III CA 901/17

Sygn. akt III Ca 901/17 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 8 listopada 2016 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Ł. w sprawie z powództwa Gminy Ł. przeciwko H. S. , G. S. , J. C. (1) , Ł. S. , A. F. (1) , M. S. (1) , A. S. , A. S. (1) , M. S. (2) , R. S. , A. F. (2) , R. S. , J. S. , D. S. i Z. Z. opróżnienie lokalu mieszkalnego: 1. nakazał pozwanym opróżnienie lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w Ł. przy ul. (...) , wraz z mieniem do nich należącym i wydanie lokalu powodowi, 2. orzekł o uprawnieniu pozwanych H. S. , G. S. , Ł. S. , A. F. (1) , M. S. (1) , A. S. (2) , A. S. (1) , M. S. (2) , A. F. (2) , R. S. , J. S. , D. S. i Z. Z. do lokalu socjalnego z zasobu mieszkaniowego Miasta Ł. , 3. orzekł o braku uprawnienia pozwanych J. C. (2) i R. S. do lokalu socjalnego, 4. nadał wyrokowi w punkcie 1. rygor natychmiastowej wykonalności z tym zastrzeżeniem, że nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu oznaczonego w punkcie 1. do czasu złożenia pozwanym wymienionym w punkcie 2. przez Miasto Ł. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, 5. odstąpił od obciążenia pozwanych kosztami procesu. Sąd I instancji stwierdził, że głównym najemcą lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w Ł. przy ul. (...) byli H. i L. małżonkowie S. , zaś uprawnienie pozostałych pozwanych do zajmowania przedmiotowego lokalu wywodziło się z ww. umowy najmu. Stosunek najmu ustał jednak ponieważ pozwani zalegają z opłatami za mieszkanie za więcej niż trzy pełne okresy płatności, a najemczyni została skutecznie wezwana do zapłaty z zagrożeniem wypowiedzenia umowy. Rozwiązanie umowy nastąpiło z dniem 31 lipca 2014 roku. Skutek ten nastąpił również wobec pozostałych osób zamieszkujących wspólnie z najemczynią. Mając na uwadze powyższe, Sąd Rejonowy wskazał, że postawę prawną roszczenia o wydanie zajmowanego przez pozwanych lokalu stanowi art. 222 § 1 k.c. , w świetle którego roszczenie powoda jest zasadne, bowiem pozwani – po skutecznym wypowiedzeniu im umowy najmu - zajmują lokal bez podstawy prawnej, co uzasadniało nakazanie im opróżnienia tych pomieszczeń. Jako podstawę prawną orzeczenia o uprawnieniu pozwanych do otrzymania lokalu socjalnego Sąd I instancji wskazał art. 14 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1610 – j.t. ze zm.). Sąd ten uznał, że prawo do lokalu socjalnego przysługuje wszystkim pozwanym, z wyjątkiem J. C. (3) i R. S. . W stosunku do J. C. (2) i R. S. Sąd orzekł o braku uprawnienia do lokalu socjalnego z uwagi na ich sytuację prawną wynikającą z faktu pozbawienia wolności. Sąd I instancji wskazał, że obydwaj pozwani w najbliższych latach będą przebywać w zakładach karnych na koszt podatników oraz, że brak jest podstaw do obciążania Gminy obowiązkiem zapewnienia im lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy wykonanie tego obowiązku wobec osoby pozbawionej wolności jest w istocie niemożliwe, skoro nie jest ona w stanie korzystać z tak przyznanego lokalu. Nadto Sąd Rejonowy wskazał, że po opuszczeniu Zakładu Karnego obaj pozwani mogą starać się o lokal socjalny na ogólnych zasadach, jeżeli będą spełniać warunki do uzyskania takiego prawa. Apelację od powyższego orzeczenia wniósł pozwany J. C. (2) , zaskarżając wyrok w zakresie rozstrzygnięcia o braku przyznania mu prawa do lokalu socjalnego (pkt 3) i wnosząc o jego zmianę poprzez orzeczenie o uprawnieniu skarżącego do lokalu socjalnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie odmawiające przyznania skarżącemu uprawnienia do lokalu socjalnego zapadło z naruszeniem przepisu art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1610 – j.t. ze zm.) polegającym na jego nieprawidłowym zastosowaniu. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sąd, badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego, orzeka o uprawnieniu osób, o których mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną. Sąd I instancji w odniesieniu do skarżącego nie zbadał powyższych okoliczności. Sąd Rejonowy oparł zaskarżone rozstrzygnięcie na nieprzewidzianym przez ww. ustawę kryterium w postaci możliwości (lub jej brak) korzystania przez osobę, wobec której orzeczono nakaz opróżnienia dotychczas zajmowanego lokalu (tu skarżącego) z lokalu socjalnego po jego przyznaniu. Wskazał, że wobec przebywania przez skarżącego w najbliższym czasie w zakładzie karnym (należy przyjąć, że do roku 2020, gdyż zgodnie z ustaleniami Sądu Rejonowego skarżący został w 2015 r. skazany na karę 5 lat pozbawienia wolności) brak jest podstaw do obciążania gminy obowiązkiem zapewnienia mu lokalu mieszkalnego, gdyż nie będzie on w stanie z tak przyznanego lokalu korzystać. Tymczasem powołana wyżej ustawa nie ustanawia takiego warunku przyznania prawa do lokalu socjalnego. Nakazuje natomiast – poza przypadkami obligatoryjnego przyznania prawa do lokalu socjalnego (art. 14 ust. 4) – zbadanie z urzędu przez sąd całokształtu okoliczności składających się na trzy wymienione w art. 14 ust. 3 przesłanki odnoszące się do osoby eksmitowanego, a więc: sposób dotychczasowego korzystania przez niego z lokalu, jego sytuacja materialna i sytuacja rodzinna. Sąd I instancji nie zbadał powyższych okoliczność, niemniej jednak ustalenia, jakie w omawianej sprawie poczynił, uprawniają do sanowania powyższego uchybienia przez Sąd Okręgowy. W ocenie Sądu Okręgowego okoliczności te przemawiają za przyznaniem J. C. (2) uprawnienia do lokalu socjalnego na podstawie art. 14 ust. 3 ustawy, ponieważ ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego nie wynika aby dotychczasowy sposób korzystania przez niego z zajmowanego lokalu dawał podstaw do sformułowania wobec niego jakichkolwiek zarzutów dotyczących nagannego, czy choćby niewłaściwego, w tym zakresie postępowania, a brak dochodów oraz trudna sytuacja materialna (brak dochodów i majątku) i rodzinna (posiadanie dwojga małoletnich dzieci zamieszkujących wraz z matką poza dotychczasowym miejscem zamieszkania skarżącego) nakazywałyby potraktować rozstrzygnięcie odmawiające skarżącemu prawa do lokalu socjalnego jako sprzeczne z nakazami słuszności i sprawiedliwości oraz zasadami ochrony praw lokatorów, którym służyć ma przedmiotowa ustawa – tym bardziej, że te same okoliczności skłoniły Sąd I instancji do przyznania lokalu socjalnego innemu pozwanemu w przedmiotowej sprawie, tj. A. F. (1) . Reasumując, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że okoliczności, w jakich skarżący został w istocie pozbawiony prawa do otrzymania lokalu socjalnego, a także jego uwarunkowania finansowe i osobiste przemawiają za uwzględnieniem jego żądania i ustaleniem, że przysługuje mu prawo do otrzymania lokalu socjalnego. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. , orzekł o zmianie zaskarżonego wyroku w jego punkcie 3. Zważywszy, że w toku postępowania drugoinstancyjnego skarżący korzystał z przyznanej z urzędu pomocy prawnej, Sąd Okręgowy zasądził od Gminy Ł. na rzecz pozwanego J. C. (2) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu w postępowaniu apelacyjnym kwotę 110,70 zł, obejmującą podatek VAT w wysokości 23% - ustaloną na podstawie § 2 pkt 3 i § 10 pkt. 1 w zw. z § 13 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 461) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2015.1801).