Orzeczenie · 2017-03-01

III CA 725/16

Sąd

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu

Miejsce

Nowy Sącz

Data

2017-03-01

SAOSnieruchomościsłużebnościŚredniaokręgowy

służebność drogi koniecznejnieruchomość bez dostępu do drogi publicznejart. 145 k.c.sąd okręgowyapelacjawynagrodzenie za służebnośćprzebieg drogi koniecznejnieruchomości sąsiednie

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu rozpoznał apelację uczestniczek M. P. i M. S. od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Sączu ustanawiającego służebność drogi koniecznej po działce ewidencyjnej nr (...) na rzecz każdoczesnych właścicieli i użytkowników działek nr ew. (...) stanowiących własność Skarbu Państwa. Uczestniczki zarzucały m.in. nieuwzględnienie ustawowych przesłanek ustanowienia służebności, sprzeczność ustaleń z dowodami, naruszenie prawa materialnego i procesowego. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając ustalenia i wnioski Sądu Rejonowego. Stwierdzono, że nieruchomość wnioskodawcy nie ma dostępu do drogi publicznej, a ustanowienie służebności drogowej jest uzasadnione na podstawie art. 145 k.c. Sąd uznał, że wybrany wariant drogi koniecznej (wariant I) zapewnia dostęp przy najmniejszym obciążeniu gruntów sąsiednich, a zarzuty apelacji dotyczące m.in. błędnej oceny dowodów, nieuwzględnienia alternatywnych wariantów czy braku interesu prawnego wnioskodawcy, okazały się nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że ustanowienie służebności następuje za wynagrodzeniem, które zostało ustalone na podstawie opinii biegłego i ma na celu zrekompensowanie niedogodności dla właściciela nieruchomości obciążonej. Oddalono również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, utrzymując zasadę ponoszenia kosztów przez strony w postępowaniu nieprocesowym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Uzasadnienie ustanowienia drogi koniecznej, wybór przebiegu drogi przy najmniejszym obciążeniu, znaczenie sprzedaży nieruchomości jako podstawy ustanowienia służebności, stosowanie art. 162 k.p.c. w kontekście zarzutów procesowych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji braku dostępu do drogi publicznej i konfliktu między właścicielami nieruchomości sąsiednich.

Zagadnienia prawne (4)

Czy istnieją przesłanki do ustanowienia służebności drogi koniecznej na rzecz nieruchomości pozbawionej dostępu do drogi publicznej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, istnieją przesłanki do ustanowienia służebności drogi koniecznej, gdy nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy ustalił, że działki wnioskodawcy nie mają dostępu do drogi publicznej. Sąd Okręgowy potwierdził, że brak dostępu do drogi publicznej jest podstawą do ustanowienia służebności drogi koniecznej na podstawie art. 145 k.c.

Jakie kryteria należy uwzględnić przy wyborze przebiegu drogi koniecznej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przy wyborze przebiegu drogi koniecznej należy uwzględnić potrzeby nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz zapewnić najmniejsze obciążenie gruntów, przez które droga ma prowadzić.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że wariant I drogi koniecznej, biegnący po działce nr ew. (...), spełnia wymogi najmniejszego obciążenia gruntów, mimo bliskości zabudowy, a zarzuty dotyczące wpływu na stabilność budynku zostały ocenione jako obawy, a nie wykluczenie przejazdu.

Czy potrzeba ustanowienia drogi koniecznej wynikająca z wcześniejszej sprzedaży nieruchomości przez Skarb Państwa uzasadnia obciążenie nieruchomości sąsiednich?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu, sąd zarządzi przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej, o ile to możliwe.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy stwierdził, że sprzedaż lokali mieszkalnych wraz z udziałami w działce nr ew. (...) przez Skarb Państwa spowodowała utratę dostępu do drogi publicznej dla nieruchomości władnących. W związku z tym, że działka nr ew. (...) należała wcześniej do Skarbu Państwa, obciążenie jej służebnością jest dopuszczalne i zgodne z zasadą przeprowadzenia drogi przez grunty będące przedmiotem czynności prawnej.

Czy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym oddalenia wniosków dowodowych, mogą być skuteczne w apelacji, jeśli nie zgłoszono zastrzeżeń do protokołu w sądzie pierwszej instancji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zgodnie z art. 162 k.p.c., strona, która nie zgłosiła zastrzeżenia do protokołu dotyczącego uchybienia przepisom postępowania, nie może powoływać się na takie uchybienia w dalszym toku postępowania.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy oddalił zarzuty apelacji dotyczące oddalenia wniosków dowodowych (np. z przesłuchania Burmistrza, opinii uzupełniającej biegłej), ponieważ uczestniczki nie zgłosiły zastrzeżeń do protokołu w sądzie pierwszej instancji, co zgodnie z art. 162 k.p.c. uniemożliwia skuteczne powoływanie się na te uchybienia w apelacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalić apelację

Strona wygrywająca

wnioskodawca (Skarb Państwa - Starosta)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Skarb Państwa - Starosta (...)	organ_państwowy	wnioskodawca
A. P.	osoba_fizyczna	uczestnik
R. P. (1)	osoba_fizyczna	uczestnik
R. P. (2)	osoba_fizyczna	uczestnik
Z. P.	osoba_fizyczna	uczestnik
D. J.	osoba_fizyczna	uczestnik
M. J.	osoba_fizyczna	uczestnik
Gmina K.	instytucja	uczestnik
J. P.	osoba_fizyczna	uczestnik
L. T. (1) z d. P.	osoba_fizyczna	uczestnik
M. P.	osoba_fizyczna	uczestniczka
M. S.	osoba_fizyczna	uczestniczka

Przepisy (12)

Główne

k.c. art. 145 § § 1-3

Kodeks cywilny

Ustanowienie służebności drogi koniecznej, gdy nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do budynków gospodarskich. Przeprowadzenie drogi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości władnącej i najmniejszym obciążeniem gruntów sąsiednich. W przypadku sprzedaży gruntu, droga powinna być przeprowadzona przez grunty będące przedmiotem tej czynności prawnej, o ile to możliwe.

Pomocnicze

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o postępowaniu procesowym do postępowania nieprocesowego.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia w przypadku oddalenia apelacji.

k.p.c. art. 378 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zakres rozpoznania apelacji przez sąd odwoławczy (obowiązek brania pod uwagę uchybień skutkujących nieważnością postępowania).

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Swobodna ocena dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 210 § § 1 i § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Czynności stron i sądu na rozprawie.

k.p.c. art. 217 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wnioski dowodowe stron.

k.p.c. art. 227

Kodeks postępowania cywilnego

Przedmiot dowodzenia.

k.p.c. art. 162

Kodeks postępowania cywilnego

Zastrzeżenia do protokołu dotyczące uchybień przepisom postępowania.

k.p.c. art. 67 § § 2 zd. pierwsze

Kodeks postępowania cywilnego

Reprezentacja Skarbu Państwa w postępowaniu sądowym przez właściwy organ.

k.p.c. art. 520 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada ponoszenia kosztów postępowania nieprocesowego przez strony.

k.p.c. art. 316

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość wnioskodawcy nie ma dostępu do drogi publicznej. • Wariant I drogi koniecznej zapewnia dostęp przy najmniejszym obciążeniu gruntów sąsiednich. • Ustanowienie drogi koniecznej jest uzasadnione na podstawie art. 145 k.c. • Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów postępowania są nieskuteczne z uwagi na brak zastrzeżeń do protokołu w sądzie pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 k.c. przez ustanowienie drogi koniecznej. • Sprzeczność ustaleń Sądu z materiałem dowodowym. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 210, 217, 227 k.p.c.). • Brak interesu prawnego wnioskodawcy w ustanowieniu służebności. • Możliwość ustanowienia drogi koniecznej po innych działkach. • Niewłaściwe ustalenie wysokości wynagrodzenia za służebność.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia dotyczące wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, zarówno co do wyboru wariantu drogi koniecznej, jak i w kwestii wysokości należnego wynagrodzenia. • Zgodnie z treścią art. 145 § 1 k.c. jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej..., właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej. • Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. • Strona, która nie zgłosiła do protokołu zastrzeżenia dotyczącego uchybienia przepisom postępowania, nie może skutecznie zarzucać w apelacji uchybienia przez sąd pierwszej instancji przepisom postępowania, dotyczącemu wydania postanowienia oddalającego wniosek o przeprowadzenie dowodów, jeżeli nie zwróciła uwagi sądu na to uchybienie (art. 162 k.p.c.). • Istotą sprawy jest bowiem zapewnienie mu nieskrępowanego dostępu do działek objętych wnioskiem. • Ustanowienie służebności następuje „za wynagrodzeniem” nie zaś „za odszkodowaniem” pozwala przyjąć, że wolą ustawodawcy nie było wyłącznie wyrównanie uszczerbku, jaki następuje w majątku właściciela nieruchomości obciążonej wskutek ustanowienia służebności drogowej.

Skład orzekający

Katarzyna Kwilosz – Babiś

przewodniczący

Zofia Klisiewicz

sprawozdawca

Agnieszka Skrzekut

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie ustanowienia drogi koniecznej, wybór przebiegu drogi przy najmniejszym obciążeniu, znaczenie sprzedaży nieruchomości jako podstawy ustanowienia służebności, stosowanie art. 162 k.p.c. w kontekście zarzutów procesowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku dostępu do drogi publicznej i konfliktu między właścicielami nieruchomości sąsiednich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy praktycznego problemu braku dostępu do drogi publicznej i ustanowienia służebności, co jest częstym zagadnieniem w prawie nieruchomości. Interpretacja przepisów i procedury apelacyjnej jest istotna dla prawników praktyków.

“Jak ustanowić drogę konieczną, gdy sąsiad blokuje dostęp do Twojej nieruchomości?”

Dane finansowe

wynagrodzenie za służebność: 10 298 PLN

wynagrodzenie za służebność: 13 186,98 PLN

wynagrodzenie za służebność: 5367 PLN

wynagrodzenie za służebność: 781,67 PLN