III Ca 795/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił apelację powoda w sprawie o ochronę własności, potwierdzając, że utracił on tytuł prawny do nieruchomości po zniesieniu współwłasności i spłacie.
Powód T.S. domagał się ochrony własności działki, twierdząc, że jest jej właścicielem na podstawie dziedziczenia. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że powód utracił prawo własności w wyniku postępowania o zniesienie współwłasności i otrzymał spłatę. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, podzielił ustalenia sądu pierwszej instancji, podkreślając, że powód nie obalił domniemania prawdziwości wpisu w księdze wieczystej, która wskazuje jako właścicieli osoby trzecie.
Sprawa dotyczyła powództwa T.S. o ochronę własności działki ewidencyjnej nr (...). Sąd Rejonowy w Nowym Targu oddalił to powództwo, stwierdzając, że powód utracił prawo własności do spornej nieruchomości w wyniku postępowania o zniesienie współwłasności, w którym przyznano działkę innym osobom, a powód otrzymał stosowną spłatę. Sąd Rejonowy wskazał, że roszczenie negatoryjne z art. 222 § 2 k.c. przysługuje wyłącznie właścicielowi, a powód, po uprawomocnieniu się postanowienia o zniesieniu współwłasności, nie legitymował się już tytułem własności. Powód wniósł apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego i błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że mimo wpisu w księdze wieczystej, jest faktycznym właścicielem. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu oddalił apelację, podzielając ustalenia i wnioski Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że powód nie przedstawił dowodów na obalenie domniemania prawdziwości wpisu w księdze wieczystej, która wskazuje jako właścicieli Ł. K. i A. K. na prawach wspólności ustawowej. Sąd wyjaśnił, że powód, dziedzicząc po J. K. (1), nabył jedynie udział ½ w działce, a następnie w wyniku zniesienia współwłasności utracił tytuł prawny do nieruchomości, otrzymując spłatę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, osoba, która utraciła prawo własności do nieruchomości w wyniku prawomocnego postanowienia o zniesieniu współwłasności i otrzymała spłatę, nie może skutecznie dochodzić roszczenia negatoryjnego z art. 222 § 2 k.c., ponieważ legitymację czynną w takim powództwie posiada wyłącznie właściciel.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że roszczenie negatoryjne jest emanacją prawa własności i wymaga wykazania przez powoda tytułu własności. W sytuacji, gdy powód utracił własność w wyniku postępowania o zniesienie współwłasności i otrzymał spłatę, nie legitymuje się już prawem własności do spornej nieruchomości, a tym samym nie przysługuje mu roszczenie negatoryjne. Sąd podkreślił również, że powód nie obalił domniemania prawdziwości wpisu w księdze wieczystej, która wskazuje jako właścicieli osoby trzecie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
B. K. (pozwany)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. S. | osoba_fizyczna | powód |
| B. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. G. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania (w postępowaniu niższej instancji) |
| M. S. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania (w postępowaniu niższej instancji) |
| F. S. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania (w postępowaniu niższej instancji) |
| Ł. K. | osoba_fizyczna | właściciel (według księgi wieczystej) |
| A. K. | osoba_fizyczna | właściciel (według księgi wieczystej) |
| J. K. (1) | osoba_fizyczna | poprzednik prawny powoda |
| J. K. (2) | osoba_fizyczna | poprzednik prawny J. K. (1) |
| M. K. | osoba_fizyczna | współwłaściciel (według aktu notarialnego) |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 222 § § 2
Kodeks cywilny
Roszczenie negatoryjne przysługuje właścicielowi rzeczy, który może żądać od osoby posiadającej rzecz, która nie ma do niej prawa, przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zaniechania naruszeń.
u.k.w.h. art. 3
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Domniemanie prawdziwości wpisów w księdze wieczystej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji, gdy jest bezzasadna.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód utracił prawo własności do nieruchomości w wyniku prawomocnego postanowienia o zniesieniu współwłasności. Powód otrzymał spłatę swojego udziału w nieruchomości. Wpis w księdze wieczystej wskazuje jako właścicieli osoby trzecie, a powód nie obalił domniemania jego prawdziwości. Roszczenie negatoryjne przysługuje wyłącznie właścicielowi.
Odrzucone argumenty
Powód jest właścicielem działki na podstawie dziedziczenia. Stan prawny w księdze wieczystej jest niezgodny z prawem. Faktyczne władanie nieruchomością przez obecnych właścicieli jest istotne.
Godne uwagi sformułowania
Roszczenia z art. 222 k.c. będące emanacją prawa własności chronią własność i wynikają z prawa własności. Prawo własności jest zatem przesłanką ich dochodzenia. Osoba, która dochodzi roszczenia negatoryjnego (...) musi, więc wykazać, że prawo własności jej przysługuje. Powód nie obalił domniemania prawdziwości wpisu w księdze wieczystej wynikającego z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Fakt ewentualnego niewykonywania przez obecnego właściciela aktów posiadania na będącej jego własnością nieruchomości nie ma żadnego znaczenia dla skuteczności przysługującego mu prawa własności.
Skład orzekający
Jacek Małodobry
przewodniczący
Katarzyna Kwilosz-Babiś
członek
Agnieszka Poręba
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że roszczenie negatoryjne wymaga aktualnego tytułu własności i że wpis w księdze wieczystej korzysta z domniemania prawdziwości, które musi być obalone dowodami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji utraty własności w wyniku zniesienia współwłasności i spłaty, a także kwestii związanych z księgami wieczystymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe zasady prawa rzeczowego, w tym znaczenie tytułu własności dla roszczenia negatoryjnego oraz moc domniemania wpisu w księdze wieczystej, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.
“Czy utrata własności oznacza koniec roszczeń? Sąd wyjaśnia znaczenie tytułu prawnego i ksiąg wieczystych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III Ca 795/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jacek Małodobry SSO Katarzyna Kwilosz-Babiś SSR del. Agnieszka Poręba (sprawozdawca) Protokolant: insp. Jadwiga Sarota po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013r. w Nowym Sączu na rozprawie sprawy z powództwa T. S. przeciwko B. K. o ochronę własności na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I C 391/12 1. oddala apelację, 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1 200 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt III Ca 795/13 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 roku Sąd Rejonowy w Nowym Targu oddalił powództwo T. S. przeciwko B. K. o ochronę własności działki ewidencyjnej nr (...) (pkt. I) oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2417 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt. II). Sąd Rejonowy ustalił, iż na skutek wniosku złożonego przez K. G. przed Sądem Rejonowym w Nowym Targu Wydział I Cywilny toczyło się postępowanie w sprawie do sygn. I Ns 582/05 przy uczestnictwie między innymi M. S. i T. S. o zniesienie współwłasności. Przedmiotem zniesienia współwłasności była nieruchomość położona w C. objęta Księgą Wieczystą oznaczoną numerem (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Nowym Targu Wydział V Ksiąg Wieczystych składająca się między innymi z dz. ew. (...) . Postanowieniem z dnia 19.03.2009 r. Sąd Rejonowy w Nowym Targu Wydział I Cywilny dokonał zniesienia współwłasności w ten sposób, że dz. ew. (...) przyznał na współwłasność K. G. c. W. i B. i F. S. c. J. i M. po ½ części dla każdej z nich. Na skutek apelacji uczestników T. S. i M. S. , Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział III Cywilny Odwoławczy postanowieniem wydanym w sprawie III Ca 351/09 zmienił postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 19.03.2009 r. tylko w ten sposób, że zasądził od K. G. i F. S. na rzecz T. S. i M. S. stosowne kwoty tytułem dopłat a w pozostałym zakresie apelację oddalił. Następnie K. G. i F. S. aktem notarialnym z dnia 15.04.2011 r. stanowiącym umowę sprzedaży sprzedały swoje udziały w dz. ew. (...) Ł. K. . Na podstawie tej umowy w Księdze Wieczystej oznaczonej numerem (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Nowym Targu Wydział V Ksiąg Wieczystych oraz na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 13.05.2011 r. w dziale II jako właściciele zostali wpisani Ł. K. s. B. i H. i A. K. c. R. i E. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy stwierdził, iż roszczenie powoda T. S. wywiedzione na podstawie art. 222 § 2 k.c. jest nieuzasadnione. Sąd Rejonowy wskazał, iż roszczenia z art. 222 k.c. będące emanacją prawa własności chronią własność i wynikają z prawa własności. Prawo własności jest zatem przesłanką ich dochodzenia. Osoba, która dochodzi roszczenia negatoryjnego (tak jak w rozpoznawanej sprawie) musi, więc wykazać, że prawo własności jej przysługuje. Podmiotem uprawnionym do wytoczenia powództwa na podstawie między innymi art. 222 § 2 k.c. jest właściciel rzeczy. W związku z tym, iż na podstawie postanowienia o zniesieniu współwłasności powód utracił przysługującą mu współwłasność działki (...) , obecnie nie legitymuje się tytułem własności do spornej nieruchomości i roszczenie negatoryjne mu nie przysługuje. Wskutek powyższego Sąd Rejonowy stwierdził, iż powód nie może obecnie wykazywać, iż przysługuje mu prawo własności do połowy dz. ew. (...) na tej podstawie, że był jedynym spadkobiercą zmarłego współwłaściciela tej działki J. K. (1) . Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd uzasadnił art. 98 k.p.c. Apelację od powyższego orzeczenia wniósł powód T. S. zaskarżając wyrok w całości (k. 105-106) i zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie, iż powód mimo tytułu prawnego nie jest właścicielem objętej pozwem działki (...) oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż właścicielem przedmiotowej działki są Ł. K. i A. K. mimo, że faktycznie nie władają tą działką gdyż przebywają za granicą a wpis w księdze wieczystej jest niezgodny z prawem. Podnosząc powyższe powód wniósł o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie żądania pozwu w całości i zakazanie pozwanemu wykonywania jakichkolwiek aktów posiadania na przedmiotowej nieruchomości, bądź o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na apelację pozwany T. S. wniósł o oddalenie apelacji i zasadzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja powoda T. S. nie zasługiwała na uwzględnienie. Podnieść trzeba, iż brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż Sąd Rejonowy nie dopuścił się uchybień, które Sąd Okręgowy bierze pod rozwagę z urzędu – art. 378 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy podziela w całości ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy i przyjmuje je za własne. Sąd Rejonowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i na podstawie poczynionych ustaleń wyciągnął trafne wnioski prawne. Wbrew twierdzeniom apelacji Sąd Rejonowy nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego. Zgodne z art. 222 § 2 k.c. roszczenie negatoryjne przysługuje osobie, która ma tytuł prawny do nieruchomości, w szczególności jest jej właścicielem. Z przedstawionych przez strony dokumentów, w szczególności z odpisu księgi wieczystej nr (...) , wynika, iż prawo własności działki ew. nr (...) przysługuje Ł. K. i A. K. na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej na podstawie umowy sprzedaży z dnia 15 kwietnia 2011 roku oraz umowy małżeńskiej majątkowej z dnia 13 maja 2011 roku. Należało zatem stwierdzić, iż wedle treści księgi wieczystej własność nieruchomości przysługuje osobom trzecim względem postępowania i nie przysługuje powodowi. Powód T. S. w żaden sposób nie obalił domniemania prawdziwości wpisu w księdze wieczystej wynikającego z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece . Chybiony jest w ocenie Sądu Okręgowego zarzut, iż stan księgi wieczystej nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu. Powód nie przedstawił bowiem żadnego dowodu na prawdziwość swojego stwierdzenia. Nieprawdziwe są przy tym zawarte w apelacji wywody powoda odnośnie tego, iż jest właścicielem działki (...) gdyż nabył ją w całości na podstawie dziedziczenia po poprzedniku prawnym J. K. (1) , który z kolei był wyłącznym właścicielem tej działki po swoim ojcu J. K. (2) . Z dokumentów przedstawionych przez samego powoda tj. z kserokopii (...) nr (...) (k. 108) wynika, iż sporna działka była przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego, w którego wyniku jej własność nabyli małżonkowie J. K. (1) i M. K. na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej. Następnie w wyniku postanowienia spadkowego po J. K. (1) zmarłym (...) roku spadek, czyli ogół praw przysługujących J. K. (1) (w tym udział ½ w działce (...) ), nabył powód T. S. . Oznacza to, że powód nigdy nie był wyłącznym właścicielem spornej działki, a jedynie jej współwłaścicielem do ½ części. W wyniku toczącego się postępowania o zniesienie współwłasności (sygn. Ns 1042/07) działka ta przypadła pozostałym współwłaścicielom tj. F. S. i K. G. , zaś powód otrzymał spłatę ze swojego udziału w tej nieruchomości. Wszystkie te okoliczności prowadzić muszą do wniosku, iż z chwilą uprawomocnienia się postanowienia z dnia 19 marca 2009 roku (k. 384) powód utracił tytuł prawny do spornej nieruchomości i obecnie nie może powoływać się na swoje uprawnienia, które przysługiwały mu przed tym orzeczeniem. Stąd zarzuty naruszenia art. 233 k.p.c. i 222 k.c. należało uznać za chybione. Jedynie na marginesie wskazać należy, iż fakt ewentualnego niewykonywania przez obecnego właściciela aktów posiadania na będącej jego własnością nieruchomości nie ma żadnego znaczenia dla skuteczności przysługującego mu prawa własności. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda T. S. na podstawie art. 385 k.p.c. o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. (...)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI