III CA 687/23

Sąd OkręgowyŁódź2023-01-16
SAOSCywilneodpowiedzialność odszkodowawczaWysokaokręgowy
ubezpieczeniaOCszkoda komunikacyjnapojazd zastępczykoszty najmuminimalizacja szkodyprzyczynieniepełnomocnik

Podsumowanie

Sąd Okręgowy częściowo zmienił wyrok Sądu Rejonowego, uwzględniając apelację pozwanego ubezpieczyciela i ograniczając zasądzoną kwotę za najem pojazdu zastępczego z uwagi na naruszenie przez poszkodowanego (reprezentowanego przez pełnomocnika) obowiązku minimalizacji szkody.

Sąd Rejonowy zasądził od pozwanej spółki ubezpieczeniowej na rzecz powoda kwotę ponad 4 tys. zł za najem pojazdu zastępczego. Pozwana wniosła apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 233 § 1 kpc, art. 361 § 1 kc oraz art. 826 § 1 kc w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, art. 354 § 2 kc i art. 362 kc. Argumentowała, że poszkodowany nie współdziałał z ubezpieczycielem w celu minimalizacji szkody, wynajmując pojazd od zewnętrznej firmy po wyższej stawce, zamiast skorzystać z oferty ubezpieczyciela. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, uznał częściowo zarzuty za uzasadnione, stwierdzając, że poszkodowany poprzez swojego pełnomocnika naruszył obowiązek minimalizacji szkody, co skutkowało ograniczeniem zasądzonej kwoty.

Sprawa dotyczyła roszczenia o zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego po szkodzie komunikacyjnej. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanej spółki ubezpieczeniowej na rzecz powoda K. J. kwotę 4.132,80 zł wraz z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie i zasądzając koszty procesu. Pozwana wniosła apelację, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 233 § 1 kpc) poprzez dowolną ocenę dowodów, a także naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 361 § 1 kc, art. 826 § 1 kc, art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, art. 354 § 2 kc, art. 362 kc). Głównym argumentem pozwanej było to, że poszkodowany, działając przez pełnomocnika (powoda), nie podjął realnych starań, aby skorzystać z oferty najmu pojazdu zastępczego oferowanej przez ubezpieczyciela bez dodatkowych kosztów, a zamiast tego wynajął pojazd od zewnętrznej firmy po wyższych stawkach. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, uznał częściowo zarzuty naruszenia art. 233 § 1 kpc za uzasadnione w zakresie, w jakim Sąd I instancji pominął kwestię prawidłowo złożonej przez pozwanego propozycji najmu i jej warunków. Sąd Okręgowy stwierdził, że poszkodowany, poprzez swojego pełnomocnika, naruszył obowiązek współdziałania z dłużnikiem i minimalizacji rozmiarów szkody (art. 354 § 2 kc i art. 362 kc), nie podejmując realnych działań w celu skorzystania z oferty ubezpieczyciela, co skutkowało wynajęciem pojazdu po wyższych stawkach. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, ograniczając zasądzoną kwotę do 1.279,20 zł brutto, uwzględniając uzasadnione koszty najmu według stawek oferowanych przez ubezpieczyciela. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania pierwszo- i drugoinstancyjnego, stosując zasadę wzajemnego zniesienia kosztów w części, a w pozostałej części zasądzając koszty od strony przegrywającej.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, poszkodowany poprzez swojego pełnomocnika naruszył obowiązek minimalizacji szkody, nie podejmując realnych działań w celu skorzystania z oferty ubezpieczyciela, co skutkowało ograniczeniem zasądzonej kwoty.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że pełnomocnik poszkodowanego działał pozorowanie, nie informując poszkodowanego o ofercie ubezpieczyciela i zawierając kolejną umowę najmu, co miało na celu zapewnienie mu dochodu z najmu, a nie interes poszkodowanego. Brak realnej współpracy z ubezpieczycielem i podjęcie działań zmierzających do wynajmu pojazdu po wyższej stawce stanowi naruszenie art. 354 § 2 kc i art. 362 kc.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana wyroku

Strona wygrywająca

pozwana (...) S.A.

Strony

NazwaTypRola
K. J.osoba_fizycznapowód
(...) S.A.spółkapozwana

Przepisy (15)

Główne

k.c. art. 354 § § 2

Kodeks cywilny

Naruszenie obowiązku współdziałania z dłużnikiem i minimalizacji rozmiarów szkody poprzez wynajem pojazdu zastępczego od firmy zewnętrznej po wyższej stawce niż oferowana przez ubezpieczyciela.

k.c. art. 362

Kodeks cywilny

Przyczynienie się poszkodowanego do zwiększenia rozmiarów szkody poprzez wynajem pojazdu zastępczego od firmy zewnętrznej po wyższej stawce niż oferowana przez ubezpieczyciela.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie poprzez dowolną, jednostronną i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.

k.c. art. 361 § § 1

Kodeks cywilny

Błędna wykładnia i przyjęcie, że koszty najmu pojazdu zastępczego po stawce netto powoda stanowiły normalne następstwo zdarzenia komunikacyjnego, podczas gdy normalne następstwo szkody stanowił koszt najmu po niższej stawce.

k.c. art. 826 § § 1

Kodeks cywilny

Przepis dotyczy powinności poszkodowanego na miejscu zdarzenia i nie ma zastosowania w procesie likwidacji szkody.

u.u.o. art. 16 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych

Przepis dotyczy powinności poszkodowanego na miejscu zdarzenia i nie ma zastosowania w procesie likwidacji szkody.

k.p.c. art. 505 § 9 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Apelacja w postępowaniu uproszczonym może być oparta tylko na zarzutach naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli mogło to mieć wpływ na wynik sprawy.

k.p.c. art. 505 § 13 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji, który nie przeprowadził postępowania dowodowego, powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu.

k.c. art. 95 § § 2

Kodeks cywilny

Działania pełnomocnika.

k.c. art. 96

Kodeks cywilny

Działania pełnomocnika.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zmiana zaskarżonego wyroku.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Zniesienie wzajemne kosztów postępowania.

u.k.s.c. art. 113

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Rozliczenie nieuiszczonych kosztów sądowych.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasądzenie kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Poszkodowany, działając przez pełnomocnika, naruszył obowiązek minimalizacji szkody, nie podejmując realnych starań, aby skorzystać z oferty najmu pojazdu zastępczego oferowanej przez ubezpieczyciela po niższej cenie. Pełnomocnik poszkodowanego działał pozorowanie, mając na celu własny zysk z najmu, a nie interes poszkodowanego. Koszty najmu pojazdu zastępczego powinny być ograniczone do stawek oferowanych przez ubezpieczyciela.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 826 § 1 kc i art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Koszty holowania na parking strzeżony i demontażu pojazdu do oględzin nie pozostają w związku przyczynowym ze szkodą i stanowią przyczynienie się do zwiększenia rozmiaru szkody.

Godne uwagi sformułowania

„lenistwo sytuacyjne” „pozorna” propozycja najmu „nie budzi zdziwienia” postawa pełnomocnika „nie ma żadnego znaczenia kwestia czy stawki stosowane przez powoda mieściły się w średnich stawkach najmu pojazdu klasy, którą dysponował poszkodowany”

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczenia zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego w przypadku braku współpracy poszkodowanego z ubezpieczycielem w celu minimalizacji szkody."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy poszkodowany działa przez pełnomocnika, który ma własny interes w wynajmie pojazdu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest aktywne współdziałanie poszkodowanego z ubezpieczycielem w procesie likwidacji szkody, nawet jeśli działa przez pełnomocnika, a także jak sąd ocenia sytuacje, gdy pełnomocnik może mieć konflikt interesów.

Pełnomocnik chciał zarobić na szkodzie? Sąd ograniczył zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego!

Dane finansowe

WPS: 4132,8 PLN

zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego: 1279,2 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III Ca 687/23 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2023 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi: 1. zasądził od pozwanej (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda K. J. kwotę 4.132,80 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 16 lutego 2018 roku do dnia zapłaty, 2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie, 3. zasądził od pozwanej (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda K. J. kwotę 2.117 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości ustawowych odsetek za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, 4. nakazał pobrać od pozwanej (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi kwotę 190,11 złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. (wyrok k: 112) Apelację od powyższego wyroku złożyła strona pozwana zaskarżając go w części obejmującej rozstrzygnięcia zawarte w punktach 1, 3 i 4. Wydanemu orzeczeniu skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj.: art. 233§1 kpc poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów poprzez dowolną, jednostronną i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego tj. dowodu z zeznań świadka K. T. (1) , zeznań powoda, jak również dokumentów w postaci wiadomości mail pozwanego z 15.12.2017r polegającą na niezasadnym wyprowadzeniu z w/w dowodów wniosków jakoby: a) poszkodowany był realnie zainteresowany najmem pojazdu zastępczego proponowanego w ramach likwidacji szkody przez stronę pozwaną, podczas gdy całokształt dowodów wskazywał, że rzekome zainteresowanie poszkodowanego tą propozycją miało charakter upozorowany przez powoda celem zakwestionowania zasadności weryfikacji stawki dobowej najmu, zaś poszkodowany realnie w ogóle nie wiedział o propozycji pozwanego i w żadnej mierze nie interesował się tym czy może nająć pojazd za pośrednictwem pozwanego, b) rezygnacja poszkodowanego z najmu za pośrednictwem pozwanego miała charakter uzasadniony, zaś jej usprawiedliwioną przyczyną był brak udzielenia odpowiedzi na pytanie powoda co do warunków najmu, w szczególności co do proponowanego modelu pojazdu, podczas gdy z żadnego przeprowadzonego w sprawie dowodu nie wynika, aby była to faktyczna przyczyna rezygnacji z najmu, c) w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do skutecznego złożenia przez pozwanego osobie poszkodowanej kompletnej i korzystnej propozycji bezgotówkowego najmu pojazdu zastępczego w ramach likwidacji szkody, podczas gdy prawidłowa ocena dowodów w tym wiadomości z dnia 15.12.2017r powinna prowadzić do wniosku, iż poszkodowany za pośrednictwem pełnomocnika otrzymał wyczerpującą, zrozumiałą i korzystną propozycję najmu organizowanego za pośrednictwem pozwanego, zaś okolicznością dyskredytującą tą propozycję nie może być fakt niewskazania konkretnego modelu pojazdu, albowiem z doświadczenia życiowego wynika, iż wypożyczalnie współpracujące z zakładem ubezpieczeń dysponują liczną flotą pojazdów i niemożliwe jest z góry wskazanie jaki konkretnie model zostanie poszkodowanemu zapewniony, przy czym obowiązkiem pozwanego jest zapewnienie pojazdu analogicznego do uszkodzonego nie zaś identycznego co do marki i modelu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że koszty najmu pojazdu zastępczego podlegające zwrotowi ustalone powinny ostać w oparciu o stawkę dobową 200zł i 170zl netto, zamiast 140 i 100zł netto. 2. przepisów prawa materialnego tj.: a) art. 361§1 kc poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że koszty najmu pojazdu zastępczego po stawce netto powoda stanowiły normalne następstwo zdarzenia komunikacyjnego wywołującego szkodę, podczas gdy normalne następstwo szkody stanowił koszt najmu pojazdu zastępczego po niższej stawce wskazywanej przez pozwanego, b) art. 826§1 kc , art. 16 ust. 1 p. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (…) w zw. z art. 354§2 kc i art. 362 kc poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż poszkodowany nie naruszył obowiązków współdziałania z dłużnikiem oraz minimalizacji rozmiarów szkody, decydując się na najem pojazdu zastępczego w wypożyczalni zewnętrznej, po stawce znacznie wyższej niż wskazana przez pozwanego w trakcie zgłoszenia szkody, jak również decydując się na wstawienie pojazdu na parking prowadzony przez powoda, gdzie przez okres 3 tygodni nie prowadzono wobec niego jakichkolwiek czynności, co wygenerowało niezasadny dodatkowy koszt przechowania, powtórnego holowania oraz demontażu pojazdu do oględzin, które to czynności mogły zostać wykonane w warsztacie naprawczym jako integralny element usługi naprawy bez doliczenia dodatkowych kosztów z tego tytułu. W związku z powyższym skarżący wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku w części poprzez oddalenie powództwa także co do kwoty 4.132,80zł i zasądzenie kosztów procesu, 2. zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. (apelacja k: 135-138) Sąd Okręgowy dodatkowo ustalił: W dniu 05 grudnia 2017 roku zakład ubezpieczeń poinformował powoda, jako pełnomocnika poszkodowanego o możliwości zorganizowania najmu pojazdu zastępczego ze wskazaniem, iż zostanie od podstawione do wskazanego miejsca najpóźniej następnego dnia po zgłoszeniu pod podany numer telefonu. Wskazano również, iż najem pojazdu nie będzie wiązał się z żadnymi dodatkowymi kosztami, jak również zapewniono o dostępności wszystkich klas pojazdów. Podano również stawki najmu, do których pozwany zweryfikuje najem z wypożyczalni zewnętrznej. (wiadomość e-mail z dnia 05.12.2017r na płycie CD) W dniu 06 grudnia 2017 roku o godzinie 21.12 powód przesłał do zakładu ubezpieczeń wniosek o podanie kwalifikacji segmentu uszkodzonego auta poszkodowanego, stawki stosowanej za najem pojazdu, marki i modelu auta jakie zostanie podstawione, szczegółowych warunków najmu w tym kaucji, dodatkowych kosztów i ograniczeń użytkowania, wskazania możliwości wyjazdu poza granice kraju w tym na Ukrainę i do Rosji. Jednocześnie powód wskazał, iż do dnia uzyskania wskazanych parametrów nie może uznać podanych w mailu z dnia 05 grudnia 2017 roku stawek najmu. (wiadomość e-mail z dnia 06.12.2017r na płycie CD) Poszkodowany nie oczekiwał konkretnego modelu pojazdu wypożyczając auto od powoda. Poszkodowany nie posiadał wiedzy o propozycji najmu pojazdu zastępczego od zakładu ubezpieczeń. (dowód: zeznania świadka K. T. e-protokół z dnia 08.09.2021r min. 00.27-00.30) Pozwany posiada zawartą umowę z wypożyczalnią zewnętrzną umożliwiającą najem pojazdów dla poszkodowanych w ramach realizacji świadczeń ubezpieczeniowych. (dowód: umowa z dnia 01.08.2014r wraz z aneksem k: 53-56) Powyższe dodatkowe ustalenia zostały poczynione na podstawie wskazanych powyżej dowodów, nie kwestionowanych pod kątem autentyczności i wiarygodności przez strony postępowania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jako uzasadniona prowadziła do zmiany zaskarżonego wyroku w trybie art. 386§1kpc , choć nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty okazały się trafne. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, w związku z czym zgodnie z art. 505 9 § 1 1 KPC apelację można oprzeć tylko na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast stosownie do art. 505 13 § 2 KPC jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić należy, iż w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy, apelacja ograniczona wiąże Sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 roku, OSNC Nr 6 z 2008 r. poz. 55). Analizując poszczególne zarzuty za częściowo uzasadniony uznać należy zarzut naruszenia art. 233§1 kpc jednakże tylko w zakresie, w jakim ustalenia faktyczne Sądu I instancji mogły zostać uznane za niepełne w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego sprawy pod kątem podnoszonego przez apelanta zarzutu błędów w ustaleniach faktycznych polegających na pominięciu kwestii prawidłowo złożonej przez pozwanego propozycji najmu pojazdu zastępczego oraz jej warunków, w tym kwestii dysponowania kontraktu z wypożyczalnią zewnętrzną. Uchybienia te musiały zatem zostać skorygowane dodatkowymi i bardziej szczegółowymi ustaleniami faktycznymi dokonanymi powyżej. Reasumując zarzut naruszenia art. 233§1 kpc okazał się uzasadniony jedynie w części wskazującej na pominięcie uwzględnienia faktów dających się wyprowadzić z dowodów zaoferowanych przez pozwanego w toku postępowania. W pozostałym zakresie zarzut naruszenia art. 233 kpc nie może jednak zostać uznany za zasadny. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż obowiązkiem Sądu jest prawidłowa ocena dowodów zebranych w sprawie a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ( art. 227 kpc ) i na tej podstawie poczynienie odpowiednich ustaleń faktycznych. Błędy w tym zakresie mogą być zatem zwalczane zarzutami natury procesowej, zaś ich ewentualna błędna subsumpcja pod określony normy prawne przez określone zarzuty naruszenia prawa materialnego. Z treści zgłoszonych zarzutów naruszenia prawa procesowego wydaje się, iż skarżący kwestionuje nie tyle poprawność ustaleń faktycznych (poza opisanymi powyżej), co właśnie ich subsumpcję pod normy prawa materialnego w szczególności pod kątem współdziałania poszkodowanego z pozwanym w wykonaniu zobowiązania w postaci najmu pojazdu zastępczego i zainteresowania złożoną propozycją. Kwestia ta nie może jednak być skutecznie podnoszona w zarzutach naruszenia prawa procesowego, lecz ewentualnie naruszenia norm art. 354§2 kc czy art. 362 kc , co zresztą skarżący w ramach złożonego środka zaskarżenia również uczynił. Tym samym zarzut naruszenia art. 233§1 kpc w części wpływa na konieczność dokonania dodatkowych ustaleń faktycznych, jednakże w pozostałym zakresie nie może wywrzeć spodziewanego efektu instancyjnego. Przechodząc do analizy zarzutów naruszenia prawa materialnego za chybione uznać należy zarzuty naruszenia norm art. 826§1 kc w zw. z art. 16 ust. 1 p. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (…). Sąd I instancji norm tych nie naruszył, albowiem nie miały one w ogóle zastosowania w realiach niniejszej sprawy. Oba przepisy dotyczą bowiem powinności poszkodowanego na miejscu zdarzenia wywołującego szkodę i nie dotyczą kategorycznie procesu likwidacji szkody. Tym samym nie znajdą one zastosowania w niniejszej sprawie. Za uzasadnione uznać natomiast częściowo zarzuty naruszenia art. 362 kc oraz art. 354§2 kc , jednakże wyłącznie w zakresie dochodzonej należności za zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego. Przed przystąpieniem do analizy powyższych zarzutów należy jednak poczynić kilka uwag wstępnych. Nie ulega wątpliwości, iż odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17.11.2011r III CZP 5/11). Co do zasady zatem poszkodowany ma pełne prawo korzystać z auta zastępczego na czas niezbędny co celowej naprawy uszkodzonego pojazdu bądź nabycia auta w przypadku szkody całkowitej. Nie wszystkie jednak wydatki pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym mogą być refundowane, istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów ( art. 354§2 kc , 362 kc i art. 826§1 kc ). Powszechnie wiadomym jest, iż zakłady ubezpieczeń w ramach likwidacji szkody zapewniają możliwość najmu pojazdu zastępczego, zaś jego organizacja nie przysparza szczególnych problemów a wymaga jedynie od osoby poszkodowanej dołożenia minimum staranności w postaci kontaktu z ubezpieczycielem oraz zainteresowania jego ofertą. Ewentualne jedno lub dwudniowe oczekiwanie na podstawienie takiego auta nie wydaje się być tak istotną niedogodnością, aby miała ona rzutować na najem pojazdu z firmy zewnętrznej. Bezrefleksyjna i niczym nieuzasadniona odmowa skorzystania z propozycji ubezpieczyciela, brak jakiejkolwiek współpracy z zakładem ubezpieczeń wywołana jedynie wcześniejszym zapewnieniem sobie auta zastępczego, skutkująca jednak dysproporcją cenową w stawkach najmu może być uznana - stosownie od okoliczności faktycznych sprawy - za przyczynienie się poszkodowanego do zwiększenia rozmiarów szkody ( art. 354§2 kc w zw. z art. 362 kc ). Nie ulega bowiem wątpliwości, iż uprawnieniem poszkodowanego jest uzyskanie pojazdu zastępczego o danej klasie pojazdu bez względu przecież na miejsce, z którego jest on wynajmowany, jednak jego obowiązkiem jest dążenie do minimalizacji szkody, chociażby poprzez wybór tańszej oferty najmu pojazdu tej samej kategorii tym bardziej, gdy celem poszkodowanego jest zapewnienie pojazdu zastępczego, zaś rozliczenie z tego tytułu jest poza gestią jego zainteresować skoro obejmuje umowę między wypożyczalnią a zakładem ubezpieczeń. Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym apelację podziela w tym zakresie poglądy wyrażone m.in. w wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 15.07.2020r I ACa 1219/18, wyrokach Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 14.06.2019r XIII Ga 1488/18 i 03.07.2019r III Ca 328/19, wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25.02.2015r IV CSK 297/14 czy postanowieniu tego Sądu z dnia 19.04.2018r I CSK 765/17. Nie do zaakceptowania jest takie zachowanie poszkodowanego, który jedynie ze względu na własną wygodę czy wręcz „lenistwo sytuacyjne”, wynajmuje pojazd od wypożyczalni zewnętrznej po znacznie wyższej stawce najmu niż możliwa do uzyskania za pośrednictwem zakładu ubezpieczeń a następnie zachowuje jedynie pozory zainteresowania możliwością najmu pojazdu od ubezpieczyciela w trakcie zgłoszenia szkody. Na dłużniku ciąży w związku z tym obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. Nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji - gwarancyjnej ubezpieczyciela, co mogłoby prowadzić do wzrostu składek ubezpieczeniowych (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 30.05.2019r I ACa 830/18). Znamiennym jest przy tym, iż obowiązki ubezpieczyciela wynikają wszak z umowy odpowiedzialności cywilnej pojazdu mechanicznego. Poszkodowany może oczywiście korzystać z wypożyczalni wybranej według własnego wyboru i upodobań, jednakże wtedy gdy bądź reguluje sam koszty związane z najmem pojazdu zastępczego bądź w sytuacji gdy zakład ubezpieczeń nie oferuje we własnym zakresie najmu takiego pojazdu. Możliwa jest również sytuacja, gdy poszkodowany negocjuje najem z zakładem ubezpieczeń jednakże z różnego rodzaju względów decyduje się na wybór wypożyczalni zewnętrznej. Dopiero w takiej sytuacji możliwe jest badanie przyczyn decyzji poszkodowanego pod kątem obowiązków wynikających z art. 354§2 kc oraz ewentualnego przyczynienia się do zwiększenia szkody ( art. 362 kc ), jak również analiza chociażby oferty złożonej przez zakład ubezpieczeń pod kątem jej warunków, czy szczegółowości. Rzecz jednak w tym, iż żadna ze wskazanych sytuacji nie wystąpiła w realiach niniejszej sprawy. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż poszkodowany od razu po wystąpieniu szkody skontaktował się z powodem, który zapewnił mu auto zastępcze, możliwość korzystania z parkingu, jak również holowanie oraz późniejszy demontaż pojazdu. Z zeznań poszkodowanego wynika również, iż w ogóle nie miał świadomości propozycji najmu pojazdu złożonej przez pozwanego. Teza ta nie budzi zdziwienia, jeśli weźmiemy pod uwagę dwie okoliczności. Po pierwsze, iż w postępowaniu likwidacyjnym działał przez powoda jako swojego pełnomocnika, który po drugie był wszak również wynajmującym pojazd zastępczy. Logika i doświadczenie życiowe podpowiadają, iż powód nie był zatem kategorycznie zainteresowany propozycją zakładu ubezpieczeń, skoro jej realizacja pozbawiłaby go środków finansowych z najmu pojazdu. Rację ma zatem skarżący, iż właśnie z tej perspektywy należy ocenić całokształt materiału dowodowego, propozycję pozwanego jak również stanowisko i reakcję powoda jako pełnomocnika poszkodowanego, którego jednak działania muszą być równoznaczne z postępowaniem samego poszkodowanego ( art. 95§2 kc w zw. z art. 96 kc ). Z dowodów zebranych w sprawie wynika, iż w dniu 05 grudnia 2017 roku powód został poinformowany o możliwości bezkosztowego najmu pojazdu zastępczego, jak również, iż pozwany dysponuje pojazdami każdej klasy. (...) miało zostać podstawione w następnym dniu po zgłoszeniu tej potrzeby na podany numer telefonu. Wydaje się zatem oczywistym, iż była to pełna propozycja umożliwiająca poszkodowanemu (pełnomocnikowi) zapewnienie możliwości bezgotówkowego najmu pojazdu. Tymczasem powód nie tylko nie reaguje na wskazaną informację, ale w tym też dniu 05 grudnia 2017 roku zawiera kolejną umowę najmu pojazdu z poszkodowanym. Jego działania w postaci odpowiedzi z dnia 06 grudnia 2017 roku zobowiązującej do podania warunków najmu, dodatkowych kosztów czy proponowanego modelu i klasy auta, w tych okolicznościach uznać zatem należy - w ślad za stanowiskiem apelanta - za mające charakter wyłącznie pozorny. Z zeznań poszkodowanego wynika bowiem, iż nie był on zainteresowany żadnym konkretnym modelem auta, a jedynie miało być duże i komfortowe. Sens pytania zakładu ubezpieczeń o proponowany model pojazdu w takiej sytuacji nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w oczekiwaniach poszkodowanego. Jednocześnie pozwany poinformował przecież o tym, iż najem pojazdu jest bezpłatny. Sąd Okręgowy ze zdziwieniem odbiera również celowość pytań o możliwość podróżowania poza granice kraju w tym do Rosji i na Ukrainę, skoro poszkodowany wskazał jedynie, iż dojeżdża do pracy 50 km. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, zdaniem Sądu Okręgowego w składzie rozpoznającym apelację, słusznie podnosi skarżący, iż postawa powoda w toku likwidacji szkody, zadawane pytania z uwzględnieniem już zawartej kolejnej umowy najmu pojazdu, mogą być uznane wyłącznie za mające pozorny charakter, tym bardziej, iż brak dowodów, aby powód jakiekolwiek informacje z tym związane przekazywał czy też uzgadniał z samym poszkodowanym. Wydaje się oczywistym, iż wolą powoda było jak najdłuższe wynajmowanie pojazdu w ramach umowy z poszkodowanym, w celu uzyskania następnie pokrycia tych świadczeń ze strony pozwanego, tym bardziej skoro nabył następnie wierzytelność z tego tytułu. Podkreślić należy przy tym, iż nie ma żadnego znaczenia kwestia czy wskazywane przez zakład ubezpieczeń stawki najmu pojazdu z wypożyczalni współpracujących były realne czy nie. Po pierwsze poszkodowany w ogóle nie powinien przejawiać nimi zainteresowania skoro rozliczenie tych kosztów następuje między wypożyczalnią a zakładem ubezpieczeń, przy zabezpieczonym interesie posiadania pojazdu zastępczego. Po drugie skoro pozwany wykazał, iż możliwe były tego rodzaju stawki, to na powoda przeszedł ciężar dowodu okoliczności przeciwnych ( art. 6 kc ) polegających na wykazaniu, iż wypożyczalnie zewnętrzne nie zrealizowałyby tego świadczenia na rzecz pozwanego za kwoty wskazywane w toku likwidacji szkody. Po trzecie wskazywane przez powoda okoliczności w postaci warunków najmu byłyby możliwe do analizy, gdyby poszkodowany rzeczywiście odpowiedział na ofertę pozwanego i na skutek dokonanych ustaleń okazałoby się, iż propozycja pozwanego odbiega od wskazanej w wiadomości z dnia 05 grudnia 2017 roku. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca. Podkreślić również należy, iż nie jest rolą powoda jako pełnomocnik poszkodowanego porównywanie warunków najmu pojazdów własnych i wypożyczalni współpracujących z pozwanym realizowanych jedynie dla własnego celu, nie zaś w celu zapewnienia interesu poszkodowanego. Do tego zaś zmierzał mail z dnia 06 grudnia 2017 roku, skoro powód w ogóle nie informował poszkodowanego ani o możliwości najmu pojazdu od pozwanego, ani o prowadzonym postępowaniu likwidacyjnym. Reasumując powyższe okoliczności uznać należy, iż poszkodowany poprzez swojego pełnomocnika uzyskał informację o możliwości najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem pozwanego. Mimo tego nie podjął żadnych realnych działań związanych chociażby z zapoznaniem się ze szczegółową ofertą w tym zakresie, wyborem pojazdu czy warunkami umowy. Nie wydaje się przy tym aby czymś nadzwyczajnym i przekraczającym możliwości osoby dbającej o swoje interesy było nawiązanie kontaktu z ubezpieczycielem w sprawie najmu pojazdu pod numer telefonu podany w mailu z 05 grudnia 2017 roku w miejsce kuriozalnej wiadomości z dnia 06 grudnia 2017 roku. Przyczyny odmiennego postępowania nie zostały ujawnione w toku postępowania, zaś przyjąć należy, iż było to związane jedynie z już zawartą umową najmu ze stroną powodową. I choć z pewnością miała ona prawo do auta zastępczego, czego przecież pozwany nie kwestionuje, to jego uprawnienie mogło być zrealizowane również za pośrednictwem zakładu ubezpieczeń. Ewentualne dywagacje na temat porównania warunków umów najmu powoda i wypożyczalni współpracujących z pozwanym nie zaś możliwe z tego powodu, iż poszkodowany w ogóle nie podjął jakiejkolwiek współpracy z pozwanym w tym zakresie. Takie postępowanie poszkodowanego, nie może zostać uznane za prawidłowe, gdyż naruszało kategorycznie obowiązek wynikający z art. 354§2 kc i prowadziło do zwiększenia rozmiaru szkody. Brak jakiejkolwiek reakcji na propozycje zakładu ubezpieczeń wyłącznie ze względu na już posiadany pojazd zastępczy musi zostać zatem ocenione jako zawinione i skutkujące przyczynieniem się zwiększenia rozmiarów szkody ( art. 362 kc ) zaś wyższe koszty najmu pojazdu nie mogą zostać uznane za pozostające w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą ( art. 361 kc ). Sam fakt, iż stawki stosowane przez powoda mieściły się w średnich stawkach najmu pojazdu klasy, którą dysponował poszkodowany, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Dzieje się tak dlatego, iż bezspornie zakład ubezpieczeń mógł nająć pojazd zastępczy za niższą kwotę i do takiej (niezależnie od stawek średnich) winno być ograniczone należne powodowi świadczenie. Średnie stawki, oceniane w sprawie przez biegłego w kontekście stawek stosowanych przez powoda podlegałyby analizie wyłącznie w sytuacji, gdyby pozwany nie proponował najmu pojazdu zastępczego, bądź poszkodowany z obiektywnych przyczyn z niego zrezygnował, co nie odpowiada wszak stanowi faktycznemu sprawy. Reasumując powyższe argumenty, w ocenie Sądu II instancji, poszkodowany na etapie likwidacji szkody nie podjął jakiejkolwiek realnej współpracy z pozwanym nawet w celu weryfikacji możliwości najmu pojazdu zastępczego w formie bezgotówkowej, czym naruszył obowiązek wynikający z art. 354§2 kc przyczyniając się do zwiększenia rozmiarów szkody ( art. 362 kc ) poprzez najem pojazdu od powoda po stawkach wyższych niż wynikało to z informacji przedstawionej przez zakład ubezpieczeń. Brak przy tym podstaw do przyjęcia, iż stawki wskazane w mailu z dnia 05 grudnia 2017 roku miały charakter nierealnych w rozliczeniu, co wymaga podkreślenia, między pozwanym a wypożyczalniami współpracującymi. W konsekwencji rozliczenie najmu pojazdu winno nastąpić właśnie w oparciu o wskazane stawki jednakże nie w pełnym zakresie. Na wstępie podkreślić należy, iż przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych nie wskazują na termin zgłoszenia szkody z OC sprawcy. Należy zatem przyjąć, iż ma to nastąpić niezwłocznie. Biorąc pod uwagę, iż pojazd poszkodowanego został uszkodzony w piątek 01 grudnia, co czyniło w zasadzie nierealnym najem pojazdu od pozwanego od tej daty, zaś najem pierwszego pojazdu od powoda nastąpił 02 grudnia 2017 roku (sobota) i trwał do dnia zgłoszenia szkody 05 grudnia to można przyjąć, iż uzasadniony koszt najmu w tym okresie winien być liczony po stawce 170zł netto, co daje kwotę 680zł. Od dnia 06 grudnia 2017 roku jako dnia następnego po zgłoszeniu szkody a zatem zgodnie z informacja ubezpieczyciela od dnia w którym podstawienie auta było możliwe, stawka dobowa najmu winna być liczona dla pojazdu segmentu D (zgodnie z opinią biegłego) po kwocie 140zł dziennie co przy niekwestionowanym okresie najmu pojazdu daję kwotę 5.880zł netto. Przyjęta przez powoda stawka 200zł dziennie jako wygórowana nie może zostać uwzględniona, niezależnie od tego, iż mieści się w średniej stawek rynkowych z powodu po pierwsze przyczynienia się do zwiększenia rozmiarów szkody, a po drugie obowiązku jej minimalizacji przy ubezpieczeniu OC zgodnie z art. 354§2 kc i 362 kc. Łącznie zatem powodowi przysługiwał zwrot kosztów najmu w wysokości 8.068,80zł brutto, zaś wobec wypłaty kwoty 7.724,40zł do zwrotu przypada różnica w kwocie 344,40zł. Podkreślić przy tym należy, iż Sąd I instancji omyłkowo ustalił, iż powodowi wypłacono za najem pojazdu kwotę 8.093,40zł, gdyż w kwocie tej mieścił się również zwrot należności za holowanie w kwocie 369zł (k: 27). Nie ma natomiast racji skarżący powołując się na naruszenie przez poszkodowanego wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego przy holowaniu na parking strzeżony oraz dodatkowych kosztach demontażu. Wbrew skarżącemu koszty te pozostawały w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą ( art. 361§1 kc ) i brak podstaw do uznania, iż korzystając z powyższych usług poszkodowany przyczynił się do zwiększenia rozmiaru szkody. Przede wszystkim wskazać należy, iż skarżący nie formułuje żadnych szczegółowych zarzutów w powyższym zakresie. Podkreślić zaś należy, iż uszkodzony pojazd pozostawiony bez zabezpieczenia na ogólnodostępnym parkingu byłby narażony na dodatkowe uszkodzenia, co mogłoby spowodować wątpliwości pozwanego przy oględzinach czy wszystkie uszkodzenia miały związek ze zdarzeniem drogowym. Taka sytuacja z pewnością skomplikowałaby i wydłużyła proces likwidacji szkody. Nie ma również podstaw dowodowych do uznania, aby uszkodzony pojazd przez ponad 3 tygodnie mógł oczekiwać na naprawę w warsztacie naprawczym. Pozwany takich okoliczności nie udowodnił mimo obowiązku dowodowego wynikającego z art. 6 kc. Tym samym koszty holowania pojazdu na parking strzeżony i z parkingu do warsztatu naprawczego były w pełni uzasadnione. Również koszty demontażu w celu dokładnego oszacowania szkody, które ostatecznie wpłynęły na zmianę zakresu przyznanego odszkodowania nie budzą wątpliwości co do zasadności ich uwzględnienia. Brak przy tym jakichkolwiek dowodów pozwalających na uznanie, iż w powyższym zakresie poszkodowany nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 354§2 kc przyczyniając się do zwiększenia rozmiarów szkody ( art. 362 kc ), skoro podjęte przez niego działania zmierzały do prawidłowego przebiegu procesu likwidacji szkody. W związku z powyższym Sąd II instancji, z mocy art. 386§1 kpc , zmienił zaskarżony wyrok poprzez zasądzenie na rzecz powoda łącznej kwoty w wysokości 1.279,20zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 16 lutego 2018 roku do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie wniesione powództwo podlegało oddaleniu. Konsekwencją powyższego była również zmiana rozstrzygnięcia o kosztach procesu zawartego w punkcie 3 wyroku i oparcie go na normie art. 100 kpc poprzez zniesienie wzajemne pomiędzy stronami kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego. Wprawdzie powód wygrał proces jedynie w 30%, jednakże rozliczenie poniesionych kosztów wskazywało, iż pozwany winien ponieść je w takim rozmiarze a zatem kwotę 910zł z łącznych kosztów wynoszących 3.034zł. strona pozwana poniosła zaś własne koszty w kwocie 917zł, co nie uzasadniało ścisłego matematycznego ich rozliczenia lecz wzajemnego zniesienia między obiema stronami. Konsekwencją zmiany wyroku była tez zmiana rozstrzygnięcia o nieuiszczonych kosztach sądowych i rozliczenie ich w trybie art. 100 kpc w zw. z art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzez ściągnięcie od powoda ich 70%, zaś od pozwanego kosztów odpowiadających 30%. W pozostałym zakresie apelacja okazała się nieuzasadniona i podlegała oddaleniu. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono w oparciu o normę art. 100 kpc w zw. z art. 98§1 1 kpc oraz w zw. z §2 p. 3 w zw. z §10 ust. 1 p. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądzając na rzecz pozwanego kwotę 595zł. Na koszty pozwanego złożyły się kwota 400zł opłaty od apelacji i 450zł kosztów zastępstwa procesowego. Powód nie poniósł żadnych kosztów w postępowaniu odwoławczym nie zajmując stanowiska co do wniesionego środka zaskarżenia. Pozwany wygrał postępowanie w 70%, a zatem do zwrotu przypadała połowa poniesionych kosztów zamykająca się kwotą 595zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę