III CA 654/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o zasiedzenie udziału we współwłasności nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. (...). Wnioskodawcy, J. C. i G. B., domagali się stwierdzenia zasiedzenia udziału ½ w nieruchomości, wywodząc swoje prawa od B. S. (1), który nabył ten udział od pierwotnej właścicielki, I. F. (później I. P. W. H.). Sąd Rejonowy oddalił wniosek, uznając, że ani B. S. (1), ani wnioskodawcy nie wykazali samoistnego posiadania nieruchomości przez wymagany prawem okres (30 lat). Sąd I instancji podkreślił, że czynności podejmowane przez wnioskodawców i ich poprzednika prawnego, takie jak opłacanie podatków, dbanie o ogród, bieżące remonty czy nawet budowa domku letniskowego i przyłącza wodociągowego, mieściły się w zakresie zarządu rzeczą wspólną (art. 206 k.c.) i nie stanowiły zamanifestowania posiadania wyłącznego, które jest konieczne do zasiedzenia udziału przez współwłaściciela. Sąd Rejonowy wskazał, że dopiero wyburzenie budynku w 2004 roku mogło być uznane za czynność świadczącą o zmianie zakresu posiadania, jednak od tego momentu nie upłynął jeszcze wymagany 30-letni termin. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację wnioskodawców, w pełni podzielił stanowisko Sądu Rejonowego. Sąd odwoławczy podkreślił, że w sprawach o zasiedzenie udziału przez współwłaściciela, ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, który musi wykazać, że rozszerzył zakres swojego posiadania ponad uprawnienia wynikające z art. 206 k.c. i uzewnętrznił tę zmianę wobec innych współwłaścicieli i osób trzecich. Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawcy nie sprostali temu obowiązkowi, a ich działania, podobnie jak działania poprzednika prawnego, nie wykazywały woli posiadania nieruchomości jak jedyny właściciel. Sąd odwoławczy zwrócił uwagę, że zapis w akcie notarialnym o roszczeniach B. S. (1) wobec pozostałych współwłaścicieli o zwrot nakładów świadczy o tym, że nie uważał się on za wyłącznego właściciela. W konsekwencji, Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną, potwierdzając tym samym oddalenie wniosku o zasiedzenie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykazanie wymogów samoistnego posiadania przez współwłaściciela w celu zasiedzenia udziału innego współwłaściciela, znaczenie czynności faktycznych i prawnych dla ustalenia charakteru posiadania, rozkład ciężaru dowodu w sprawach o zasiedzenie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności i zasiedzenia udziału, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy posiadanie nieruchomości przez współwłaściciela, który wykonuje czynności przekraczające zwykły zarząd i dba o nieruchomość, może być uznane za posiadanie samoistne w rozumieniu przepisów o zasiedzeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samoistne posiadanie nieruchomości przez współwłaściciela w celu zasiedzenia udziału innego współwłaściciela wymaga wykazania rozszerzenia zakresu posiadania ponad uprawnienia wynikające z art. 206 k.c. i uzewnętrznienia tej zmiany wobec innych współwłaścicieli i osób trzecich. Czynności takie jak remonty, opłacanie podatków czy dbanie o nieruchomość mieszczą się zazwyczaj w ramach zarządu rzeczą wspólną.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że posiadanie przez współwłaściciela jest z natury rzeczy posiadaniem właścicielskim, realizującym jego niepodzielne prawo do całej rzeczy. Aby można było mówić o samoistnym posiadaniu w celu zasiedzenia udziału innego współwłaściciela, konieczne jest wykazanie, że posiadacz rozszerzył swoje władztwo ponad uprawnienia wynikające z art. 206 k.c. i zamanifestował to na zewnątrz. Brak takiego wykazania skutkuje oddaleniem wniosku o zasiedzenie.
Czy czynności takie jak budowa domku letniskowego, przyłączenie instalacji wodno-kanalizacyjnej i gazowej, czy wyburzenie budynku na nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli mogą stanowić dowód na samoistne posiadanie całej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli czynności te nie są wystarczająco widoczne i jednoznacznie manifestują wolę posiadania całości nieruchomości jak właściciel, a nie tylko jako współwłaściciel. Budowa małego domku letniskowego na części działki wydzielonej do korzystania nie jest wystarczająca. Dopiero istotne i widoczne zmiany, jak wyburzenie budynku, mogą świadczyć o zmianie zakresu posiadania, ale od tego momentu musi upłynąć wymagany prawem okres.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że budowa domku letniskowego na wydzielonej części działki nie zmienia charakteru posiadania. Instalacje wodno-kanalizacyjne i gazowe, podobnie jak remonty, mieszczą się w ramach zarządu rzeczą wspólną. Dopiero wyburzenie budynku stanowiło istotną zmianę, ale od tego momentu nie upłynął jeszcze wymagany 30-letni termin do zasiedzenia.
Czy w przypadku zasiedzenia udziału we współwłasności nieruchomości, stosuje się domniemanie samoistności posiadania z art. 339 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku zasiedzenia udziału przez współwłaściciela, domniemanie samoistności posiadania z art. 339 k.c. nie ma zastosowania. Ciężar udowodnienia samoistności posiadania spoczywa na wnioskodawcy.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym z faktu posiadania rzeczy przez współwłaściciela wynika jedynie realizacja jego prawa do współposiadania. Niewykonywanie prawa przez innych współwłaścicieli nie oznacza, że posiadający przejął rzecz w samoistne posiadanie w zakresie ich udziałów. Dlatego wnioskodawca musi aktywnie udowodnić spełnienie przesłanek zasiedzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| G. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. R. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| I. P. W. F. | osoba_fizyczna | właścicielka nieruchomości (poprzednik prawny) |
| B. S. (1) | osoba_fizyczna | poprzednik prawny wnioskodawców |
| M. R. (2) | osoba_fizyczna | spadkobierca |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Podstawa prawna wniosku o zasiedzenie. Wymaga wykazania samoistnego posiadania nieruchomości przez czas wskazany w ustawie.
Pomocnicze
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja samoistnego posiadacza jako tego, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel.
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Uprawnienie do współposiadania rzeczy wspólnej i korzystania z niej w zakresie dającym się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem przez pozostałych współwłaścicieli. Sąd podkreślił, że czynności podejmowane w ramach tego przepisu nie świadczą o samoistnym posiadaniu całości.
k.c. art. 195
Kodeks cywilny
Definicja współwłasności jako prawa własności przysługującego niepodzielnie kilku osobom.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie samoistności posiadania. Sąd uznał, że nie ma ono zastosowania w przypadku zasiedzenia udziału przez współwłaściciela.
k.c. art. 209
Kodeks cywilny
Czynności zachowawcze. Sąd uznał, że usunięcie lokatora było czynnością zachowawczą, do której uprawniony jest każdy współwłaściciel.
k.c. art. 176
Kodeks cywilny
Doliczanie czasu posiadania poprzedniego posiadacza. Sąd nie doliczył czasu posiadania B. S. (1) z uwagi na brak wykazania samoistnego posiadania całej nieruchomości.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów. Sąd odwoławczy uznał, że Sąd Rejonowy nie naruszył tych zasad.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia. Sąd odwoławczy uznał, że uzasadnienie Sądu Rejonowego było wystarczające.
k.c. art. 201
Kodeks cywilny
Czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu. Sąd odwoławczy nie zgodził się z zarzutem apelacji, że instalacje wodno-kanalizacyjna i gazowa były czynnościami przekraczającymi zwykły zarząd wymagającymi zgody większości.
k.c. art. 199
Kodeks cywilny
Czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu. Sąd odwoławczy nie zgodził się z zarzutem apelacji, że instalacje wodno-kanalizacyjna i gazowa były czynnościami przekraczającymi zwykły zarząd wymagającymi zgody większości.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia przesłanek zasiedzenia spoczywa na wnioskodawcy.
k.p.c. art. 520 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach w sprawach, w których interesy stron są sprzeczne. Sąd zasądził koszty od wnioskodawców na rzecz uczestników.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynności podejmowane przez wnioskodawców i ich poprzednika prawnego mieściły się w zakresie zarządu rzeczą wspólną, a nie samoistnego posiadania całej nieruchomości. • Wnioskodawcy nie wykazali, że rozszerzyli zakres swojego posiadania ponad uprawnienia wynikające z art. 206 k.c. i uzewnętrznili tę zmianę wobec innych współwłaścicieli. • Od momentu wyburzenia budynku (2004 r.) nie upłynął jeszcze wymagany 30-letni termin do zasiedzenia.
Odrzucone argumenty
Instalacje wodno-kanalizacyjna i gazowa stanowiły czynności przekraczające zwykły zarząd, wymagające zgody większości współwłaścicieli, co świadczyło o samoistnym posiadaniu. • Budowa domku letniskowego i inne inwestycje świadczyły o posiadaniu całej nieruchomości jak właściciel. • Oświadczenie B. S. (1) o roszczeniach o zwrot nakładów nie wykluczało posiadania samoistnego. • Czas posiadania B. S. (1) powinien zostać doliczony do czasu posiadania wnioskodawców.
Godne uwagi sformułowania
Ciężar udowodnienia przez jednego ze współwłaścicieli, że zmienił zakres posiadania samoistnego, spoczywa na nim wraz z niekorzystnymi skutkami, jakie wiążą się z niewykazaniem w sprawie o zasiedzenie tego przymiotu. • Wymagania wobec współwłaściciela zmieniającego zakres posiadania samoistnego wynikają z jego szczególnej pozycji jako uprawnionego do posiadania i korzystania z całej rzecz wspólnej, a nadto uzasadnione są bezpieczeństwem stosunków prawnych i ochroną własności. • W sprawie o zasiedzenie wszelkie wątpliwości winny być tłumaczone na korzyść ochrony prawa własności, które jest konstytucyjnie gwarantowane.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykazanie wymogów samoistnego posiadania przez współwłaściciela w celu zasiedzenia udziału innego współwłaściciela, znaczenie czynności faktycznych i prawnych dla ustalenia charakteru posiadania, rozkład ciężaru dowodu w sprawach o zasiedzenie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności i zasiedzenia udziału, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia zasiedzenia nieruchomości, a szczegółowe omówienie przez sądy wymogów samoistnego posiadania przez współwłaściciela jest cenne dla praktyków prawa. Pokazuje, jak trudne jest udowodnienie zasiedzenia w sytuacji współwłasności.
“Czy dbanie o działkę i płacenie podatków wystarczy do zasiedzenia? Sąd wyjaśnia kluczowe wymogi dla współwłaścicieli.”
Dane finansowe
zwrot kosztów procesu: 1217 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.