III Ca 839/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Nowym Sączu rozpoznał apelację uczestników od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu w sprawie o dział spadku po K. B. i zniesienie współwłasności. Sąd Rejonowy ustalił skład spadku, przyznał gospodarstwo rolne wnioskodawczyni M. B. i zasądził od niej spłatę w kwocie 32 018 zł na rzecz uczestników. Apelujący zarzucili błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie prawa materialnego, dotyczące sposobu zaliczenia darowizn na schedę spadkową. Sąd Okręgowy uznał apelację za częściowo uzasadnioną. Stwierdził, że Sąd Rejonowy błędnie przyjął, iż wszystkie darowizny dotyczyły majątku wspólnego małżonków, podczas gdy niektóre nieruchomości stanowiły majątek odrębny matki spadkodawcy. Po ponownej analizie dowodów, w tym protokołów uwłaszczeniowych i zeznań stron, Sąd Okręgowy ustalił, że na poczet schedy spadkowej podlegają zaliczeniu jedynie darowizny dokonane przez K. B. (1) lub z majątku wspólnego małżonków. W wyniku tych ustaleń, wartość schedy spadkowej każdego ze spadkobierców została ustalona na 196 794 zł. Ponieważ M. B. (1) otrzymała nieruchomości o wartości przewyższającej jej udział, zasądzono od niej spłatę w kwocie 9 706 zł na rzecz apelujących. W pozostałej części apelację oddalono. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 520 § 1 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zaliczania darowizn na schedę spadkową, w szczególności w kontekście majątku wspólnego małżonków i darowizn z majątku odrębnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z darowiznami i dziedziczeniem nieruchomości rolnych, z uwzględnieniem przepisów o wspólności majątkowej małżeńskiej i ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Zagadnienia prawne (3)
Jak należy zaliczyć darowizny dokonane przez spadkodawcę i jego małżonka na poczet schedy spadkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Na poczet schedy spadkowej zalicza się tylko takie darowizny, których przedmiotem były nieruchomości stanowiące własność spadkodawcy lub w odpowiedniej części jego współwłasność na prawach ustawowej wspólności małżeńskiej. Brak jest podstaw do zaliczenia darowizn dokonanych przez współmałżonka spadkodawcy, których przedmiotem były nieruchomości stanowiące jego własność.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że Sąd Rejonowy błędnie przyjął, iż wszystkie darowizny dotyczyły majątku wspólnego małżonków. Analiza protokołów uwłaszczeniowych i zeznań stron wykazała, że niektóre nieruchomości były majątkiem odrębnym matki spadkodawcy lub zostały nabyte przez jednego z małżonków, co wyklucza zaliczenie ich w całości na schedę spadkową po drugim małżonku.
Czy darowizna nieruchomości rolnej dokonana przez jednego z małżonków na podstawie ustawy z 1971 r. wchodzi w skład majątku wspólnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nieruchomość rolna nabyta na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych przez jedno z małżonków wchodzi w skład majątku wspólnego obojga małżonków, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami podlegały ustawowej wspólności majątkowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy (przywołany przez Sąd Okręgowy) wielokrotnie potwierdzał, że nabycie nieruchomości rolnych na podstawie ustawy z 1971 r. ma charakter pierwotny i wchodzi w skład majątku wspólnego, jeśli istniała wspólność ustawowa małżeńska. Dotyczy to również sytuacji, gdy stroną umowy był jeden z małżonków.
Czy zbycie udziału w spadku przez jednego ze spadkobierców na rzecz innego spadkobiercy wymaga zgody pozostałych spadkobierców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zbycie udziału w spadku przez jednego ze spadkobierców na rzecz innego spadkobiercy nie wymaga zgody pozostałych spadkobierców i jest traktowane jako zbycie udziału w spadku (art. 1051 zd. 2 kc), a nie rozporządzenie udziałem w przedmiocie należącym do spadku (art. 1036 kc).
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uznał, że darowizna dokonana przez braci na rzecz M. B. (1) była zbyciem udziału w spadku, a nie rozporządzeniem przedmiotem należącym do spadku, co było zgodne z prawem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. S. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. B. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. B. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Z. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| C. F. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| H. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| I. D. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. B. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| D. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| T. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. B. (3) | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 1039 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 1040
Kodeks cywilny
k.c. art. 1042 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm. art. 1 § ust. 1
Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych
Pomocnicze
k.c. art. 1036
Kodeks cywilny
k.c. art. 1051
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.r. i op. art. 31
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r. i op. art. 33
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne zaliczenie przez Sąd Rejonowy darowizn na poczet schedy spadkowej, w szczególności darowizn dokonanych przez matkę spadkodawcy lub z majątku odrębnego. • Niewłaściwe ustalenie wartości schedy spadkowej z uwagi na błędne zaliczenie darowizn.
Odrzucone argumenty
Zarzut, że budynek mieszkalny na działkach otrzymanych przez J. S. (2) został wybudowany przez jej rodziców. • Zarzut, że Sąd Rejonowy bezzasadnie zaliczył całą wartość działek obj. (...) nr (...) na rzecz C. B. (1), zamiast połowy. • Zarzut, że Sąd Rejonowy bezzasadnie zaliczył połowę wartości nieruchomości dotyczących dz. ewid. nr (...) i (...) . (...) nr (...) na rzecz C. B. (1), podczas gdy druga połowa została zaliczona na rzecz jego małżonki. • Zarzut, że Sąd Rejonowy bezzasadnie zaliczył wartość nieruchomości dotyczących dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) , (...) . (...) nr (...) na rzecz C. B. (1), podczas gdy z protokołów uwłaszczeniowych wynika, że nieruchomości te C. B. (1) otrzymał od rodziców. • Zarzut, że połowa wartości nieruchomości dotyczących dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) , (...) . (...) nr (...) winna być zaliczona jako darowizna dokonana na rzecz J. S. (2), mimo że z protokołów uwłaszczeniowych wynika, że darowizna ta została dokonana przez matkę J. S. (2) J. B. (2) a nie również przez jej ojca. • Zarzut, że połowa wartości nieruchomości dotycz. dz. ewid. (...) , (...) , (...) , (...) . (...) nr (...) winna być zaliczona jako darowizna dokonana na rzecz M. B. (1), mimo, że z protokołów uwłaszczeniowych wynika, że darowizna ta została dokonana tytułem nieprzeprowadzonego spadku po matce Z. B. z czego nie wynika, że ojciec stron był współwłaścicielem nieruchomości po połowie. • Zarzut, że zabudowania znajdujące się na nieruchomości obj. […]
Godne uwagi sformułowania
Wskazana w sentencji zmiana zaskarżonego postanowienia jest następstwem stwierdzenia uchybień Sądu I instancji zaistniałych w ramach dokonywanej subsumpcji, a dotyczących podniesionej w apelacji kwestii nieprawidłowości przy ustaleniu darowizn podlegających zaliczeniu na schedę spadkową. • Wyprowadzone w tym zakresie przez Sąd Rejonowy wnioski prawne nie wynikają z dokonanych uprzednio ustaleń faktycznych. • Na aprobatę zasługuje tu bowiem stanowisko apelujących, że na poczet schedy spadkowej zalicza się tylko takie darowizny, których przedmiotem były nieruchomości stanowiące własność spadkodawcy lub w odpowiedniej części jego współwłasność na prawach ustawowej wspólności małżeńskiej. • Brak jest natomiast podstaw do zaliczenia darowizn dokonanych przez współmałżonka spadkodawcy, których przedmiotem były nieruchomości stanowiące jego własność. • Nieruchomość rolna nabyta na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych przez jedno z małżonków wchodzi w skład majątku wspólnego obojga małżonków jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami podlegały ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, nawet gdy stroną umowy zawartej bez prawem przewidzianej formy o przeniesienie własności nieruchomości był jeden z małżonków.
Skład orzekający
Agnieszka Skrzekut
przewodniczący
Ewa Adamczyk
sprawozdawca
Zofia Klisiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaliczania darowizn na schedę spadkową, w szczególności w kontekście majątku wspólnego małżonków i darowizn z majątku odrębnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z darowiznami i dziedziczeniem nieruchomości rolnych, z uwzględnieniem przepisów o wspólności majątkowej małżeńskiej i ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii dziedziczenia i podziału majątku, w tym interpretacji darowizn i wspólności majątkowej, co jest istotne dla praktyków prawa spadkowego i cywilnego.
“Jak darowizny wpływają na dział spadku? Kluczowa interpretacja Sądu Okręgowego.”
Dane finansowe
WPS: 663 484 PLN
spłata: 9706 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.