...) spółce akcyjnej w W. : w punkcie 1 zasądzono od pozwanego na rzecz powoda 50.761,03 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: (a) od 38.769,48 zł od 5 stycznia 2017 roku do dnia zapłaty, (b) od 11.991,55 zł od 26 lipca 2022 roku do dnia zapłaty; w punkcie 2 zasądzono od pozwanego na rzecz powoda 3.712 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; W punkcie 3 nakazano pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu 10.393,44 zł tytułem wydatków tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa. W świetle uzasadnienia wskazanego orzeczenia Sąd I instancji ustalił, że 24 czerwca 2016 roku doszło do uszkodzenia pojazdu C. (...) o numerze rejestracyjnym (...) . Pojazd sprawcy kolizji był objęty ochroną ubezpieczeniową z tytułu odpowiedzialności cywilnej u pozwanego. W oświadczeniu dotyczącym okoliczności zdarzenia wskazano, że uszkodzeniu uległ zderzak tylny, błotnik prawy tylny oraz lampa boczna pojazdu C. . Zgodnie z kosztorysem naprawy sporządzonym na zlecenie poszkodowanego ustalono, iż koszt naprawy należącego do niego pojazdu na 26 września 2016 roku wynosił 48.787,10 zł. Pracownik firmy ubezpieczeniowej P. A. , sporządzający kalkulację naprawy pojazdu, w czasie oględzin stwierdził uszkodzenia zderzaka tylnego, elementów pasa tylnego i podłogi bagażnika, która jest elementem z tworzywa. Możliwym w jego ocenie było także uszkodzenie wanny koła zapasowego, gdyż elementy zapasowe pasa tylnego zostały wybite i przesunięte albo doszło też do uszkodzenia ściany bocznej. Powód zakupił przedmiotowy pojazd na przełomie sierpnia i września 2013 roku. Pojazd był serwisowany przez powoda. Nie czynił jednak tego w autoryzowanym serwisie. Pojazd po szkodzie z 24 czerwca 2016 roku został doprowadzony przez powoda do stany sprzed szkody. W chwili obecnej powód nie jest właścicielem przedmiotowego pojazdu. Sprzedał go do salonu samochodowego w Niemczech. Przed zakupem stan pojazdu był przez kupujących sprawdzany. Pismem z 28 czerwca 2016 roku (...) spółka akcyjna w W. poinformował powoda o przyjęciu szkody w ramach bezpośredniej likwidacji szkody i zarejestrowaniu jej pod numerem (...) . Zgodnie z kalkulacją sporządzoną na zlecenie (...) spółki akcyjnej w W. ustalono iż koszt naprawy pojazdu C. , należącego do powoda, wynosi 10.017,62 zł. Pismem z 23 września 2016 roku pozwany skierował do (...) spółki akcyjnej w W. odwołanie w zakresie zaniżenia świadczenia z tytułu szkody komunikacyjnej, wskazując, że wyliczona kwota dopłaty do odszkodowania wynosi łącznie 38.769,48 zł. Pismem datowanym na 19 grudnia 2016 roku, nadanym w placówce pocztowej 20 grudnia 2016 roku, pełnomocnik powoda dokonał zgłoszenia szkody u pozwanego, wnosząc jednocześnie o dopłatę odszkodowania 38.769,48 zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Wysokość kosztów naprawy pojazdu marki C. o numerze rejestracyjnym (...) , przy użyciu nowych części z logo producenta pojazdu, w związku ze szkodą z 24 czerwca 2016 roku oraz aktualnymi cenami wynosi 66.830,16 zł brutto, zaś przy potrąceniu 50 % wartości zderzaka tylnego – 60.778,65 zł brutto. Przedmiotowy zderzak był elementem używanym. Cena jego zakupu przez poszkodowanego była zdecydowanie mniejsza od zakupu części nowej. Poszkodowany miał zatem zamontowany w swoim pojeździe element używany pochodzący z rynku wtórnego, czyli dużo tańszy niż nowy. Dodatkowo zderzak ten posiadał uszkodzenia lakieru niezwiązane z przedmiotową szkodą. Przy wyliczeniu wysokości kosztów naprawy zasadnym jest zastosowanie także 30 % potrącenia kosztów lakierowania. Wartość przedmiotowego pojazdu na 24 czerwca 2016 roku, wynosiła 84.600 zł, a po szkodzie 66.000 zł brutto. W tak ustalonym stanie faktycznym zważono w pierwszej kolejności, że nie jest zasadny zarzut przedawnienia także co do części roszczenia, o jaką powód podniósł wysokość żądania. Sąd Rejonowy uznał, że powód rozszerzając powództwo nie wystąpił z nowym roszczeniem, a jedynie podwyższył żądanie w trakcie procesu co do roszczenia pierwotnego. Uznać zatem należy, iż bieg terminu przedawnienia w zakresie rozszerzonego powództwa uległ przerwaniu z dniem wytoczenia pierwotnego powództwa w niniejszej sprawie. Odnosząc się do kwestii wysokości odszkodowania Sąd I instancji zwrócił uwagę, że jego wysokość ma odpowiadać kosztom usunięcia różnicy w wartości majątku poszkodowanego, a ściślej – kosztom przywrócenia pojazdowi jego stanu i wartości sprzed wypadku. W świetle ustalenia, że prawidłowo ustalona wysokość kosztów naprawy przedmiotowego pojazdu wyniosła 60.778,65 zł, zaś w toku postępowania likwidacyjnego ubezpieczyciel wypłacił poszkodowanemu tytułem zwrotu kosztów naprawy pojazdu łącznie 10.017,62 zł, do zapłaty pozostaje 50.761,03 zł. Taką też kwotę Sąd Rejonowy zasądził. Odsetki ustawowe za opóźnienie od 38.769,48 zł zasądzono od 5 stycznia 2017 roku do dnia zapłaty, zaś od rozszerzonego powództwa – to jest od 11.991,55 zł – od dnia 26 lipca 2022 roku do dnia zapłaty, zgodnie z żądaniem strony powodowej. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, w przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. 1 . O nieuiszczonych kosztach sądowych – na podstawie art. 113 ust. 1 u.k.s.c. 2 . Apelację od omówionego wyżej wyroku w całości wywiódł pozwany, działając przez swojego pełnomocnika w osobie adwokata, występującego również w I instancji. W apelacji zarzucono naruszenie zarówno prawa procesowego, jak i materialnego. W zakresie prawa procesowego zdaniem apelującego doszło do naruszenia: art. 278 k.p.c. przez oparcie orzeczenia o treść opinii biegłego sądowego J. S. i przyznanie wyłącznie tej opinii waloru prawidłowości i rzetelności, mimo że nie jest kategoryczna i wyczerpująca a jedyny fakt z tej opinii jaki uznano za istotny, to że ceny części zamiennych zostały uzyskane od (...) , O. , C. oraz C. , firmy (...) sp. z o.o. znajdującej się w W. należącej do (...) Grupy (...) , choć była to okoliczność marginalna, zaś opinie - szczególnie biegłego G. P. , który profesjonalnie i rzetelnie ustalił rzeczywisty zakres uszkodzeń pojazdu i określił koszt ich naprawy - a także biegłego L. T. , który odpowiedział rzeczowo na wszystkie wątpliwości strony powodowej winny stanowić podstawę ustaleń faktycznych Sądu (zarzut I); art. 233 k.p.c. przez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, bowiem z pominięciem znaczenia faktów, że: pojazd został naprawiony a powód jest właścicielem warsztatu samochodowego, powód nie udowodnił, jakie były koszty naprawy pojazdu marki C. (...) o numerze rejestracyjnym (...) po kolizji w dniu 24 czerwca 2016 roku, sporządzone przez biegłych kosztorysy nie stanowiły określenia rzeczywiście poniesionych kosztów naprawy, a jedynie odzwierciedlały hipotetyczne koszty naprawy, nadto pominięcia dowodu z opinii biegłego sądowego G. P. , który profesjonalnie i rzetelnie ustalił rzeczywisty zakres uszkodzeń pojazdu i określił koszt ich naprawy (zarzut II). W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie: art. 819 § 1 k.c. 3 poprzez jego niezastosowanie, mimo że roszczenie powoda w zakresie 11.991,55 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, uległo przedawnieniu (zarzut III); art. 363 § 2 k.c. w związku z art. 361 § 2 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wysokość szkody powoda odpowiada wysokości kosztów naprawy wyliczonych kosztorysowo przez biegłego sądowego J. S. , podczas gdy odszkodowanie winno odpowiadać kosztom naprawy poniesionym i udowodnionym przez powoda, błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że pomimo ustalenia kosztów naprawy według cen z daty wyrokowania, należne są odsetki od 5 stycznia 2017 roku, pominięcie, że szkoda ma charakter dynamiczny, jej rozmiar i wysokość odszkodowania nie zawsze pozostają na niezmienionym poziomie (zarzut IV); art. 354 § 2 k.c. przez nieuwzględnienie statuowanego tym przepisem nakazu współpracy wierzyciela z dłużnikiem i wykazania wielkości kosztów naprawy w sytuacji, kiedy ona nastąpiła (zarzut V); art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. przez uznanie zasadności roszczeń powoda, mimo że nie sprostał ciążącym na nim obowiązkom dowodowym, a tym samym nie wykazał realnej wysokości szkody (zarzut VI). Z tych względów wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości i obciążenie powoda kosztami postępowania za obie instancje. W odpowiedzi na apelację powód, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, występującego również w I instancji, wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym uwzględnienie wydatku 6,80 zł na koszty korespondencji w postaci doręczenia odpisu odpowiedzi na apelację pełnomocnikowi pozwanego. Do zamknięcia rozprawy apelacyjnej nie zmieniono stanowisk w sprawie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Apelacja okazała się bezzasadną. W pierwszej kolejności rozważyć należy zarzuty w zakresie prawa procesowego, jako determinujące prawidłowość ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutu I wskazać należy, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku szczegółowo umotywował dokonany wybór jednej spośród trzech przeprowadzonych opinii biegłych. Argumentacja tam przedstawiona, którą zbędnie tutaj powtarzać, a którą Sąd Okręgowy w obecnym składzie podziela, nie jest rażąco dowolna, a znajduje potwierdzenie w lekturze złożonych opinii. Skarżący nie wskazuje przy tym, jakie to skonkretyzowane zasady logicznego rozumowania, a więc przede wszystkim logicznego rachunku zdań, wskazania wiedzy czy wreszcie życiowego doświadczenia, miałby naruszyć Sąd Rejonowy przy dokonywaniu oceny tych dowodów. W tej sytuacji ocena dokonana w I instancji musi się ostać, jako w pełni mieszcząca się w granicach swobodnej, a nie dowolnej oceny ( art. 223 § 1 k.p.c. ). Nie może być w szczególności podstawą zmiany tej oceny fakt, że opinie nie uwzględnione przez Sąd Rejonowy miałyby być bardziej korzystne dla stanowiska zajmowanego przez pozwanego. Nie sposób również odmówić racji Sądowi I instancji gdy wskazuje, że to właśnie dopiero opinia biegłego J. S. nie została zakwestionowana przez żadną ze stron. Oczywiście nie jest to wyznacznik bezwzględny, niemniej w okolicznościach niniejszej sprawy różnica jakościowa między opiniami biegłego J. S. i pozostałych biegłych jest wyraźnie widoczna i – jak już wskazano – ocena własna Sądu Okręgowego w tej mierze jest identyczna z oceną Sądu Rejonowego. Zarzut I nie jest zasadny. Zarzut II odnosi się do kwestii będącej przedmiotem zainteresowania orzecznictwa od dłuższego już czasu. Chodzi mianowicie o to, czy w przypadku naprawy dokonanej, należy uznawać raczej koszty naprawy rzeczywiście poniesione, czy też opierać się na kosztach ustalonych w oparciu o kosztorysowanie. Jest to zagadnienie w istocie swej graniczne, mieszczące się między prawnomaterialnym zasadą pełnego odszkodowania, w granicach wynikających z normalnego związku przyczynowego ( art. 362 § 1 i 2 k.c. ), a kwestiami dowodowymi, dotyczącymi sposobu ustalenia wysokości tak rozumianej szkody. Sąd Okręgowy w obecnym składzie podziela te poglądy Sądu Najwyższego, w których wskazuje się na konieczność uwzględnienia, że szkoda i roszczenie o jej naprawienie kształtują się co do zasady w chwili jej powstania. Dalsze działania poszkodowanego nie mają istotnego znaczenia dla oceny roszczenia o jej naprawienie 4 , o ile nie dochodzi do naruszenia żadnych przepisów szczególnych, zwłaszcza co do obowiązku współdziałania poszkodowanego w minimalizacji szkody. Prawidłowo zatem Sąd Rejonowy przyjął dla oceny rozmiaru szkody powoda wynik kalkulacji kosztorysowej biegłego. Z kolei pozwany nie wykazał w toku postępowania iżby rozmiar szkody zwiększył się wyłącznie z powodu naruszenia przez powoda obowiązku współdziałania, a tylko w takim zakresie byłby zwolniony z odpowiedzialności na podstawie stosunku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów. Należy mianowicie zauważyć, że dopiero gdy osoba występująca z roszczeniem, z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa, nie dopełniła owego obowiązku współdziałania przy minimalizacji szkody, a miało to wpływ na zwiększenie rozmiarów szkody, zakład ubezpieczeń może dochodzić od tych osób zwrotu części wypłaconego uprawnionemu odszkodowania lub ograniczyć wypłacane tym osobom odszkodowanie ( art. 17 zd I u.u.o. 5 ). Jak jednoznacznie przesądził Parlament, ciężar udowodnienia faktów, uzasadniających ograniczenie odszkodowania, spoczywa na zakładzie ubezpieczeń ( art. 17 zd. II u.u.o.). Pozwany żadnego takiego dowodu nie przeprowadził. Zarzut II nie jest zasadny. W świetle powyższych uwag ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji są prawidłowe, ponieważ mieszczą się w granicach swobodnej – w przeciwieństwie do dowolnej – oceny przeprowadzonych dowodów jako spójne, logicznie powiązane z materiałem dowodowym, niebudzące wątpliwości w świetle życiowego doświadczenia oraz zupełne z punktu widzenia zakresu ustaleń niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia. Jako takie nie mogą być skutecznie zwalczane polemicznymi twierdzeniami apelującego. W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjmuje owe ustalenia Sądu Rejonowego w całości za własne. Przy tak poczynionych ustaleniach faktycznych, przystąpić należało do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego. Zarzut III dotyczy przedawnienia części roszczenia. Jednakże zasadnie Sąd I instancji przywołał w tym zakresie stanowisko Sądu Najwyższego, wskazujące na konieczność rozróżnienia sytuacji, w której zachowana jest tożsamość zgłoszonego roszczenia, zmienia się jedynie jego wysokość w sposób usprawiedliwiony w szczególności wynikiem postępowania dowodowego, od sytuacji wystąpienia z nowym roszczeniem. Zgłoszone roszczenie wynika z dokładnie tych samych faktów, jakie zostały określone w pozwie jako podstawa dochodzonego roszczenia. Tym samym przyjąć należało – jak słusznie uczynił to Sąd Rejonowy, że wytoczenie powództwa przerwało bieg terminu przedawnienia całości roszczenia o odszkodowanie, w tym co do kwoty wynikającej z podwyższenia dochodzonej przez powoda sumy w toku procesu 6 . Na marginesie należy jedynie zaznaczyć, że przywołanie art. 819 § 1 k.c. nie było zasadne o tyle, że mamy do czynienia z odpowiedzialnością w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Oznacza to iż przepisem regulującym przedawnienie jest art. 442 1 § 1 w związku z art. 819 § 3 k.c. Niezależnie jednak nawet od tego błędu apelującego, zarzut III nie jest zasadny. Do zarzutu IV odnieść należy rozważania przedstawione już wyżej, przy okazji badania zarzutu II, gdyż oba stanowią w istocie odniesienie się do wskazywanej kwestii z pogranicza prawa materialnego i dowodowego. W konsekwencji zarzut IV nie jest zasadny. Zarzut V jest chybiony o tyle, że zakres obowiązku powoda jako wierzyciela określony jest przepisami szczególnymi, przy czym w kontekście przywoływanym przez pozwanego – w omówionym już art. 17 u.u.o. Jak już zatem wskazano, pozwany nie sprostał ciążącemu na nim ciężarowi dowodowemu co do wykazania zakresu szkody, o jaki miałoby dojść do jej zwiększenia wskutek rzekomego naruszenia przez powoda jego obowiązku współdziałania. Nie zgłoszono w tym zakresie żadnych skonkretyzowanych twierdzeń, ani – tym bardziej – wniosków dowodowych. Zarzut V nie jest zasadny. Zarzut VI jest wynikiem przyjmowania wadliwego rozkładu ciężaru dowodu w niniejszej sprawie. Należy zatem zauważyć, że pozwany nie kwestionował zasady własnej odpowiedzialności z umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Odnośnie zaś wysokości szkody, powód przeprowadził skutecznie dowód z opinii biegłego, który pozwolił na ustalenie rozmiaru obowiązku odszkodowawczego. Natomiast – jak już wyżej wspomniano – jeżeli zdaniem pozwanego, tak wykazany obowiązek odszkodowawczy winien zostać ograniczony z uwagi na brak współdziałania powoda, ciężar dowodu co do zasad takiego ograniczenia, a także jego wysokości, spoczywał na pozwanym (przywoływany art. 17 zd. II u.u.o.). Zarzut VI nie jest zasadny. W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjmuje za własne oceny przedstawione przez Sąd I instancji. Rozstrzygnięcie końcowe jest prawidłowe. Zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu wiąże się w apelacji wyłącznie z oczekiwaną zmiana rozstrzygnięcia co do istoty sporu. Nie zgłoszono żadnych zarzutów w tym zakresie, niezależnych od orzeczenia o roszczeniu głównym. Z tych wszystkich względów, a nadto wobec braku okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, które winny być brane pod uwagę z urzędu, uznając zaskarżone orzeczenie za prawidłowe, apelację pozwanego oddalono jako bezzasadną ( art. 385 k.p.c. ). O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c. Na koszty postępowania apelacyjnego pozwanego złożyło się 2.700 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego według stawki minimalnej w postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Okręgowym ( § 2 pkt 6 i § 10 ust. 1 pkt 1 r.o.a. 7 ), oraz 6,80 zł wydatków w postaci kosztów doręczenia odpisu odpowiedzi na apelację. Pozwany obowiązany jest zwrócić te koszty w całości powodowi. 1 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t. – Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 z późn. zm.). 2 Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (j.t. – Dz. U. z 2023 r. poz. 1144 z późn. zm.). 3 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. – Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm.). 4 Por. np.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2018 r., II CNP 32/17, LEX nr 2497991 i powołane tam orzecznictwo. 5 Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (j.t. – Dz. U. z 2022 r. poz. 2277 z późn. zm.). 6 Por. np.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2011 r., I CSK 684/09, LEX nr 1341697. 7 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (j.t. – Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). –Strona z –