III CA 80/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarbu Państwa, reprezentowany przez Dowódcę Jednostki Wojskowej, wniósł pozew przeciwko Spółce z o.o. o zapłatę 68.912 zł tytułem kary umownej, po tym jak odstąpił od umowy z powodu braku uzyskania przez pozwanego licencji eksportowej. Sąd Rejonowy w Kutnie oddalił powództwo, uznając, że umowa nie przewidywała kary umownej za całkowite niewykonanie zobowiązania, a jedynie za nienależyte wykonanie. Sąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając apelację powoda, podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, ale dokonał odmiennej oceny prawnej. Sąd Okręgowy uznał, że zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. jest chybiony, ponieważ ustalenia faktyczne były prawidłowe. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 65 k.c., sąd stwierdził, że wykładnia umowy powinna opierać się na tekście dokumentu, a powód nie wykazał odmiennej woli stron ani nie kwestionował oddalenia wniosku o przesłuchanie stron. Sąd Okręgowy uznał, że klauzula umowna dotycząca kary umownej (§ 14 ust. 3) dotyczyła jedynie nienależytego wykonania umowy (częściowej realizacji), a nie jej całkowitego niewykonania. Ponadto, sąd stwierdził nieważność klauzuli umownej dotyczącej prawa odstąpienia od umowy (§ 15 ust. 2) z powodu braku określenia terminu, w którym można było z niej skorzystać, co czyniło oświadczenie powoda o odstąpieniu od umowy nieskutecznym. W konsekwencji, Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną, utrzymując w mocy wyrok Sądu Rejonowego, i zasądził od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kar umownych, odstąpienia od umowy, wymogów formalnych klauzul odstąpienia oraz wykładni umów.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i postanowień umowy. Interpretacja art. 395 k.c. w kontekście braku terminu wykonania prawa odstąpienia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kara umowna zastrzeżona na wypadek nienależytego wykonania zobowiązania może być dochodzona w przypadku całkowitego niewykonania zobowiązania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kara umowna zastrzeżona na wypadek nienależytego wykonania zobowiązania nie może być dochodzona w przypadku całkowitego niewykonania zobowiązania, jeśli umowa nie przewiduje kary na wypadek niewykonania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zapis § 14 ust. 3 umowy przewidywał karę umowną jedynie na wypadek nienależytego, tj. częściowego wykonania umowy, a nie jej całkowitego niewykonania. Brak było w umowie postanowienia o karze umownej na wypadek niewykonania umowy.
Czy oświadczenie o odstąpieniu od umowy zawartej na podstawie art. 395 k.c. jest skuteczne, jeśli nie określono terminu, w którym można z niego skorzystać?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oświadczenie o odstąpieniu od umowy zawarte na podstawie art. 395 k.c. jest nieskuteczne, jeśli nie określono terminu, w którym można z niego skorzystać, co powoduje nieważność takiego zastrzeżenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak określenia terminu w klauzuli umownej dotyczącej prawa odstąpienia od umowy (§ 15 ust. 2) czyni to postanowienie nieważnym na podstawie art. 395 § 1 k.c. w zw. z art. 58 § 3 k.c., co skutkuje bezskutecznością oświadczenia o odstąpieniu.
Czy umowa z postanowieniami dotyczącymi dostawy technicznych środków materiałowych i sprzętu lotniczego, gdzie pozwany nie jest producentem, jest umową dostawy w rozumieniu art. 605 k.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd uznał, że umowa nie była umową dostawy w rozumieniu art. 605 k.c., ponieważ pozwany nie produkował dostarczanych wyrobów, a jedynie zajmował się ich sprzedażą i innymi usługami.
Uzasadnienie
Sąd analizował charakter umowy, wskazując, że umowa dostawy wymaga od dostawcy wytworzenia rzeczy. W tym przypadku pozwany nie był producentem, co wykluczało zastosowanie przepisów dotyczących umowy dostawy, w tym art. 610 i 611 k.c. w kontekście odstąpienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa – Dowódca Jednostki Wojskowej nr (...) w K. | organ_państwowy | powód |
| (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 395 § 1
Kodeks cywilny
Wymaga określenia terminu, w którym możliwe jest skorzystanie z umownego prawa odstąpienia od umowy, pod rygorem nieważności zastrzeżenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie może sprowadzać się do polemiki, lecz wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Sens oświadczeń woli ujętych w formie pisemnej ustala się, przyjmując za podstawę wykładni przede wszystkim tekst dokumentu, z uwzględnieniem kontekstu i okoliczności złożenia oświadczenia.
k.c. art. 483
Kodeks cywilny
Dotyczy zastrzeżenia kary umownej.
k.c. art. 492
Kodeks cywilny
Dotyczy umownego prawa odstąpienia od umowy wzajemnej w przypadku niewykonania zobowiązania w oznaczonym terminie.
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
Skutki odstąpienia od umowy, w tym możliwość dochodzenia naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej w przypadku braku wymaganych przez prawo elementów.
k.c. art. 605
Kodeks cywilny
Definicja umowy dostawy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.c. art. 98
Kodeks cywilny
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność klauzuli odstąpienia od umowy z powodu braku określenia terminu jej wykonania. • Kara umowna zastrzeżona w umowie dotyczyła jedynie nienależytego wykonania, a nie całkowitego niewykonania zobowiązania.
Odrzucone argumenty
Skuteczność odstąpienia od umowy na podstawie art. 492 k.c. mimo braku kary umownej za niewykonanie. • Niewłaściwa wykładnia umowy w zakresie kary umownej i prawa odstąpienia.
Godne uwagi sformułowania
obrazę przepisu art. 233 k.p.c. , a w konsekwencji mylne ustalenie stanu faktycznego • obrazę art. 65 k.c. poprzez błędną wykładnię • obrazę art. 483 k.c. poprzez błędną wykładnię • obrazę art. 492 k.c. w zw. z art. 494 k.c. poprzez jego błędną wykładnię • obrazę art. 395 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie • skuteczne postawienie zarzutu naruszenia tego przepisu nie może sprowadzać się do polemiki • kara umowna zastrzeżona na wypadek nienależytego wykonania zobowiązania nie może być dochodzona w przypadku całkowitego niewykonania zobowiązania • brak jednego z koniecznych elementów umownego zastrzeżenia prawa odstąpienia, tj. wskazania terminu, w ciągu którego można skorzystać z prawa odstąpienia, powoduje nieważność zastrzeżenia prawa odstąpienia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar umownych, odstąpienia od umowy, wymogów formalnych klauzul odstąpienia oraz wykładni umów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i postanowień umowy. Interpretacja art. 395 k.c. w kontekście braku terminu wykonania prawa odstąpienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych zagadnień związanych z umowami, karami umownymi i prawem odstąpienia, które są częstym źródłem sporów. Wyjaśnia, dlaczego brak terminu w klauzuli odstąpienia może prowadzić do jej nieważności.
“Nieważna klauzula odstąpienia od umowy? Sprawdź, czy Twój kontrakt nie zawiera pułapki!”
Dane finansowe
WPS: 68 912 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.