III Ca 886/20

Sygn. akt III Ca 886/20 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 3 lutego 2020 roku, wydanym w sprawie z powództwa Miasta Ł. przeciwko Central (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. o wydanie nieruchomości, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi: 1. nakazał pozwanej Central (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. aby wydała powodowi Miastu Ł. nieruchomość położoną w Ł. przy ulicy (...) . Politechniki, stanowiącą działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...) , o powierzchni 0,0845 ha, oraz działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...) , o powierzchni 0,0329 ha, dla której to nieruchomości w Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi jest urządzona księga wieczysta o numerze (...) oraz usunęła naniesienia dokonane na przedmiotowej nieruchomości w postaci ogrodzenia oraz kostki brukowej; 2. zasądził od pozwanej Central (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na rzecz powoda Miasta Ł. kwotę 2 543,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W swej apelacji, pozwany zaskarżył wyrok w części, w części tj. w zakresie w jakim Sąd I instancji zobowiązał pozwaną do usunięcia kostki brukowej z terenu w/w nieruchomości powódki i zasądził zwrot kosztów postępowania przed Sądami obu instancji, oraz podniósł zarzuty naruszenia: 1. art. 142 § 1 i § 2 k.c. - poprzez jego niezastosowanie, a tym samym całkowite pominięcie, że ingerencja pozwanej w nieruchomość powódki znajdowała uzasadnienie w powołanej normie, a więc stanie wyższej konieczności, albowiem wykonane przez pozwaną prace w obrębie nieruchomości powódki, uzasadniała potrzeba odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego dobrom majątkowym strony pozwanej, tj. budynkowi pozwanej przy al. (...) w Ł. , wynikającego z notorycznego zalewania fundamentów i najniższych kondygnacji budynku pozwanej na skutek degradacji nawierzchni i złego wyprofilowania nieruchomości powódki, tym bardziej, że prace wykonane przez pozwaną prace zabezpieczające, nie doprowadziły do żadnego uszczerbku w mieniu powódki; 2. art. 5 k.c. w zw. z art. 222 § 2 k.c. i art. 142 § 2 k.c. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyznanie żądaniu strony powodowej bezwzględnej ochrony prawnej i uwzględnienie powództwa w całości, w sytuacji, gdy roszczenie dotyczące przywrócenia terenu nieruchomości powódki do stanu poprzedniego w drodze usunięcia kostki brukowej, nie znajduje zdaniem pozwanej usprawiedliwionych podstaw prawnych, skoro po pierwsze, były to prace wykonane w stanie wyższej konieczności, zmierzające od odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego nieruchomości pozwanej, a więc wykonane na podstawie przepisu art. 142 § 1 i § 2 k.c. , a po drugie, z uwagi na to, że usunięcie nawierzchni z kostki doprowadzi do degradacji nieruchomości pozwanej, a więc równocześnie stanowi również nadużycie prawa w rozumieniu przepisu art. 5 k.c. 3. nierozpoznanie istoty sprawy, tj. poprzez brak rozważenia zarzutów materialnych przedstawionych przez pozwaną wobec żądania pozwu, w tym w szczególności, znajdujących oparcie w przepisie art. 142 § 1 i § 2 k.c. ; 4. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. - poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów dokonaną przez Sąd I instancji i w konsekwencji tego: a. pominięcie zeznań przesłuchanych na wniosek pozwanej świadków, w szczególności w części, w jakiej świadkowie wskazali na przyczyny podjęcia przez pozwaną prac na terenie nieruchomości powódki oraz ich skutków, b. brak rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie w kontekście wpływu ewentualnej rozbiórki kostki brukowej z terenu nieruchomości powódki, na stan nieruchomości pozwanej; W świetle przedstawionych zarzutów skarżący wniósł o: 1. uchylenie wyroku w zaskarżonej części oraz przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji w trybie przepisu art. 386 § 4 k.p.c. ewentualnie o: 2. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w części, w jakiej powód domaga się od pozwanej przywrócenia nieruchomości położonej przy Al. (...) , składającej się z działek gruntu o numerach 124/136 oraz (...) , do stanu poprzedniego, poprzez usunięcie kostki brukowej; Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu w całości. Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, co umożliwia Sądowi odwoławczemu przyjęcie tej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia za własną. Strona apelująca w ramach zarzutów środka zaskarżenia, odwoływała się zarówno do zarzutów prawa materialnego jak i prawa procesowego. Należyte rozpoznanie apelacji wymaga odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów wywodzonych z przepisów prawa procesowego. Jest bowiem zrozumiałe, że oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego można dokonać dopiero wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia, został prawidłowo ustalony (vide przykładowo: uzasadnienie wyroku SN z 18 kwietnia 2007 r. V CSK 55/07, OSNC-ZD 2008, z. 1, poz. 24; teza z uzasadnienia wyroku SN z 20 kwietnia 2004 r. V CK 92/04, Lex 194083). Przewidziane w art. 233 k.p.c. ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymogami prawa procesowego, doświadczeniem życiowym oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonując wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (wyrok SA w Lublinie z 14 sierpnia 2012r., III AUa 620/12, publ. LEX nr 1216345). Stawiając zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. należy wykazać, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Z tych względów za niewystarczające należy uznać przekonanie strony o innej niż przyjęta przez sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i o ich odmiennej ocenie niż ocena dokonana przez sąd (tak: SA we W. w wyrokach: z dnia 1 marca 2012r. I ACa 111/12; z dnia 3 lutego 2012r., I ACa 1407/11). Uznać zatem należy, że jeżeli sąd ze zgromadzonego materiału dowodowego wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, chociażby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne (tak: SA we W. w wyrokach: z dnia 8 lutego 2012r.,I ACa 1404/11, z dnia 14 marca 2012r., I ACa 160/12, z dnia 29 lutego 2012r., I ACa 99/12; a także wyrok SA w Warszawie z dnia 17 maja 2012r., VI ACa 31/12). Nie można również pominąć, iż same, nawet poważne wątpliwości co do trafności oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji, jeżeli tylko nie wykroczyła ona poza granice zakreślone w art. 233 § 1 k.p.c. , nie powinny stwarzać podstawy do zajęcia przez sąd drugiej instancji odmiennego stanowiska (wyrok SN z dnia 12 kwietnia 2012r., I UK 347/11). Zdaniem Sądu Okręgowego w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie może budzić wątpliwości fakt, iż ingerencja pozwanej w nieruchomość powoda miała charakter samowolny. Nieruchomość została zajęta przez pozwaną w związku z nabyciem prawa użytkowania wieczystego sąsiedniej nieruchomości zlokalizowanej przy al. (...) . Następnie pozwana spółka samowolnie dokonała utwardzenia nawierzchni na całej powierzchni oraz ogrodziła ją tworząc miejsca parkingowe dla najemców lokali biurowych usytuowanych w budynku pozwanej oraz dla ich klientów. Działania te uniemożliwiły Miastu Ł. dysponowanie swoją nieruchomością i uniemożliwiają inne jej zagospodarowanie lub sprzedaż. Odnosząc się do kwestii zalewania budynku pozwanej, należy wskazać, iż ani spółka, ani poprzedni właściciel nieruchomości sąsiedniej nie podejmowali przeciwko Miastu Ł. żadnych akcji w związku z rzekomo występującym zagrożeniem zalewania ich nieruchomości, co w efekcie prowadzić by miało do dewastowania znajdującego się na niej budynku. Tym samym w ocenie Sądu Okręgowego dowodem potwierdzającym fakt występowania takiego zagrożenia nie mogą być tylko jedynie zeznania świadków będących pracownikami apelantki, zwłaszcza w kontekście braku wcześniejszych interwencji dotyczących występowania podobnych zdarzeń. Mając na uwadze powyższe za całkowicie chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy oraz prawidłowo zastosował i zinterpretował przepisy prawa materialnego. Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 142 § 1 i § 2 k.c. Zdaniem Sądu odwoławczego ingerencja pozwanej w nieruchomość Miasta Ł. nie była spowodowana stanem wyższej konieczności. Pozwana spółka nie zdołała wykazać w toku procesu, że wykonane przez nią prace w obrębie nieruchomości powoda, uzasadniała potrzeba odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego dobrom majątkowym strony pozwanej, tj. budynkowi pozwanej przy al. (...) w Ł. . Jak już wskazał tutejszy Sąd w wyroku z dnia 8 października 2015 r. sygn. akt III Ca 961/15 (Lex 2131574), wydanym w sprawie dotyczącej wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z przedmiotowej nieruchomości - naruszający cudzą własność w warunkach o których mówi art. 142 k.c. działa legalnie, przepis ten ma jednak zastosowanie jedynie w przypadku, gdy użycie cudzej rzeczy wynika z konieczności odwrócenia grożącego niebezpieczeństwa, które ma charakter jednorazowy i niepowtarzalny. W rozpoznawanej sprawie natomiast użycie rzeczy polega na ciągłym korzystaniu z niej. Chybiony był również zarzut art. 5 k.c. w zw. z art. 222 § 2 k.c. i art. 142 § 2 k.c. Sąd I instancji zasadnie uwzględnił powództwo w całości. Żądanie przez powoda przywrócenia terenu przedmiotowej nieruchomości do stanu poprzedniego w drodze usunięcia kostki brukowej znajduje usprawiedliwione podstawy prawne, bowiem jak już wyżej wskazano, nie były to prace wykonane w stanie wyższej konieczności i zmierzające od odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego nieruchomości pozwanej, a więc wykonane na podstawie przepisu art. 142 § 1 i § 2 k.c. Pozwana nie wykazała również, że usunięcie nawierzchni z kostki doprowadzi do degradacji nieruchomości pozwanej. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego istotą prawa cywilnego jest strzeżenie praw podmiotowych, a zatem wszelkie rozstrzygnięcia prowadzące do redukcji bądź unicestwienia tych praw mają charakter wyjątkowy. Odmowa udzielenia ochrony prawnej na podstawie art. 5 k.c. , z uwagi na jego wyjątkowy, w powyższym ujęciu, charakter musi być uzasadniona istnieniem okoliczności rażących i nieakceptowanych w świetle powszechnie uznawanych w społeczeństwie wartości." (Sąd Najwyższy z dnia 25 sierpnia 2011 r. II CSK 640/10). W ocenie Sądu Okręgowego okoliczności wskazane powyżej przez Sąd Najwyższy, w niniejszej sprawie nie występują i słusznie przyjął Sąd Rejonowy, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości, czyli również w zakresie kwestionowanego w apelacji obowiązku usunięcia dokonanych przez pozwaną naniesień. W ocenie Sądu Okręgowego samowolna ingerencja pozwanej w przedmiotową nieruchomość narusza zasady współżycia społecznego przewidziane w art. 5 k.c. i stanowi próbę realizacji przez nią własnych celów gospodarczych kosztem nieruchomości powoda, na której pozwana postanowiła urządzić parking na potrzeby najemców swojej nieruchomości. Działania pozwanej nakierowane były przede wszystkim na korzystanie z cudzej nieruchomości bez ponoszenia związanych z tym kosztów. Zachowywanie skarżącej w opinii Sądu Okręgowego należy uznać za naruszające zasady współżycia społecznego, a tym samym nie może ono korzystać z ochrony przewidzianej w ramach art. 5 k.c. Podzielając w całości ustalenia faktyczne, dokonane przez Sąd Rejonowy, jak i wywiedzioną ocenę prawną żądania powoda, Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie artykułu 385 k.p.c. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. , zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, zasądzając jednokrotność wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego. Wysokość wynagrodzenia Sąd ustalił na podstawie § 7 ust 3 ) z i § 2 ust 3 ) w zw. z § 10 pkt 1 ust. 1 ) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Krzysztof Kacprzak