III CA 782/16

Sygnatura akt III Ca 782/16 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi, wyrokiem z dnia 9 marca 2016 roku, w sprawie z powództwa Z. W. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w Ł. , oddalił powództwo i nie obciążył powoda kosztami procesu na rzecz pozwanej. W zakresie żądania zasądzenia kwoty 505,15 zł Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 1 października 1987 roku żona powoda- K. W. zawarła z poprzednikiem prawnym pozwanej ( (...) w Ł. ) umowę najmu pomieszczenia użytkowego. Ustalony w umowie czynsz został podwyższony do kwoty 4,21 zł miesięcznie, począwszy od 1 stycznia 1997 roku. K. W. udzieliła powodowi pełnomocnictwa do dokonywania czynności dotyczących najmu lokalu. W okresie od kwietnia 2013 roku do grudnia 2014 roku powód, jako pełnomocnik żony, płacił czynsz w wysokości 28,29 zł, z uwagi na uchwałę rady nadzorczej pozwanej Spółdzielni, podnoszącej stawkę czynszu do kwoty 10 zł/ m. kw., gdyż obawiał się, że w przeciwnym razie będzie zmuszony do opróżnienia pomieszczenia, a to służyło przechowywaniu wózka inwalidzkiego jego żony. K. W. zmarła 11 czerwca 2015 roku. Po zmarłej nie zostało wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, ani sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia. Sąd Rejonowy uznał, że, co do zasady, nadpłata czynszu (24,08 zł miesięcznie) winna zostać zwrócona przez pozwaną, jako świadczenie nienależne w oparciu o art. 410 kc , gdyż Spółdzielnia nie była uprawniona do jednostronnej zmiany warunków umowy najmu (wysokość czynszu). Jednak roszczenie o zwrot nadpłaty nie przysługuje powodowi, gdyż opłat dokonywał jako pełnomocnik K. W. . Zatem osobą uprawnioną do żądania zwrotu nadpłaty była żona powoda. W związku z jej śmiercią, biorąc pod uwagę układ podmiotowy procesu oraz przedmiot żądania, w myśl art. 1027 kc powód winien złożyć odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia, celem wykazania swoich praw wynikających z dziedziczenia względem pozwanej. Sąd Rejonowy wskazał, że powód nawet nie powoływał się na okoliczność przysługiwania mu statusu spadkobiercy K. W. , co na poziomie twierdzeń uniemożliwiałoby ewentualne przyjęcie tej okoliczności za przyznaną przez pozwaną. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie kwoty 505,15 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Skarżący zarzucił naruszenie art. 231 kpc poprzez nieuwzględnienie treści aktu notarialnego pełnomocnictwa Rep. A nr 1028/2014, a także art. 217§1 kpc poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że w czasie rozprawy informował Sąd, że jest powołany- obok dwóch synów- do spadku po żonie. W oparciu o te zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na jego rzecz kwoty 505,15 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Do apelacji powód dołączył kserokopię wypisu aktu notarialnego obejmującego poświadczenie dziedziczenia po żonie. W odpowiedzi na apelację, pełnomocnik pozwanej, w osobie radcy prawnego, wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: apelacja była zasadna w przeważającej części. Sąd Rejonowy trafnie stwierdził, że powód nie był uprawniony do żądania zwrotu nadpłaconego czynszu, jako pełnomocnik, zatem zarzut apelacji dotyczący pełnomocnictwa nie był zasadny. Pełnomocnik działa bowiem w imieniu osoby, która udzieliła pełnomocnictwa ( art. 96 kc ), a zatem, jeżeli powód świadczył w imieniu swojej żony, która zmarła, uprawnieni do dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia są jej spadkobiercy. Niesłusznie natomiast Sąd I instancji nie uwzględnił żądania powoda w oparciu o reżim dziedziczenia. Skoro powód nie wskazał podstawy prawnej żądania, Sąd winien, w oparciu o stan faktyczny, rozważyć, czy i na jakiej podstawie (poza stosunkiem pełnomocnictwa, o czym wyżej powiedziano) powodowi przysługuje dochodzone roszczenie. Sąd posiadał informację, że żona powoda, która była najemcą i w której imieniu czynione były nadpłaty, zmarła, gdyż okoliczność ta wynika z pozwu; następnie powód w czasie zeznań podał, że jest spadkobiercą żony, oraz że nie zostało wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, ani nie został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia. W takiej sytuacji Sąd winien ustalić, czy ta okoliczność jest pomiędzy stronami sporna ( art. 212§1 kpc ). Dopiero w razie zaprzeczenia przez stronę przeciwną faktu dziedziczenia spadku (m.in.) przez powoda, powód miałby obowiązek udowodnienia tej okoliczności ( art. 227 i 229 kpc ) dokumentami wskazanymi w art. 1027 kc , tj. postanowieniem spadkowym lub aktem poświadczenia dziedziczenia. Jak wynika ze złożonego aktu poświadczenia dziedziczenia, powód jest jednym z kilku spadkobierców. Skoro do wspólności majątku spadkowego stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych ( art. 1035 kc ), to w oparciu o art. 209 kc powód był uprawniony do dochodzenia samodzielnie zwrotu całej nadpłaty, jako czynności zachowawczej. Wysokość nadpłaty nie była kwestionowana, choć z dokumentów załączonych do akt wynika, że jej suma to kwota wyższa od żądanej (21 miesięcy x 24,08 zł= 505,68 zł). Co do odsetek, powód domagał się ich zasądzenia od dnia 31 grudnia 2014 roku do dnia zapłaty. Powód wezwał pozwaną do zapłaty dopiero w dniu 17 sierpnia 2015 roku, zatem odsetki były należne dopiero od dnia następnego ( art. 481§1 i 455 kc ). Z uwagi na wyodrębnienie, począwszy od 1 stycznia 2016 roku, odsetek ustawowych za opóźnienie spośród odsetek ustawowych, Sąd Okręgowy oznaczył odsetki za okres do 31 grudnia 2015 roku, jako odsetki ustawowe, zaś począwszy od 1 stycznia 2016 roku, jako odsetki ustawowe za opóźnienie. Żądanie odsetek za okres wcześniejszy, jako niezasadne, podlegało oddaleniu. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy w oparciu o art. 386§1 kpc , orzekł, jak w sentencji wyroku. Z uwagi na wynik postępowania apelacyjnego, w oparciu o art. 100 oraz art. 109§1 zd. 2 . w zw. z art. 391§1 kpc , należało zasądzić od pozwanej na rzecz powoda, tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 30 zł, stanowiącą opłatę od apelacji.