III Ca 782/14

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2014-12-23
SAOSCywilneprawo rzeczoweWysokaokręgowy
kaucja mieszkaniowaspółdzielnia mieszkaniowanajem lokaluwaloryzacjazwrot kaucjiprawo spółdzielczekodeks cywilnyorzecznictwo SN

Sąd Okręgowy uchylił wyrok w części zasądzającej kaucję mieszkaniową, umorzył postępowanie w tej części i oddalił apelację w pozostałym zakresie, zasądzając od powoda część kosztów postępowania odwoławczego.

Powód żądał zwrotu zwaloryzowanej kaucji mieszkaniowej po wygaśnięciu najmu. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, waloryzując kaucję na podstawie przepisów o spółdzielniach mieszkaniowych i k.c. Pozwana spółdzielnia wniosła apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Na rozprawie apelacyjnej powód cofnął pozew ponad kwotę 35,52 zł. Sąd Okręgowy, opierając się na uchwale Sądu Najwyższego (III CZP 83/14), uchylił wyrok w części zasądzającej ponad 35,52 zł i umorzył postępowanie, a w pozostałej części oddalił apelację, zasądzając od powoda część kosztów postępowania odwoławczego.

Powód S. S. domagał się od (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w Z. zwrotu zwaloryzowanej kaucji mieszkaniowej w kwocie 5.572,67 zł, twierdząc, że mimo wygaśnięcia stosunku najmu, spółdzielnia nie zwróciła mu należności. Pozwana uznała powództwo jedynie co do kwoty 35,52 zł, kwestionując waloryzację kaucji na podstawie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i k.c. Sąd Rejonowy w Zabrzu wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r. uwzględnił powództwo w całości, opierając się na przepisach ustawy z dnia 12 października 1994 r. o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych oraz art. 358¹ § 3 k.c., dokonując waloryzacji kaucji. Pozwana zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego (art. 48 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, art. 358¹ § 3 k.c.) oraz procesowego (art. 228, 233, 227, 328 § 2 k.p.c.). Na rozprawie apelacyjnej powód cofnął pozew ponad kwotę 35,52 zł, zrzekając się roszczenia w tym zakresie. Sąd Okręgowy w Gliwicach, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2014 r. (III CZP 83/14), zgodnie z którą art. 358¹ § 3 k.c. nie ma zastosowania do zwrotu kaucji mieszkaniowej w przypadku nieodpłatnego przeniesienia własności lokalu, uznał cofnięcie pozwu za skuteczne. W konsekwencji, uchylił zaskarżony wyrok w części zasądzającej kwotę 5.537,15 zł i umorzył postępowanie w tej części. W pozostałym zakresie apelacja została oddalona z uwagi na uznanie powództwa przez pozwaną co do kwoty 35,52 zł. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. i art. 102 k.p.c., obciążając powoda jedynie częściowo z uwagi na wątpliwy charakter sprawy i rozbieżną praktykę orzeczniczą.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, art. 358¹ § 3 k.c. nie ma zastosowania do wierzytelności o zwrot kaucji mieszkaniowej w przypadku nieodpłatnego przeniesienia na najemcę prawa własności lokalu mieszkalnego na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 83/14 stwierdził, że przepisy dotyczące waloryzacji sądowej nie mają zastosowania do zwrotu kaucji mieszkaniowej w sytuacji opisanej w art. 48 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i umorzenie w części, oddalenie apelacji w pozostałej części

Strona wygrywająca

Pozwana Spółdzielnia Mieszkaniowa (w części dotyczącej uchylenia i umorzenia)

Strony

NazwaTypRola
S. S.osoba_fizycznapowód
(...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w Z.spółkapozwana

Przepisy (9)

Główne

u.s.m. art. 48 § ust. 1 i 5

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

Art. 48 ust. 1 u.s.m. reguluje nieodpłatne przeniesienie własności lokalu na najemcę. Art. 48 ust. 5 zd. 2 u.s.m. stanowi o zwrocie kaucji mieszkaniowej, która nie podlega waloryzacji na podstawie art. 358¹ § 3 k.c. w przypadku, o którym mowa w ust. 1.

Pomocnicze

k.c. art. 358¹ § § 3

Kodeks cywilny

Przepis ten dotyczy waloryzacji świadczeń pieniężnych, jednak Sąd Najwyższy wykluczył jego zastosowanie do zwrotu kaucji mieszkaniowej w określonych sytuacjach.

k.p.c. art. 203 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje skutki prawne cofnięcia pozwu, które musi być zgodne z prawem i zasadami współżycia społecznego oraz nie może zmierzać do obejścia prawa.

k.p.c. art. 355 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Stanowi podstawę do umorzenia postępowania w przypadku skutecznego cofnięcia pozwu.

k.p.c. art. 386 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Pozwala sądowi drugiej instancji na uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w przypadku, gdy w pierwszej instancji doszło do naruszenia przepisów, które skutkowałoby uchyleniem wyroku.

k.p.c. art. 213 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje skutki prawne uznania powództwa przez pozwanego.

k.p.c. art. 100 § zd. 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w przypadku częściowego uwzględnienia lub oddalenia powództwa.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Pozwala na odstąpienie od obciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.

u.z.p.b.m.

Ustawa o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe

Przepisy tej ustawy były przywoływane przez sąd pierwszej instancji, ale ich zastosowanie w kontekście waloryzacji kaucji zostało zakwestionowane.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Cofnięcie pozwu przez powoda ponad kwotę 35,52 zł. Zastosowanie uchwały Sądu Najwyższego III CZP 83/14 wykluczającej waloryzację kaucji mieszkaniowej w opisanej sytuacji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja sądu pierwszej instancji dotycząca waloryzacji kaucji mieszkaniowej na podstawie art. 358¹ § 3 k.c. Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego przez sąd pierwszej instancji (w części, w której apelacja została oddalona).

Godne uwagi sformułowania

„w razie nieodpłatnego przeniesienia na najemcę prawa własności lokalu mieszkalnego na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2013r. poz. 1222), art. 358 1 § 3 k.c. nie ma zastosowania do wierzytelności o zwrot kaucji mieszkaniowej, o której mowa w art. 48 ust. 5 zdanie drugie tej ustawy”

Skład orzekający

Leszek Dąbek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku możliwości waloryzacji kaucji mieszkaniowej w przypadku nieodpłatnego nabycia lokalu przez najemcę na podstawie przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieodpłatnego przeniesienia własności lokalu mieszkalnego na najemcę w ramach przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia zwrotu kaucji mieszkaniowej, a rozstrzygnięcie opiera się na kluczowej uchwale Sądu Najwyższego, która precyzuje zasady waloryzacji w specyficznych okolicznościach.

Czy spółdzielnia musi waloryzować kaucję przy wykupie mieszkania? Kluczowa uchwała Sądu Najwyższego.

Dane finansowe

WPS: 5572,67 PLN

zwrot kaucji mieszkaniowej: 5537,15 PLN

zwrot kaucji mieszkaniowej: 35,52 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III Ca 782/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek Protokolant Aldona Kocięcka po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2014 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa S. S. ( S. ) przeciwko (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w Z. o zapłatę na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt I C 812/13 1. uchyla zaskarżony wyrok w części zasądzającej od pozwanej na rzecz powoda kwotę 5537,15 zł (pięć tysięcy pięćset trzydzieści siedem złotych i piętnaście groszy) z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty i w tej części umarza postępowanie oraz nie obciąża powoda kosztami procesu; 2. oddala apelację w pozostałej części ; 3. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 279 zł (dwieście siedemdziesiąt dziewięć złotych) z tytułu zwrotu części kosztów postępowania odwoławczego; 4. nie obciąża powoda kosztami postępowania odwoławczego w pozostałej części. SSO Leszek Dąbek Sygn. akt III Ca 782/14 UZASADNIENIE Powód S. S. żądał zasądzenia na jego rzecz od pozwanej (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w Z. kwoty 5.572,67zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu żądania twierdził, że pomimo wygaśnięcia stosunku najmu lokalu mieszkalnego pozwana nie zwróciła mu zwaloryzowanej kaucji mieszkaniowej. Pozwana (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w Z. uznała powództwo w części tj. co do kwoty 35,52 zł, wniosła o oddalenie powództwa w pozostałej części oraz zasądzenie na jej rzecz od powoda zwrotu kosztów procesu. Zarzuciła, że w dacie przekazywania lokalu otrzymała od powoda kaucję mieszkaniową w kwocie 35,52 zł, a przepisy ustawy z dnia 15 12 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych nie przewidują jej waloryzacji. Ponadto podnosiła, że powód nabył nieodpłatnie własność lokalu mieszkalnego, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 31 05 2012r., sygn. akt XII C 197/11. Sąd Rejonowy w Zabrzu w wyroku z dnia 25 02 2014r. uwzględnił powództwo i orzekł o kosztach procesu. W motywach orzeczenia przywołał regulacje: art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 10 1994r. o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsię-biorstwa państwowe (Dz. U. z 1994r., nr 119, poz. 567 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji z dnia 8 02 1997r. oraz art. 358 1 § 3 k.c. Stwierdził, że kaucja mieszkaniowa została wpłacona przed wejściem w życie tej ustawy i ocenił, że zachodzą podstawy prawne do jej waloryzacji. Następnie dokonał jej przerachowania kaucji przy pomocy średniego miesięcznego wynagrodzenia w wymiarze brutto oraz wyliczył, że w pełni zwaloryzowana kaucja zamyka się kwotą 5.696,74zł i uznał powództwo za uzasadnione. Wziął po uwagę, że zawarte w wyroku rozstrzygnięcie o należności głównej ma charakter konstytutywny i zasądził należne powodowi od pozwanej odsetki za opóźnienie się w zapłacie tej należności od dnia uprawo-mocnienia się orzeczenia. O kosztach procesu orzekł na podstawie regulacji art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Wyrok zaskarżyła pozwana (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w Z. w całości, która wnosiła o jego zmianę przez oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz od powoda zwrotu kosztów procesu za obie instancje, bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zarzucała, że przy ferowaniu wyroku naruszono przepisy prawa materialnego, tj. regulacje: - art. 48 ust. 5 zd. 2 ustawy z dnia 15 12 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych przez jego błędną wykładnię skutkującą nieuzasadnionym przyjęciem, iż kaucja mieszkaniowa zwracana byłemu najemcy podlega waloryzacji na podstawie przepisu art. 358 1 § 3 k.c. , - art. 358 1 § 3 k.c. poprzez jego zastosowanie pomimo braku podstaw, oraz przepisy postępowania będące podstawą wydanego wyroku i mające wpływ na jego treść tj,: - art. 228 k.p.c. w zw. z art. 233 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkujące nieuwzględnieniem odmiennej sytuacji społeczno – ekonomicznej w dacie przekazania przez powoda kaucji tj. w 1989 r. z warunkami społeczno – ekonomicznymi istniejącymi w chwili orzekania i przyjęciem na tej podstawie w oparciu o art. 358 1 § 3 k.c. sądowej waloryzacji kaucji w oparciu o nieuzasadniony miernik przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, - art. 227 k.p.c. poprzez niewykazanie przesłanek zastosowania instytucji sądowej waloryzacji kaucji, a także przyjęcie miernika waloryzacji, który prowadzi do sprzecznych z zasadami współżycia społecznego rezultatów, w szczególności obciążenia tylko jednej strony skutkami zmiany siły nabywczej pieniądza, - art. 328 § 2 k.p.c. polegające na sporządzeniu uzasadnienia wyroku nie zawierającego wymaganych prawem treści, co uniemożliwia pozwanej odczytanie motywów rozstrzygnięcia. Powód S. S. wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie na jego rzecz od pozwanej zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na rozprawie w dniu 23 12 2014r. powód S. S. cofnął powództwo ponad kwotę 35,52 zł, zrzekając się w tym zakresie roszczenia oraz wniósł o nieobciążanie go kosztami procesu za pierwszą i drugą instancję (k. 109-110). Pozwana (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w Z. wyraziła zgodę na cofnięcie pozwu oraz wniosła o zasądzenie na jej rzecz od powoda zwrotu kosztów procesu za pierwszą i drugą instancję (k. 109-110). Sąd Odwoławczy ustalił i zważył, co następuje: Powód S. S. na rozprawie apelacyjnej w dniu 23 12 2014r. cofnął pozew w części - ponad kwotę 35,52 zł i w tym zakresie zrzekł się roszczenia. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 11 2014r. wyraził pogląd, że „w razie nieodpłatnego przeniesienia na najemcę prawa własności lokalu mieszkalnego na pod-stawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2013r. poz. 1222), art. 358 1 § 3 k.c. nie ma zastosowania do wie-rzytelności o zwrot kaucji mieszkaniowej, o której mowa w art. 48 ust. 5 zdanie drugie tej ustawy” (III CZP 83/14). W świetle tego poglądu prawnego częściowe cofnięcie pozwu przez powoda nie jest zatem niezgodne z prawem ani zasadami współżycia społecznego oraz nie zmierza także do obejścia prawa w rozumieniu regulacji art. 203 § 4 k.p.c. Jest ono zatem skuteczne i wiąże Sąd odwoławczy, przez co w sprawie powstała przewidziana w art. 355 § 1 k.p.c. podstawa prawna umorzenia postępowania, co stosownie do regulacji art. 386 § 3 k.p.c. prowadziło do uchylenia zaskarżonego wyroku w części zasądzającej od pozwanej na rzecz powoda kwotę 5.537,15zł z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty i umorzenia w tej części postępowania. W pozostałym zakresie doszło do uznania powództwa przez pozwaną (w części dotyczącej żądania zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kwoty 35,52zł z ustawowymi odsetkami). Uznanie to nie jest sprzeczne z prawem, ani zasadami współżycia społecznego i nie zmierza także do obejścia prawa i co za tym idzie – stosownie do regulacji art. 213§ 1 k.p.c. - wiąże Sąd. Z tej przyczyny w tej części apelacja jest bezzasadna, co prowadziło do jej oddalenia. Reasumując, wobec skutecznego częściowego cofnięcia pozwu przez po-woda uchylono zaskarżony wyrok w zakresie wskazanym w punkcie 1 sentencji i w tej części umorzono postępowanie w oparciu o regulację art. 386 § 3 k.p.c. w związku z art. 355 § 1 k.p.c. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. i art. 102 k.p.c. , biorąc pod wobec uwagę, że pozwana uległa tylko w nie-znacznej części żądania powództwa oraz że wobec wątpliwego charakteru sprawy – świadczy o tym dotychczasowa rozbieżna praktyka orzecznicza i związana z tym konieczność wystąpienia do Sądu Najwyższego z zapytaniem prawnym – nie można zarzucić powodowi, iż zbyt pochopnie wystąpił on z powództwem (por. w uzasadnieniu postanowienia SN z dn. 27 04 1971r. I PZ 17/71), wobec czego w sprawie zachodzi przewidziany w art. 102 k.p.c. szczególnie uzasadniony wypadek uzasadniający obciążenie powoda obowiązkiem zwrotu pozwanej tylko części poniesionych przez nią kosztów procesu w postępowaniu odwoławczych w postaci opłaty od apelacji w kwocie 279zł. SSO Leszek Dąbek

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI