III Ca 722/14

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2014-09-10
SAOSCywilnezobowiązaniaŚredniaokręgowy
bezpodstawne wzbogaceniealimentyzabezpieczenieuchylenie postanowieniazwrot świadczeniakoszty procesu

Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanej, potwierdzając obowiązek zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty alimentów na podstawie uchylonego postanowienia o zabezpieczeniu.

Powodowie domagali się zwrotu kwoty wyegzekwowanej na podstawie nieprawomocnego postanowienia o zabezpieczeniu, które następnie zostało uchylone. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w części dotyczącej jednego z powodów, zasądzając kwotę 1.529,03 zł. Pozwana wniosła apelację, zarzucając m.in. znikomą kwotę alimentów i zużycie środków. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając roszczenie za uzasadnione w reżimie bezpodstawnego wzbogacenia.

Sprawa dotyczyła żądania zwrotu kwoty 1.529,03 zł, która została wyegzekwowana od powoda na rzecz pozwanej na podstawie nieprawomocnego postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia alimentów. Postanowienie to zostało następnie uchylone przez Sąd Rejonowy. Sąd pierwszej instancji, opierając się na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c. i 410 § 2 k.c.), zasądził dochodzoną kwotę od pozwanej na rzecz jednego z powodów, uznając, że odpadła podstawa świadczenia. Sąd Rejonowy odrzucił zarzut pozwanej, że zużyła lub utraciła korzyść, wskazując na brak dowodów i obowiązek liczenia się z możliwością zwrotu. Pozwana wniosła apelację, podnosząc zarzuty dotyczące wysokości alimentów, ich zużycia oraz innych zobowiązań powoda. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego. Sąd odwoławczy potwierdził, że uchylenie postanowienia o zabezpieczeniu spowodowało, iż świadczenie stało się nienależne, a pozwana uzyskała korzyść majątkową kosztem powoda, którą powinna zwrócić zgodnie z art. 405 k.c. Sąd odrzucił argumenty pozwanej dotyczące potrącenia innych zobowiązań, wskazując na brak formalnego zarzutu potrącenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, świadczenie spełnione na podstawie nieprawomocnego postanowienia o zabezpieczeniu, które następnie zostało uchylone, podlega zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c.).

Uzasadnienie

Uchylenie postanowienia o zabezpieczeniu powoduje odpadnięcie podstawy prawnej świadczenia, czyniąc je świadczeniem nienależnym. Uzyskana w ten sposób korzyść majątkowa podlega zwrotowi, chyba że pozwany wykaże przesłanki z art. 409 k.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powód A. B.

Strony

NazwaTypRola
A. B.osoba_fizycznapowód
S. B.osoba_fizycznapowód
K. B.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Reguluje obowiązek zwrotu korzyści majątkowej uzyskanej bez podstawy prawnej.

k.c. art. 410 § § 2

Kodeks cywilny

Określa, że świadczenie nienależne to takie, które zostało spełnione, gdy nie istniało zobowiązanie lub gdy zobowiązanie wygasło.

Pomocnicze

k.c. art. 409

Kodeks cywilny

Określa wyjątki od obowiązku zwrotu korzyści, gdy została ona zużyta lub utracona w sposób uniemożliwiający zwrot.

k.p.c. art. 395 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy uchylenia postanowienia o zabezpieczeniu.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady orzekania o kosztach procesu.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Dotyczy miejsca spełnienia świadczenia, w kontekście odsetek ustawowych.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia apelacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchylenie postanowienia o zabezpieczeniu spowodowało odpadnięcie podstawy prawnej świadczenia. Pozwana uzyskała korzyść majątkową kosztem powoda, która podlega zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Pozwana nie wykazała, że zużyła lub utraciła korzyść w sposób uniemożliwiający jej zwrot. Brak formalnego zarzutu potrącenia innych zobowiązań.

Odrzucone argumenty

Alimenty płacone na rzecz pozwanej stanowiły znikomą kwotę wobec należności zapłaconych przez powoda. Wypłacone alimenty zostały zużyte przez pozwaną. Powód nie reguluje zaległości alimentacyjnych na rzecz syna. Powódka S. B. nie wykazała zasadności swojego roszczenia.

Godne uwagi sformułowania

odpadła podstawa świadczenia świadczenie nienależne uzyskała kosztem majątku powoda korzyść majątkową nie wykazała, że uzyskaną kosztem powoda korzyść majątkową zużyła lub utraciła powinna była liczyć się z obowiązkiem jej zwrotu

Skład orzekający

Leszek Dąbek

przewodniczący-sprawozdawca

Lucyna Morys - Magiera

sędzia

Anna Hajda

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku zwrotu świadczenia spełnionego na podstawie nieprawomocnego postanowienia o zabezpieczeniu, które zostało uchylone, oraz kwestie związane z zarzutem zużycia korzyści."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia postanowienia o zabezpieczeniu alimentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne konsekwencje uchylenia postanowienia o zabezpieczeniu i zasady zwrotu nienależnego świadczenia, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.

Zwrot alimentów po uchyleniu zabezpieczenia: kiedy pieniądze trzeba oddać?

Dane finansowe

WPS: 1529,03 PLN

zwrot kwoty wyegzekwowanej na podstawie nieprawomocnego postanowienia: 1529,03 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III Ca 722/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 września 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek (spr.) Sędzia SO Lucyna Morys - Magiera SO Anna Hajda Protokolant Dominika Tarasiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 września 2014 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa S. B. i A. B. przeciwko K. B. o zapłatę na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Żorach z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt I C 957/12 oddala apelację. SSO Anna Hajda SSO Leszek Dąbek SSO Lucyna Morys - Magiera Sygn. akt III Ca 722/14 UZASADNIENIE Powodowie A. B. i S. B. żądali ostatecznie zasądzenia na ich rzecz solidarnie od pozwanej K. B. kwoty 1.529,03 zł z ustawowymi odsetkami: od kwoty 929,03 zł od dnia 16 04 2010r. i od kwoty 600 zł od dnia 16 05 2010r. oraz kosztów procesu. Uzasadniając żądanie powodowie wskazali, że dochodzą zwrotu kwoty, jaka zo-stała wyegzekwowana od powoda na rzecz pozwanej na podstawie nieprawomocnego postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, które następnie zostało uchylone. Pozwana K. B. wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając, że spłaca inne zobowiązania na rzecz powoda oraz że nie ma możliwości fi-nansowych, aby zwrócić mu kwotę dochodzoną pozwem. Sąd Rejonowy Żorach w wyroku z dnia 16 01 2014r. zasądził od po-zwanej na rzecz powoda A. B. kwotę 1.529,03 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11 01 2013r., oddalił powództwo S. B. oraz orzekł o kosztach procesu. W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia przywołał regulacje art. 405 k.c. i art. 410 § 2 k.c. Stwierdził, że pozwana K. B. w wy-konaniu nieprawomocnego postanowienia z dnia 22 03 2010r. o udzieleniu jej zabezpieczenia uzyskała kosztem powoda korzyść majątkową w wysokości 1.529,03zł. Ocenił, że wobec uchylenia tego postanowienia w oparciu o regulację art. 395 § 2 k.p.c. odpadła podstawa świadczenia powoda i stosownie do wskazanych na wstępie regulacji prawnych pozwana powinna zwrócić mu uzyskaną kosztem jego majątku korzyść majątkową. Stwierdził, że w sprawie nie ma zastosowania regulacja art. 409 k.c. , gdyż pozwana nie wykazała, że uzyskaną kosztem powoda korzyść majątkową zużyła lub utraciła (na tę okoliczność nie zaoferowa- ła ona Sądowi żadnych dowodów) oraz że uzyskując ją na podstawie nieprawomocnego postanowienia powinna była liczyć się z obowiązkiem jej zwrotu powodowi. W konkluzji uznał powództwo powoda za uzasadnione a powództwo po-wódki za bezzasadne uznała. Orzekając o należnych powodowi odsetkach usta-wowych od należności głównej, stwierdził, że powód nie wykazał, że przed wniesieniem pozwu wzywał pozwaną do zwrotu uzyskanej przez nią korzyści mająt-kowej ( art. 455 k.c. i zasądził je od dnia następnego od doręczenia pozwanej od-pisu pozwu, O kosztach procesu orzekł na podstawie regulacji art. 98 k.p.c. Orzeczenie zaskarżyła pozwana K. B. , w części uwzględniającej powództwo. która wnosiła „o odrzucenie wydanego wyroku w całości”. Zarzucała, że alimenty płacone na jej rzecz przez powoda stanowią znikomą kwo- tę wobec należności, które ona zapłaciła regulując jego zobowiązania podatkowe. Podniosła, że wypłacone na jej rzecz alimenty zostały zużyte. Nadto wskazała, że powód nie reguluje zaległości alimentacyjnych na rzecz syna zasądzonych prawomocnym wyrokiem. Powód A. B. wniósł o oddalenie apelacji, podnosząc, że orzeczenie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje: Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował roszczenia powodów przyjmując, ze mają ono źródło w reżimie odpowiedzialności z tytułu bezpod-stawnego wzbogacenia a następnie prawidłowo rozpoznał sprawę i skonstruował prawidłowa podstawę faktyczną orzeczenia. Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczenia maja podstawę w zebranym w sprawie materiale dowodowym, którego ocena jest logiczna, mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów i Sąd odwoławczy ją podziela. Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia fak-tyczne Sądu pierwszej instancji Prawidłowa jest także dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego. Ma ona oparcie w prawidłowo zastosowanych przepisach prawa wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i Sąd odwoławczy ocenę tę w całości podziela i przyjmuje za własną (orzecz. SN z dn. 26 04 1935r. III C 473/34, ZB. Urz. 1935r. nr 12, poz. 496). Z poczynionych ustaleń wynika bowiem, że w dniu 22 03 2010r. Sąd Rejonowy w Żorach wydał w sprawie o sygn. akt III RC 202/09 postanowienie, którym do czasu prawomocnego zakończenia postępowania zabezpieczył roszczenie K. B. przeciwko A. B. o alimenty, poprzez zasądzenie na jej rzecz kwoty 600 zł miesięcznie, płatnej w terminie do 15-go dnia każdego miesiąca, począwszy od 15 03 2010r. z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którekolwiek z rat. W toku postępowania odwoławczego na rozprawie w dniu 10 09 2014r. pozwana K. B. jednoznacznie przyznała, że wykonaniu tego postanowienia otrzymała od ZUS dochodzone należności. Wskutek wniesienia przez A. B. zażalenia Sąd Rejonowy w postanowieniu z dnia 24 05 2010r. uchylił postanowienie o udzieleniu K. B. zabezpieczenia (stosując regulację art. 395 § 2 k.p.c. ). W następstwie tego odpadła podstawa świadczenia w rozumieniu regula-cji art. 410 § 1 k.c. , przez co w świetle tej regulacji stało się ono świadczeniem nienależnym. W wyniku jego spełnienia skarżąca uzyskała kosztem majątku powoda korzyść majątkowa, którą stosownie do regulacji art. 405 k.c. powinna mu zwró-cić. Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że pozwana w toku postępowania nie wykazała, że zużyła lub utraciła uzyskane od powoda środki finansowe w taki sposób, że nie jest już wzbogacona oraz że wyzbywając się tych środków lub zużywając je nie powinna była liczyć się z obowiązkiem ich zwrotu (na te okolicz-ności pozwana nie zgłosiła żadnych wniosków dowodowych). W materiale sprawy brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż obowiązek pozwanej zwrotu powodowi korzyści wygasł na podstawie regulacji prawnej art. 409 k.c. , co w połączeniu z powyższym czyni jego powództwo uzasadnionym. Znalazło to prawidłowe odzwierciedlenie w zaskarżonym wyroku i ape-lacja jest bezzasadna. Podnoszone przez pozwaną okoliczności, że regulowała zobowiązania podatkowe powoda nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż pozwana nie zgłosiła w toku procesu formalnego zarzutu ich potrącenia. Reasumując zaskarżony wyrok jest prawidłowy i dlatego apelację pozwanej jako bezzasadną oddalono w oparciu o regulację art. 385 k.p.c. SSO Anna Hajda SSO Leszek Dąbek SSO Lucyna Morys – Magiera

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI