III Ca 848/16
Podsumowanie
Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, uznając, że jego żądanie alimentów od dzieci jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ze względu na jego wcześniejsze znęcanie się nad rodziną.
Powód, M. Q., domagał się alimentów od swoich dzieci, S. Q. i D. Q., argumentując swoją trudną sytuację materialną i rentową. Pozwani sprzeciwili się, wskazując na rażąco niewłaściwe zachowanie powoda w przeszłości, w tym skazanie za znęcanie się nad rodziną. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając żądanie za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy, podzielając argumentację sądu pierwszej instancji i podkreślając, że nawet formalny obowiązek alimentacyjny może być uchylony w przypadku rażącego naruszenia zasad moralnych przez osobę uprawnioną.
Powód M. Q. wniósł o zasądzenie alimentów od swoich dzieci, S. Q. i D. Q., po 250 zł miesięcznie od każdego, powołując się na swoją trudną sytuację materialną, niską rentę inwalidzką i zaległości czynszowe. Pozwani sprzeciwili się żądaniu, podnosząc, że powód nigdy nie dbał o ich wychowanie, a wręcz znęcał się nad rodziną, za co został skazany. Sąd Rejonowy w Gliwicach oddalił powództwo, uznając żądanie alimentów za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 144¹ k.r.o.), co było dopuszczalne ze względu na rażąco niewłaściwe postępowanie powoda. Powód złożył apelację, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i błędne przyjęcie, że nie znajduje się w niedostatku. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił apelację, podzielając ustalenia i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że mimo formalnego obowiązku alimentacyjnego wynikającego z art. 128 k.r.o., rażąco niewłaściwe postępowanie powoda w przeszłości, w tym znęcanie się nad dziećmi i żoną, uzasadnia oddalenie jego żądania na podstawie art. 144¹ k.r.o. Sąd odwoławczy przyjął ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji za własne, uznając je za logiczne, spójne i poparte materiałem dowodowym. Rozstrzygnięcie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej dla pełnomocnika z urzędu zostało oparte na odpowiednich przepisach.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie alimentów od dzieci przez rodzica, który rażąco niewłaściwie postępował wobec nich w przeszłości, w tym znęcał się fizycznie i psychicznie, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i może skutkować oddaleniem powództwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo formalnego obowiązku alimentacyjnego rodzica wobec dzieci, rażąco niewłaściwe postępowanie rodzica w przeszłości, w tym skazanie za znęcanie się, stanowi podstawę do uchylenia się dzieci od tego obowiązku na mocy art. 144¹ k.r.o., ponieważ żądanie alimentów w takiej sytuacji jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
pozwani
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Q. | osoba_fizyczna | powód |
| D. Q. | osoba_fizyczna | pozwany |
| S. Q. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 129
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 144¹ § zd.1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Żądanie alimentów od dzieci przez rodzica, który rażąco niewłaściwie postępował wobec nich w przeszłości, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i może skutkować oddaleniem powództwa.
Pomocnicze
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Prawo adwokaturze art. 29 § ust. 1
Ustawa Prawo adwokaturze
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 16 § ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 8 § pkt 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 4 § ust. 3
k.k. art. 207 § § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Żądanie alimentów przez rodzica, który znęcał się nad dziećmi, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Rażąco niewłaściwe postępowanie powoda w przeszłości uzasadnia uchylenie się pozwanych od obowiązku alimentacyjnego.
Odrzucone argumenty
Powód znajduje się w niedostatku i ma prawo do alimentów od dzieci. Postępowanie powoda nie stanowi nadużycia prawa do żądania alimentów.
Godne uwagi sformułowania
żądanie przez niego od pozwanych alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego pomimo ciążących na nich formalnie obowiązków jego alimentacji – stosownie do regulacji art. 144 1 zd.1 k.r.o. - pozwani skutecznie uchylili się od tego obowiązku
Skład orzekający
Tomasz Pawlik
przewodniczący
Leszek Dąbek
sprawozdawca
Roman Troll
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie oddalenia żądania alimentów od dzieci przez rodzica, który w przeszłości znęcał się nad rodziną, jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego."
Ograniczenia: Stosowanie zasady zależy od udowodnienia rażąco niewłaściwego postępowania rodzica w przeszłości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci nie jest bezwarunkowy i może być uchylony w skrajnych przypadkach, gdy rodzic sam rażąco naruszył zasady moralne i rodzinne.
“Czy rodzic, który znęcał się nad dziećmi, może żądać od nich alimentów? Sąd Okręgowy odpowiada: Nie!”
Dane finansowe
WPS: 500 PLN
Sektor
praca
Lexedit Research — analiza prawna z AI
Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.
Analiza orzecznictwa
Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA
Aktualne przepisy
Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP
Komentarze doktrynalne
Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III Ca 848/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 października 2016 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Pawlik Sędzia SO Leszek Dąbek (spr.) Sędzia SO Roman Troll Protokolant Justyna Chojecka po rozpoznaniu w dniu 5 października 2016 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa M. Q. przeciwko D. Q. , S. Q. o alimenty na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt IV RC 143/15 1. oddala apelację; 2. przyznaje adwokatowi A. M. od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Gliwicach kwotę 738 zł (siedemset trzydzieści osiem złotych), w tym kwotę 138 zł (sto trzydzieści osiem złotych) podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej powodowi z urzędu w postępowaniu odwoławczym. SSO Roman Troll SSO Tomasz Pawlik SSO Leszek Dąbek Sygn. III Ca 848/16 UZASADNIENIE Powód M. O. zażądał zasądzenia na jego rzecz od pozwanych S. O. i D. O. alimentów w kwotach po 250zł (łącznie 500zł) miesięcznie od każdego z nich wraz z ustawowymi odsetkami oraz zasądzenia zwrotu kosztów procesu. Uzasadniając żądanie twierdził, że aktualnie łozy alimenty na rzecz trojga rodzeństwa pozwanych w wysokości po 150zł miesięcznie. Zamieszkuje sam w lokalu komunalnym, posiada zaległości czynszowe oraz zadłużenie względem Funduszu Alimentacyjnego. Utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 777,76 zł, jest częściowo niezdolny do pracy. Pozwani S. O. i D. O. wnosili o oddalenie powództwa w oparciu o art. 144 k.r.o. Zaprzeczyli powód dokładał jakichkolwiek starań, by ich wychować, ponadto został skazany za znęcanie się nad rodziną. Wszelkie zadłużenia powoda są wynikiem jego uzależnienia od alkoholu i hazardu. Podkreślili, że powód nie wykorzystuje swoich możliwości zarobkowych. Sąd Rejonowy w Gliwicach w wyroku z dnia 29 02 2016r. oddalił powództwo oraz przyznał od Skarbu Państwa na rzecz adwokata A. M. kwotę 1 476 zł za pomoc prawną świadczoną powodowi z urzędu. W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przywołał regulacje art. 128 k.r.o. i art. 129 k.r.o. , następnie przywołując regulacją art. 144 1 k.r.o. stwierdził, iż żądanie powoda względem pozwanych należy ocenić jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Podzielił argumentację pozwanych, że w świetle rażąco niewłaściwego pozstępowania powoda, budzącego powszechną dezaprobatę, dopuszczalne jest oddalenie powództwa. O kosztach orzekł na podstawie § 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 09 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu . Orzeczenie zaskarżył powód M. O. , który wnosił o jego zmianę przez zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda alimentów w kwocie po 250 zł miesięcznie od każdego z nich, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, nadto zasądzenie os (...) na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów postępowania za II instancję. Zarzucał błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na błędnym przyjęciu, iż postępowanie powoda stanowi nadużycie przysługującego mu prawa oraz błędnym przyjęciu, iż powód nie znajduje się niedostatku. Pozwani S. O. i D. O. wnosili „o odrzucenie apelacji”. Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje: Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował powództwo przyjmując, że ma ono źródło w regulacji art. 128 k.r.o. a następnie prawidłowo rozpoznała sprawę. Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczenia mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który w zakresie poczynionych ustaleń jest logiczny oraz wewnętrznie spójny, a informacje zawarte w poszczególnych źródłach dowodowych wzajemnie się uzupełniaj i potwierdzają i jako takie są w pełni wiarygodne. Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne Sąd pierwszej instancji . Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego jest prawidłowa i Sąd odwoławczy ja podziela (orzecz. SN z dn. 26 04 1935r. III C 473/34, ZB. Urz. 1935r. nr 12, poz. 496). Pozwani są dziećmi powoda, który utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości 777,76zł. W toku postępowania nie wykazano, że ma on możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Z tej przyczyny z osiąganych dochodów nie jest on zatem w stanie samodzielnie zaspokoić swych niezbędnych potrzeb i tym samym na pozwanych – z mocy regulacji art. 128 k.r.o. – formalnie ciąży obowiązek dostarczenia mu środków finansowych na pokrycie jego niezaspokojonych potrzeb (obowiązek jego alimentacji). Z poczynionych ustaleń wynika, że w okresie dzieciństwa pozwanych nie interesowała się ich rozwojem, nie dbał o nich i dostarczał im środków utrzymania. Wielokrotnie też znęcała się nad nimi fizycznie i psychicznie i w listopadzie 1999r. Sąd Rejonowy w Gliwicach skazała go na karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, warunkowo zawieszając wykonanie orzeczonej kary na okres próbny wynoszący 4 lata, za przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. popełnione na szkodę pozwanych oraz żony polegające na tym, że w okresie od września 190r. do września 199r. znęcał się fizycznie i psychicznie nad nimi poprzez bicie rękoma po całym ciele, szarpanie za włosy i ubranie, używanie słów powszechnie uznanych za obelżywe, groźby zabicia, podpalenie domu, niszczenie przedmiotów domowego użytku, zakłócanie ciszy nocnej oraz zmuszanie ich do okaleczania. Po wydaniu tego wyroku jego stosunek do pozwanych nie uległ zmianie. W tej sytuacji Sąd Rejonowy trafnie ocenił, że żądanie przez niego od pozwanych alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i uznał, że pomimo ciążących na nich formalnie obowiązków jego alimentacji – stosownie do regulacji art. 144 1 zd.1 k.r.o. - pozwani skutecznie uchylili się od tego obowiązku (dla tej nie ma żadnego znaczenia przywoływana w apelacji sytuacja materialna pozwanych, która na dodatek jest t gorsza od średniej krajowej, gdyż pozwana dysponuje dochodami w wysokości 3000zł netto a pozwany 1.900zł netto miesięcznie). Z tej przyczyny powództwo było bezzasadne, a to prowadziło do jego oddalenia. Znalazło to prawidłowe odzwierciedlenie w zaskarżonym wyroku, co czyni apelację powoda bezzasadną w rozumieniu regulacji art. 385 k.p.c. i z mocy tej regulacji skutkowało jej oddaleniem. Reasumując zaskarżony wyrok jest prawidłowy i dlatego apelację powoda jako bezzasadną oddalono w oparciu o regulację art. 385 k.p.c. Ustanowionemu z urzędu adwokatowi reprezentującemu powoda przyznano wynagrodzenie od Skarbu Państwa w oparciu o regulację art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 05 1982r. – Prawo adwokaturze (tekst jednolity Dz.U. 2015r. poz. 615z późniejszymi zmianami) w związku z § 16 ust. 1 pkt 1 i § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 10 215r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2015r. poz. 1801), zwiększając je stosownie do regulacji § 4 ust 3 rozporządzenia o należną stawkę podatku od towarów i usług. SSO Roman Troll SSO Tomasz Pawlik SSO Leszek Dąbek