III Ca 911/18

Sygn. akt III Ca 911/18 POSTANOWIENIE Dnia 6 lutego 2019 r. Sąd Okręgowy w G. III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek (spr.) Sędziowie: SO Magdalena Balion-Hajduk SR (del.) Ewa Buczek-Fidyka Protokolant Aldona Kocięcka po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2019 r. w G. na rozprawie sprawy z wniosku M. S. , R. S. (1) ( S. ) i B. N. (następców prawnych zmarłej wnioskodawczyni Ł. N. ) z udziałem A. S. , F. W. , E. S. , N. S. , H. S. , D. S. , R. S. (2) , C. S. (1) , Ż. J. (1) , C. S. (2) , R. S. (3) , K. J. , B. F. i L. U. o stwierdzenie nabycia spadku po F. S. na skutek apelacji uczestników postępowania D. S. , K. J. , B. F. i L. U. od postanowienia Sądu Rejonowego w T. G. z dnia 27 lutego 2015 r., sygn. akt I Ns 608/11 postanawia: 1. oddalić apelację; 2. zasądzić od każdego z uczestników postępowania B. F. , L. U. , D. S. i K. J. na rzecz każdego z wnioskodawców M. S. , R. S. (1) ( S. ) i B. N. kwoty po 15 zł (piętnaście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania odwoławczego; 3. nakazać pobrać od każdego z uczestników postępowania B. F. , L. U. , D. S. i K. J. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w G. kwoty po 1.195,16 zł (tysiąc sto dziewięćdziesiąt pięć złoty i szesnaście groszy) z tytułu kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. SSR (del.) Ewa Buczek-Fidyka SSO Leszek Dąbek SSO Magdalena Balion- Hajduk Sygn. akt III Ca 911/18 UZASADNIENIE Wnioskodawczyni Ł. N. wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po swoim bracie F. S. , zmarłym 20 12 2010r. w M. i tamże ostatnio zamieszkałym. Do wniosku dołączyła testament własnoręczny spadkodawcy z 10 09 2010r., z którego wynikało, iż spadkodawca do całości spadku powołuje wnioskodawczynię. Uczestnicy postępowania: D. S. , L. U. , R. S. (3) , A. S. , K. J. , F. W. , B. F. i Ż. J. (2) wnieśli o stwierdzenie nabycia spadku w drodze dziedziczenia ustawowego, kwestionując jednocześnie ważność przedstawionego przez wnioskodawczynię testamentu. Pozostali uczestnicy nie zajęli stanowiska w sprawie. Sąd Rejonowy w T. G. w postanowieniu z 27 02 2015r. stwierdził, że spadek po F. S. (…) na podstawie testamentu własnoręcznego spadkodawcy, sporządzonego w dniu 10 09 2010r., a otwartego i ogłoszonego przed Sądem Rejonowym w T. G. podczas rozprawy w dniu 19 01 2012r. w sprawie o sygn. akt I Ns 608/11, dziedziczy jego siostra Ł. N. (…) – w całości (punkt 1); ustalił, że każdy z zainteresowanych ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (punkt 2) i nakazał pobrać od uczestników postępowania solidarnie na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Rejonowego w T. G. kwotę 1209,61 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia przywołał regulację art. 926 § 1 k.c. i wskazał na normy, od których zależy ważność testamentu, a to art. 58 k.c. , art. 944 k.c. , art. 945 k.c. , art. 949-958 k.c. , art. 962 zd. 1 k.c. , art. 964 k.c. i art. 923 § 1 zd. 2 k.c. Rozważając pozostawiony testament pod kątem przywołanych przepisów, jak i zarzutów podniesionych przez uczestników, stwierdził Sąd, iż testament zmarłego posiada wszystkie konieczne elementy testamentu własnoręcznego i stanowi dowód tego, iż jej wolą było ustanowienie wnioskodawczyni jego jedyną spadkobierczynią. Wyjaśnił Sąd, że dokument jest czytelny, a ewentualne błędy ortograficzne i językowe nie wpływają na jego ważność, jak również nie ma podstaw do przyjęcia, że dokument to projekt lub wzór testamentu. W sprawie nie dostrzegł Sąd również podstaw dla stwierdzenia wad oświadczenia woli testatora wskazanych w art. 945 § 1 k.c. Uznał Sąd, że testament z 10 09 2010r. był jedynym testamentem sporządzonym przez spadkodawcę i przyjął, że za testament nie można uznać oświadczenia zmarłego z 22 11 2010r., albowiem składając je nie miał zamiaru dokonywać rozrządzeń, a notatka z tego zdarzenia nie została sporządzona z polecenia spadkodawcy. Sąd podał, że okoliczność, iż spadkodawca zamierzał obdarować częścią swojego majątku członków rodziny i w tym celu dokonywał geodezyjnego podziału nieruchomości, nie budziła wątpliwości. jednak zmarł nie wyraził w tym zakresie swojej woli w sposób, który umożliwiłby osiągnięcie skutków prawnych. O kosztach orzekał na mocy regulacji art. 520 § 1 k.p.c. Orzeczenie zaskarżyli uczestnicy D. S. , L. U. , K. J. i B. F. , którzy wnieśli o nie uznanie pisma zmarłego z 10 09 2010r. jako prawidłowo sporządzonego testamentu i ustalenie porządku dziedziczenia zgodnie z art. 931 k.c. lub uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w T. G. , a nadto zasądzenie od wnioskodawczyni kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Zarzucili, że przy ferowaniu postanowienia naruszono art. 949 k.c. , art. 217 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. oraz popełniono błąd w ustaleniach faktycznych sprawy polegający na bezzasadnym uznaniu, że pismo zmarłego z 10 09 2010r. stanowiło ostatnią wersję jego woli, mimo że tenże spadkodawca podjął czynności urzędowe mające na celu podzielenie posiadanego gospodarstwa na działki – celem przydzielenia ich bliskim członkom rodziny. Swoje zarzuty szczegółowo opisali i wyjaśnili w złożonej apelacji. Wnioskodawcy M. S. , R. S. (4) i B. N. , którzy wstąpili w miejsce zmarłej Ł. N. , domagali się oddalenia apelacji i zasądzenia na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje : Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował wniosek, a następnie prawidłowo rozpoznał sprawę. Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczenia mają podstawę w informacjach zawartych w przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczeniach źródłach dowodowych, których ocena jest logiczna i mieści w granicach swobodnej oceny dowodów a Sąd odwoławczy ją podziela. W zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnieniach dotyczących własnoręcznego, świadomego i swobodnego sporządzenia w dniu 10 09 2010r., przez spadkodawcę J. S. testamentu ustalenia te zostały dodatkowo potwierdzone przez materiał zgromadzony w toku postępowania odwoławczego. Powołany w tym postępowaniu biegły R. I. w prawidłowej i wiarygodnej opinii sporządzonej w dniu 22 09 2016r. (tom VIII k. 1416 – 1585 akt), jednoznacznie stwierdził, że „treść testamentu F. S. , datowanego na dzień 10 09 2016 roku nie wykazują cech pisma mogących świadczyć, iż stan psychofizyczny spadkodawcy w momencie jego kreślenia wyłączał świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli albo aby treść testamentu została podyktowana lub zasugerowana ” a wniosek ten w sposób logiczny i jasny uzasadnił. Z tych też względów Sąd odwoławczy z przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji. Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego jest także prawidłowa i Sąd odwoławczy ją podziela oraz przyjmuje za własną F. S. zmarł 20 12 2010r. i z mocy art. 922 § 1 k.c. z chwilą jej śmierci przynależne mu prawa i obowiązki majątkowe przeszły na jego spadkobierców ( art. 925 k.c. w związku z art. 924 k.c. ). Swoją ostatnią wolę ujawnił on w testamencie własnoręcznym (stypizowanym w regulacji art. 949 § 1 k.c. ), z którego treści wynika, że rozporządzał on swym majątkiem na wypadek śmierci w ten sposób, iż „ cały majątek ruchomy i nieruchomy zapisuję mu N. Ł. ”, z czego – pomimo pewnej niezręczności gramatycznej – jednoznacznie wynika, że jego wolą było, żeby po jego śmierci cały jego majątek przypadł Ł. N. . Rozporządzenie to zostało opatrzone datą i podpisem testatora. Jest to równocześnie dokument prywatny i stosownie do regulacji art. 235 k.p.c. korzysta on z domniemania autentyczności oraz domniemania, że zmarły złożył zawarte w nim oświadczenie. Domniemania te nie zostały skutecznie podważone w toku postępowania, więcej przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że testament pochodzi spod ręki F. S. . Zawarte w testamencie oświadczenia zostały złożone przez testatora swobodnie, w pełni świadomie oraz z pełnym rozeznaniem i podnoszone w tej kwestii przez skarżących zarzuty są bezzasadne. Nie został on skutecznie odwołany, gdyż mogło to nastąpić wyłącznie w sposób przewidziany w art. 946 k.c. , a żadna z przewidzianych w nim sytuacji w niniejszej sprawie nie zachodzi (w szczególności do jego odwołania nie doprowadziły - przywoływane w apelacji - podjęte przez spadkobiercę działania w celu geodezyjnego podziału nieruchomości). Testament ten jest zatem ważny i Sąd Rejonowy słusznie przyjął, że dziedziczenie po F. S. następuje w oparciu o testamentowe powołanie do spadku (stosownie do regulacji art. 926 § 1 k.c. wyprzedza ono powołanie do spadku z ustawy). Jego mocą skuteczne powołał ona do całości spadku zmarłą wnioskodawczynię, co znalazło prawidłowe odzwierciedlenie w zaskarżonym postanowieniu, wobec czego apelacja jest bezzasadna w rozumieniu art. 385 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. a to z mocy zawartej w nim regulacji prowadziło do jej oddalenia. Reasumując zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i dlatego apelację jako bezzasadną oddalono w oparciu o przepis art. 385 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. O kosztach orzeczono na podstawie art. 520 § 2 k.p.c. ustalając wynagrodzenie pełnomocnika wnioskodawców na kwotę 180 zł w oparciu o § 8 pkt 2 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu . Nie pokryte przez apelujących wydatki nakazano im uiścić zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. .