III CA 760/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zniesienia współwłasności nieruchomości położonej w K. Sąd Rejonowy w Pabianicach postanowił o podziale nieruchomości na 5 odrębnych działek oraz wyodrębnieniu trzech samodzielnych lokali mieszkalnych, przyznając je poszczególnym współwłaścicielom i zasądzając spłaty. Od tego postanowienia odwołali się wnioskodawca R. S. (1) oraz uczestniczka M. K. (1). Wnioskodawca R. S. (1) zarzucił m.in. naruszenie art. 5 k.c. i art. 211 k.c. poprzez podział sprzeczny z interesem wnioskodawcy oraz nieprawidłowe ustalenie wartości dopłat. Uczestniczka M. K. (1) zarzuciła naruszenie art. 5 k.c. wskazując, że zniesienie współwłasności jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, krzywdząc ją jako osobę starszą i o niskich dochodach. Sąd Okręgowy w Łodzi, rozpoznając apelacje, podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego co do zasady, jednakże uznał obie apelacje za częściowo zasadne. Sąd Okręgowy wskazał na błąd w ustaleniu wartości działki nr (...) w postanowieniu Sądu Rejonowego oraz na nieprawidłowe rozliczenie nakładów poczynionych przez współwłaścicieli. Sąd Okręgowy skorygował wartość działki i sposób rozliczenia nakładów, co skutkowało zmianą wysokości dopłat. Ostatecznie, Sąd Okręgowy stwierdził, że jedynym podmiotem zobowiązanym do dopłat jest M. K. (1), która musi uiścić stosowne kwoty na rzecz pozostałych współwłaścicieli. Sąd Okręgowy uchylił punkt postanowienia Sądu Rejonowego dotyczący dopłat i zmienił go, obniżając kwoty należne od M. K. (1) do właściwych, skorygowanych wartości. W pozostałej części apelacje zostały oddalone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaRozstrzyganie sporów o zniesienie współwłasności, w tym podział nieruchomości zabudowanych, wyodrębnianie lokali, rozliczanie nakładów oraz stosowanie art. 5 k.c. w kontekście tych spraw.
Konkretne rozliczenia i podział są specyficzne dla stanu faktycznego sprawy. Sąd Okręgowy częściowo skorygował orzeczenie Sądu Rejonowego, co może wpływać na jego jednoznaczność jako precedensu.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zniesienie współwłasności nieruchomości poprzez jej podział fizyczny jest dopuszczalne w sytuacji, gdy jeden ze współwłaścicieli (osoba starsza, o niskich dochodach) podnosi, że jest to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i narusza jego interes?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zniesienie współwłasności jest dopuszczalne, a powoływanie się na zasady współżycia społecznego w celu oddalenia wniosku jest możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdyby podział rażąco naruszał interes współwłaściciela. W tym przypadku, mimo trudnej sytuacji materialnej jednego ze współwłaścicieli, podział jest możliwy i celowy, a sąd może zastosować środki łagodzące, np. rozłożenie spłat na raty.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zasady współżycia społecznego (art. 5 k.c.) nie mogą stanowić podstawy do oddalenia wniosku o zniesienie współwłasności, jeśli podział jest możliwy i celowy gospodarczo. Trudna sytuacja materialna jednego ze współwłaścicieli nie wyklucza podziału, a sąd może zastosować środki takie jak rozłożenie spłat na raty lub możliwość zbycia otrzymanej nieruchomości w celu uregulowania należności.
Jak prawidłowo rozliczyć nakłady poczynione przez współwłaścicieli na nieruchomość wspólną przy jej podziale, zwłaszcza gdy udziały są nierówne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nakłady poczynione przez współwłaściciela na nieruchomość wspólną podlegają rozliczeniu w stosunku do jego udziału w rzeczy wspólnej. Sąd drugiej instancji skorygował sposób rozliczenia nakładów przyjęty przez Sąd Rejonowy, wskazując, że nie można prostym odjęciem nakładów od wartości nieruchomości, lecz należy uwzględnić udziały stron.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że rozliczenie nakładów powinno uwzględniać zasadę, że współwłaściciel może dochodzić zwrotu wartości nakładów od pozostałych współwłaścicieli w stosunku do ich udziałów w rzeczy wspólnej. W sytuacji nierównych udziałów, proste odjęcie nakładów od wartości nieruchomości jest nieprawidłowe.
Czy roszczenie osoby trzeciej z tytułu nakładów na nieruchomość, które przeszło na jednego ze współwłaścicieli w drodze cesji, może być przedmiotem postępowania o zniesienie współwłasności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie osoby trzeciej z tytułu nakładów na nieruchomość, nawet jeśli przeszło na jednego ze współwłaścicieli w drodze cesji, nie mieści się w zakresie postępowania o zniesienie współwłasności, które dotyczy wyłącznie wzajemnych roszczeń współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Takie roszczenie powinno być dochodzone w odrębnym postępowaniu procesowym.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 618 §1 k.p.c., w sprawie o zniesienie współwłasności sąd rozpatruje jedynie wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Roszczenie osoby trzeciej, nawet nabyte przez cesję, nie jest roszczeniem współwłaściciela z tego tytułu i wymaga odrębnego postępowania.
Czy sąd w postępowaniu o zniesienie współwłasności musi badać możliwości finansowe zobowiązanego do spłaty?
Odpowiedź sądu
Sąd nie ma, co do zasady, obowiązku ustalania, czy zasądzona spłata leży w zakresie możliwości płatniczych zobowiązanego, chyba że rozważa taką okoliczność w ramach oceny zasad współżycia społecznego lub z inicjatywy własnej. W tym przypadku Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawczyni stać na dopłatę w określonym terminie.
Uzasadnienie
Sąd nie musi badać możliwości finansowych zobowiązanego, chyba że jest to istotne dla oceny zasad współżycia społecznego. Wnioskodawczyni miała możliwość zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych po sprzedaży otrzymanej nieruchomości i dokonaniu dopłat.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. K. (1) | osoba_fizyczna | współwłaścicielka / uczestniczka postępowania |
| R. S. (1) | osoba_fizyczna | współwłaściciel / wnioskodawca |
| M. K. (1) | osoba_fizyczna | współwłaścicielka / uczestniczka postępowania |
| P. S. (1) | osoba_fizyczna | współwłaściciel / uczestnik postępowania |
| Z. S. | osoba_fizyczna | matka P. S. (1) / zamieszkująca w nieruchomości |
| J. K. | osoba_fizyczna | mąż R. K. (1) / zamieszkujący w nieruchomości |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasady współżycia społecznego nie mogą stanowić podstawy do oddalenia wniosku o zniesienie współwłasności, jeśli podział jest możliwy i celowy gospodarczo. Mogą być brane pod uwagę w wyjątkowych sytuacjach, gdyby podział rażąco naruszał interes współwłaściciela.
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
Podział fizyczny rzeczy jest podstawowym sposobem zniesienia współwłasności. Nie może on jednak prowadzić do znacznego zmniejszenia wartości rzeczy.
k.c. art. 212 § § 2
Kodeks cywilny
W przypadku, gdy podział fizyczny jest możliwy, sąd powinien dążyć do ukształtowania sytuacji prawnej i ekonomicznej współwłaścicieli w sposób zbliżony do stanu sprzed zniesienia współwłasności. W razie potrzeby zasądza dopłaty.
k.p.c. art. 618 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawie o zniesienie współwłasności przedmiotem rozważań sądu są tylko wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżone postanowienie i orzec co do istoty sprawy.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji.
Pomocnicze
k.c. art. 509
Kodeks cywilny
Dotyczy cesji wierzytelności. Sąd uznał, że roszczenie z tytułu nakładów osoby trzeciej, nawet nabyte przez cesję, nie jest przedmiotem postępowania o zniesienie współwłasności.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Fakt, że określone okoliczności zostały przyznane przez stronę, nie wymaga dowodu.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Gdy strona miała możność wypowiedzenia się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd może uznać te twierdzenia za przyznane.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. wskazanie podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia.
k.p.c. art. 624
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku wydania nieruchomości.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o zniesienie współwłasności oraz o podział majątku wspólnego każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błąd w ustaleniu wartości działki (...) w postanowieniu Sądu Rejonowego. • Nieprawidłowe rozliczenie nakładów poczynionych przez współwłaścicieli. • Zniesienie współwłasności jest dopuszczalne mimo trudnej sytuacji materialnej jednego ze współwłaścicieli, pod warunkiem zastosowania odpowiednich środków (np. rozłożenie spłat na raty).
Odrzucone argumenty
Oddalenie wniosku o zniesienie współwłasności z uwagi na zasady współżycia społecznego (argument M. K. (1)). • Naruszenie art. 5 k.c. poprzez uwzględnienie wniosku o zniesienie współwłasności. • Naruszenie art. 509 k.c. poprzez nie uwzględnienie cesji wierzytelności z tytułu nakładów od osoby trzeciej. • Nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka H. S. (2) (argument R. S. (1) - uznany za nieprawdziwy). • Brak środków finansowych na spłatę dopłat przez R. S. (1) (argument R. S. (1) - uznany za nieprzekonujący).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy w Łodzi, co do zasady, podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i przyjmuje je za własne. • Nie może mieć znaczenia okoliczność, że przyznany M. K. (1) lokal jest w złym stanie technicznym, albowiem do tego stanu technicznego doprowadziła go właśnie skarżąca, która tam zamieszkuje do 40 lat. • Roszczenie osoby trzeciej z tytułu nakładów na nieruchomość winno być przedmiotem odrębnego postępowania o charakterze procesowym. • W ocenie Sądu Okręgowego w Łodzi nie ma potrzeby dalej rozważać tej kwestii albowiem po prawidłowym wyliczeniu dopłat w sprawie - wnioskodawca nie będzie miał obowiązku żadnej dopłaty. • Sąd Rejonowy w Pabianicach, mając na uwadze sytuację materialną współwłaścicieli, starał się przyznać im poszczególne nieruchomości stosownie do ich udziałów by konieczne dopłaty były jak najniższe.
Skład orzekający
Zofia Szcześniewicz
sędzia
Bożena Rządzińska
sędzia
Jarosław Janeczek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Rozstrzyganie sporów o zniesienie współwłasności, w tym podział nieruchomości zabudowanych, wyodrębnianie lokali, rozliczanie nakładów oraz stosowanie art. 5 k.c. w kontekście tych spraw."
Ograniczenia: Konkretne rozliczenia i podział są specyficzne dla stanu faktycznego sprawy. Sąd Okręgowy częściowo skorygował orzeczenie Sądu Rejonowego, co może wpływać na jego jednoznaczność jako precedensu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zniesienia współwłasności nieruchomości, często prowadzącego do konfliktów rodzinnych. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów prawa cywilnego i procesowego w kontekście podziału majątku.
“Konflikt o podział domu: jak sąd rozstrzygnął spór między spadkobiercami?”
Dane finansowe
spłata: 2464 PLN
spłata: 28 019 PLN
spłata: 51 283 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.