III CA 879/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód K. S. pozwał V. L. Towarzystwo (...) S. A. o unieważnienie umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, zawartej w 2008 r., zarzucając naruszenie prawa i nieuczciwe praktyki rynkowe, lub ewentualnie o uznanie za bezskuteczne klauzul dotyczących świadczenia wykupu. Sąd Rejonowy w Żorach uwzględnił powództwo, uznając umowę za nieważną i zasądzając od pozwanej na rzecz powoda 8.268,14 zł. Pozwana wniosła apelację. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając apelację, zmienił zaskarżony wyrok. Oddalił powództwo o unieważnienie umowy, uznając, że umowa była zgodna z prawem i nie naruszała zasad współżycia społecznego ani nie stanowiła obejścia prawa. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uznania stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych, wskazując na brak wykazania wprowadzenia powoda w błąd i fakt otrzymania przez niego kompletu dokumentów oraz możliwość odstąpienia od umowy. Sąd Okręgowy uznał również, że przepisy ustawy o obrocie instrumentami finansowymi nie miały zastosowania do zakładów ubezpieczeń. Jednakże, Sąd Okręgowy uznał za abuzywne postanowienia dotyczące sposobu ustalania świadczenia wykupu w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy (§ 25 ust. 5 OWU wraz z § 14 załącznika nr 1), które pozwalały pozwanej na zatrzymanie znacznej części środków. W związku z tym, Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej na rzecz powoda 5.645 zł z ustawowymi odsetkami z tytułu powództwa ewentualnego, oddalając je w pozostałej części. Sąd Okręgowy zasądził również koszty postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących abuzywności klauzul w umowach ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, zwłaszcza w kontekście świadczenia wykupu i ochrony konsumenta.
Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy ubezpieczeniowej i może wymagać analizy w kontekście indywidualnych warunków umowy oraz aktualnego orzecznictwa.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym zawarta przez konsumenta może być uznana za nieważną z powodu obejścia prawa lub stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa nie jest nieważna, jeśli jest zgodna z obowiązującym porządkiem prawnym, nie służy obejściu przepisów prawa i nie narusza zasad współżycia społecznego, a konsument został dostatecznie poinformowany o jej postanowieniach i ryzyku.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że umowy tego typu są dopuszczalne prawnie, a przepisy dotyczące obrotu instrumentami finansowymi nie mają zastosowania do zakładów ubezpieczeń. Nie wykazano wprowadzenia powoda w błąd ani stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych, zwłaszcza że konsument otrzymał dokumenty i miał możliwość odstąpienia od umowy.
Czy postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia dotyczące sposobu ustalania świadczenia wykupu w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy mogą być uznane za niedozwolone (abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za abuzywne, jeśli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a nie zostały indywidualnie uzgodnione.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że sposób ustalania świadczenia wykupu, który prowadził do zatrzymania znacznej części środków przez ubezpieczyciela bez jasnego wyjaśnienia kosztów, narusza interesy konsumenta i jest sprzeczny z dobrymi obyczajami. Brak indywidualnego uzgodnienia tych klauzul oraz niejasność mechanizmu ich stosowania przemawiały za ich abuzywnością.
Czy opłata za zarządzanie aktywami w umowie ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym podlega kontroli pod względem abuzywności?
Odpowiedź sądu
Nie, opłata za zarządzanie, jako wynagrodzenie za usługę, nie podlega kontroli abuzywności, jeśli jest jasno określona i nie jest rażąco wygórowana.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał opłatę za zarządzanie za świadczenie główne, które nie podlega kontroli abuzywności. Nawet gdyby podlegała, jej wysokość (7-30 zł miesięcznie) nie była uznana za wygórowaną.
Czy roszczenie o zwrot części świadczenia wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym przedawnia się według przepisów dotyczących ubezpieczeń, czy ogólnych terminów przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o zwrot nienależnie zatrzymanej części świadczenia wykupu przedawnia się według ogólnych terminów przedawnienia (art. 118 k.c.), a nie według terminów z ustawy o ubezpieczeniach.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że świadczenie wykupu nie jest typowym świadczeniem ubezpieczeniowym, a jego zatrzymanie na skutek uznania klauzuli za abuzywną stanowi nienależne świadczenie podlegające zwrotowi według ogólnych zasad przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. S. | osoba_fizyczna | powód |
| V. L. Towarzystwo (...) w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (23)
Główne
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Stwierdzenie nieważności umowy, gdy jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego lub narusza zasady współżycia społecznego.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która nie może być sprzeczna z właściwością (naturą) stosunku zobowiązaniowego, ustawą ani zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Definicja i skutki klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Skutek abuzywności - klauzula nie wiąże konsumenta, umowa obowiązuje w pozostałym zakresie.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Ogólny termin przedawnienia roszczeń.
u. o p. n. p. r. art. 4 § ust. 1 i 2
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Definicja nieuczciwej praktyki rynkowej.
u. o p. n. p. r. art. 5 § ust. 1
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Nieuczciwe praktyki rynkowe wprowadzające w błąd.
u. o p. n. p. r. art. 6 § ust. 1
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Nieuczciwe praktyki rynkowe polegające na zaniechaniu.
u. o p. n. p. r. art. 12 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Uprawnienie konsumenta do żądania unieważnienia umowy.
Pomocnicze
k.c. art. 384 § § 1
Kodeks cywilny
Wiążący charakter wzorca umowy dla stron.
k.c. art. 385³
Kodeks cywilny
Przykłady klauzul abuzywnych (np. pkt 16, 17).
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Ustawowe odsetki za opóźnienie.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice apelacji.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej art. 13 § ust. 4
Możliwość zawarcia umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym.
Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi art. 69
Przepisy dotyczące obrotu instrumentami finansowymi (nie stosowane do zakładów ubezpieczeń).
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 2 § pkt 4
Stawki minimalne opłat za czynności adwokackie.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 4
Stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul dotyczących świadczenia wykupu w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy. • Nienależne zatrzymanie części świadczenia wykupu przez ubezpieczyciela.
Odrzucone argumenty
Nieważność umowy z powodu obejścia prawa lub nieuczciwych praktyk rynkowych. • Przedawnienie roszczenia. • Opłata za zarządzanie jako świadczenie główne niepodlegające kontroli abuzywności.
Godne uwagi sformułowania
Przeciętny konsument decydujący się na zawarcie umowy powinien charakteryzować się znaczną ostrożnością i spostrzegawczością. • Sama zatem okoliczność, że określony zapis ma charakter abuzywny, nie oznacza, że stosowanie go stanowi nieuczciwą praktykę rynkową przedsiębiorcy. • Świadczenie wypłacane przez ubezpieczyciela w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym nie jest świadczeniem głównym w rozumieniu art. 385 1 § 1 zd. 2 k.c. • Nie sposób było w tych okolicznościach uznać, że gdyby konsument miał wiedzę i świadomość rzeczywistej wysokości opłaty i jej proporcji w stosunku do zgromadzonych przez niego środków, to zgodziłby się na zawarcie umowy tej treści.
Skład orzekający
Marcin Rak
przewodniczący
Magdalena Balion - Hajduk
sędzia
Roman Troll
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących abuzywności klauzul w umowach ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, zwłaszcza w kontekście świadczenia wykupu i ochrony konsumenta."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy ubezpieczeniowej i może wymagać analizy w kontekście indywidualnych warunków umowy oraz aktualnego orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Ubezpieczenie z funduszem kapitałowym: Czy możesz stracić większość swoich pieniędzy przy wcześniejszym rozwiązaniu umowy? Sąd Okręgowy odpowiada!”
Dane finansowe
WPS: 8268,14 PLN
część świadczenia wykupu: 5645 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.