III CA 781/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy oddalił wniosek J.B. o zasiedzenie nieruchomości, uznając, że nie wykazał on samoistnego posiadania ponad swój udział we współwłasności. Sąd Rejonowy oparł się na ustaleniu, że współwłaściciele dokonali nieformalnego podziału nieruchomości do korzystania (quoad usum) jeszcze przed II wojną światową, a wnioskodawca jedynie wykonywał swoje uprawnienia współwłaścicielskie. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację wnioskodawcy, zmienił zaskarżone postanowienie. Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca od 1984 roku objął w posiadanie działkę nr 278 przy ul. Żołędziowej w Łodzi, traktując ją jak wyłączny właściciel. Przez lata dokonywał licznych remontów i inwestycji, które przekraczały zwykły zarząd i były widoczne dla otoczenia, co świadczyło o samoistnym posiadaniu z wyłączeniem innych współwłaścicieli. Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca był posiadaczem samoistnym w złej wierze, mając świadomość istnienia innych współwłaścicieli. W związku z tym, z uwzględnieniem 30-letniego terminu zasiedzenia, stwierdził nabycie własności działki nr 278 przez zasiedzenie z dniem 1 września 2014 r.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że długotrwałe, jawne i samodzielne posiadanie części nieruchomości przez współwłaściciela, połączone z czynnościami przekraczającymi zwykły zarząd, może prowadzić do zasiedzenia, nawet w sytuacji istnienia nieformalnego podziału quoad usum, jeśli inne współwłasności nie manifestują swoich praw.
Każda sprawa o zasiedzenie jest indywidualna i wymaga szczegółowej analizy stanu faktycznego, w szczególności charakteru posiadania i jego uzewnętrznienia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy długotrwałe, nieprzerwane posiadanie części nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli, połączone z dokonywaniem czynności przekraczających zwykły zarząd i uzewnętrznianiem woli posiadania jak właściciel, może prowadzić do zasiedzenia tej części nieruchomości, mimo istnienia nieformalnego podziału do korzystania (quoad usum)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli posiadanie to ma charakter samoistny i trwa przez wymagany ustawą okres, a inne współwłasności nie manifestują swoich praw.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca, poprzez dokonywanie licznych remontów i inwestycji przekraczających zwykły zarząd, które były widoczne dla otoczenia i innych współwłaścicieli, uzewnętrznił wolę posiadania działki jak właściciel. Brak reakcji ze strony innych współwłaścicieli oraz fakt, że wnioskodawca traktował działkę jako swoją wyłączną własność, doprowadził do stwierdzenia samoistnego posiadania i zasiedzenia.
Czy nieformalny podział nieruchomości do korzystania (quoad usum) między współwłaścicielami wyklucza możliwość zasiedzenia wydzielonej części nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli podział ten został faktycznie zrealizowany i jeden ze współwłaścicieli zaczął posiadać swoją część samoistnie, wyłączając innych, a podział quoad usum nie jest już aktualny lub został przekroczony.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że choć pierwotnie istniał podział quoad usum, to działania wnioskodawcy (budowa domu, ogrodzenia, remonty, inwestycje) przekroczyły ramy tego podziału i świadczyły o samoistnym posiadaniu całej wydzielonej działki, a nie tylko o korzystaniu z niej w ramach współwłasności.
Czy domniemanie samoistnego posiadania z art. 339 k.c. ma zastosowanie w przypadku współwłaściciela, który posiada rzecz ponad swój udział?
Odpowiedź sądu
Tak, ale wymaga wykazania, że współwłaściciel rozszerzył zakres swojego posiadania ponad realizację uprawnienia wynikającego z art. 206 k.c. i uzewnętrznił tę zmianę wobec pozostałych współwłaścicieli.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że samoistne posiadanie przez współwłaściciela ponad swój udział wymaga udowodnienia zmiany zakresu posiadania i uzewnętrznienia tej zmiany. W tym przypadku, działania wnioskodawcy były na tyle wyraziste, że uzasadniały zastosowanie domniemania i stwierdzenie zasiedzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. B. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. M. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze.
k.c. art. 172 § § 2
Kodeks cywilny
Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny art. 9
Do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się od tej chwili przepisy niniejszej ustawy.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Posiadaczem rzeczy jest zarówno posiadacz samoistny, jak i posiadacz zależny rzeczy.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji, uwzględniając apelację, uchyla zaskarżone orzeczenie i wydaje nowe orzeczenie, co do istoty sprawy.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowań w sprawach cywilnych stosuje się odpowiednio do innych postępowań, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane przedstawiać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wynikają określone skutki prawne.
k.p.c. art. 520 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Długotrwałe, nieprzerwane posiadanie działki przez wnioskodawcę. • Wykonywanie przez wnioskodawcę czynności przekraczających zwykły zarząd (remonty, inwestycje, przyłącza). • Uzewnętrznienie przez wnioskodawcę woli posiadania działki jak właściciel. • Brak reakcji i manifestacji praw przez pozostałych współwłaścicieli. • Fizyczny i faktyczny podział nieruchomości na dwie odrębne działki.
Odrzucone argumenty
Istnienie podziału nieruchomości do korzystania (quoad usum) między współwłaścicielami. • Posiadanie przez wnioskodawcę miało charakter posiadania zależnego lub wykonywania uprawnień współwłaścicielskich, a nie samoistnego. • Wnioskodawca nie wykazał, że posiadał nieruchomość ponad swój udział.
Godne uwagi sformułowania
„współwłaściciel powołujący się na zasiedzenie dalszego udziału we współwłasności musi wykazać, że rozszerzył zakres swego posiadania ponad realizację uprawnienia wynikającego z art. 206 KC oraz że w dostatecznie wyraźny sposób uzewnętrznił tę zmianę w stosunku do współwłaściciela, do którego udział ten należał. • „nie jest dopuszczalna modyfikacja istniejących udziałów we współwłasności na skutek zasiedzenia, jeżeli poszczególni współwłaściciele faktycznie władają częściami powstałymi w wyniku nieformalnego działu • „nie ma wątpliwości, że już w pierwszej połowie XX wieku współwłaściciele spornej nieruchomości to jest A. S. oraz małżonkowie M. i L. B. dokonali w sposób dorozumiany podziału quoad usum tej nieruchomości. • „nie ma podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca władał przedmiotową nieruchomością, w zakresie ponad swój udział właścicielski w zakresie działki (...) w stosunku do następców prawnych A. S. , jako że w tym wypadku istniał podział do korzystania nieruchomości quoad usum • „wszystkie dyspozycje posiadacza powinny swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela. • „dokonywane remonty i inwestycje na nieruchomości (...) były widoczne dla otoczenia i współwłaścicieli nieruchomości. […]
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że długotrwałe, jawne i samodzielne posiadanie części nieruchomości przez współwłaściciela, połączone z czynnościami przekraczającymi zwykły zarząd, może prowadzić do zasiedzenia, nawet w sytuacji istnienia nieformalnego podziału quoad usum, jeśli inne współwłasności nie manifestują swoich praw."
Ograniczenia: Każda sprawa o zasiedzenie jest indywidualna i wymaga szczegółowej analizy stanu faktycznego, w szczególności charakteru posiadania i jego uzewnętrznienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwałe zaniedbanie praw przez jednych współwłaścicieli i aktywne działania innych mogą doprowadzić do zmiany stanu prawnego własności nieruchomości, co jest interesujące z perspektywy praktycznej i procesowej.
“Współwłaściciel przejął działkę na własność po 30 latach samodzielnego władania i remontów – sąd przyznał mu zasiedzenie.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.