III Ca 632/16

Sygn. akt III Ca 632/16 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 marca 2016 roku w sprawie z wniosku E. Z. z udziałem D. N. o wpis w dziale II i III księgi wieczystej (...) na skutek skargi D. N. na wpisy referendarza sądowego z dnia 15 lutego 2016 roku nr dz.kw.953/16, Sąd Rejonowy w Zgierzu utrzymał w mocy zaskarżone wpisy oraz ustalił, iż każdy z uczestników we własnym zakresie ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Apelację od powyższego orzeczenia wniosła D. N. , zaskarżając je w zakresie pkt. 1, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie zaskarżonych wpisów dokonanych w dniu 15 lutego 2016 roku nr dz.kw.953/16 i oddalenie wniosku E. Z. o dokonanie zmian w KW (...) . Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania art. 626 8 §2 k.p.c. poprzez nierozpoznanie wniosku o wpis, w tym zaniechanie badania, czy wydane orzeczenie będące podstawą wpisu zawiera wszystkie konieczne treści do jego ujawnienia, zaniechanie badania stanu księgi w chwili dokonania wpisu i nie uwzględnienie jej treści w ocenie braków treści wyroku IC1926/14; 2. nierozpoznanie istoty sprawy; 3. naruszenie prawa materialnego poprzez dokonanie zaskarżonych zmian na podstawie orzeczenia zawierającego braki uniemożliwiające dochodzenie należnych roszczeń w dziale spadku (w zw. z art. 1036 k.c. i inne) – naruszenie art. 64 pkt. 1, 2 Konstytucji . Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje. Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Sąd Okręgowy w całości podzielił ustalenia faktyczne, dokonane w sprawie przez Sąd I instancji, czyniąc je jednocześnie podstawą swojego rozstrzygnięcia. Uczestniczka postępowania w apelacji kwestionując podstawy prawne dokonania wpisu w księdze wieczystej domagała się jej wykreślenia. Uwadze skarżącej umknęło, że w art. 626 8 § 2 k.p.c. ustawodawca określił zakres badania sprawy przez sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym. Badanie to ogranicza się do okoliczności przytoczonych we wniosku oraz legitymacji wnioskodawcy, a także wymogów formalnych wniosku, a także dokumentów stanowiących załączniki do wniosku i treści księgi wieczystej. W konsekwencji w orzecznictwie jest wyrażany pogląd, że sąd nie może odmówić dokonania wpisu w księdze wieczystej na podstawie okoliczności, które są powszechnie znane lub doszły do jego wiadomości w inny sposób niż przez badanie treści wniosku, treści i formy dołączonych doń dokumentów oraz treści księgi wieczystej ( art. 626 8 § 2 KPC ) (wyr. SN z 19.3.2003 r., I CKN 152/01, L. ). Jednak stanowisko to budzi kontrowersje w doktrynie (zob. S. Rudnicki, Glosa do wyroku SN z 19.3.2003 r., I CKN 152/01, OSP 2004, Nr 2, poz. 20). Ograniczony charakter kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym podkreśla użyte w art. 626 8 § 2 KPC sformułowanie "bada jedynie". Oznacza ono jednocześnie niedopuszczalność prowadzenia przez sąd jakichkolwiek własnych dowodów i dokonywania na ich podstawie ustaleń. Dlatego dokonanie wpisu na podstawie dokumentów niedołączonych do wniosku stanowi przekroczenie granic kognicji sądu wieczystoksięgowego (post. SN z 9.7.2009 r., III CSK 348/08, L. ). W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że art. 626 8 § 2 KPC , nie może być rozumiany jako ograniczający rolę sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym do realizacji wyłącznie funkcji rejestracyjno - ewidencyjnych, skoro Sąd ten obowiązany jest badać nie tylko treść wniosku, lecz także treść i formę załączonych do niego dokumentów. Takie rozumienie kognicji sądu wieczystoksięgowego wynika z prawnych gwarancji prawidłowości dokonywanych wpisów i ich skutków dla bezpieczeństwa obrotu prawnego. Kognicja tego sądu nie obejmuje natomiast badania ani rozstrzygania jakichkolwiek sporów o istnienie lub nieistnienie prawa, które ma być wpisane, zarówno w charakterze przesłanki rozstrzygnięcia jak i samego rozstrzygnięcia. Nie stoi to natomiast na przeszkodzie wyjaśnianiu i sprawdzaniu poprawności danych, na które powołuje się strona załączając stosowne dokumenty oraz badaniu skuteczności materialnej czynności stanowiącej podstawę wpisu. Inaczej rzecz ujmując badanie treści dokumentu dołączonego do wniosku mieści w sobie konieczność oceny, czy dokument ten stanowi uzasadnioną podstawę wpisu (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 listopada 1984 r., III CZP 70/84, OSNC 1985/8/108, uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 23 września 1993 r, III CZP 81/93, OSNC 1994/2/27, postanowienia Sądu Najwyższego z 19 października 2000 r., II CKN 451/00, z 22 maja 2003 r., II CKN 109/01, z 2 lipca 2004 r., II CK 265/04, z 18 czerwca 2009 r., II CSK 4/09, z dnia 18 czerwca 2009 r., II CSK 4/09, z 17 lipca 2009 r., IV CSK 36/09, z 18 lutego 2010 r., II CSK 406/09, z 7 grudnia 2011 r., II CSK 604/10). Jeżeli dokumentem dołączonym do wniosku mającym stanowić podstawę wpisu jest orzeczenie sądowe, wówczas istotnie, niedopuszczalne jest kontrolowanie przez sąd wieczystoksięgowy prawidłowości takiego orzeczenia pod względem merytorycznym ( art. 365 KPC ). Kognicja sądu wieczystoksięgowego obejmuje natomiast formalne przesłanki takiego orzeczenia, w tym czy zawiera wszystkie dane konieczne do dokonania wpisu i czy „z przyczyn technicznych” umożliwia wpis (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 1986 r, III CZP 35/86, OSNC 1987, Nr 7, poz. 90, z dnia 28 sierpnia 1991 r. III CZP 71/91, OSNCP 1992/3/47, z dnia 17 lipca 2008 r. II CSK 115/08, z 22 stycznia 2010 r., V CSK 230/09, z 4 maja 1972 r., III CZP 25/72, OSNCP 1972/11/194, z 12 września 2001 r., V CKN 451/00, z 3 czerwca 1966 r., III CZP 45/66, OSNC 1966/11/188). Sąd drugiej instancji, stosownie do treści art. 626 8 § 2 KPC , rozstrzyga jedynie, czy wpis dokonany przez sąd rejonowy pozostaje w zgodzie z prawem w świetle: treści wniosku, treści i formy dokumentów stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej. W rozpoznawanej sprawie zarówno treść, jak i forma wyroku Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 13 kwietnia 2015 roku w sprawie sygn. akt I C 1926/14 jako dokumentu stanowiącego podstawę wpisu nie nasuwały żadnych wątpliwości, a wniosek nie zawierał braków formalnych, a to oznaczało, że Sąd I instancji był obowiązany dokonać wpisu zgodnie z wnioskiem. Obowiązku tego nie uchylają podnoszone przez uczestniczkę zarzuty co do ważności aktu notarialnego, w oparciu o który orzekał Sąd w sprawie sygn. akt I C 1926/14, w której wnioskodawca domagał się usunięcia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. To w tamtej sprawie uczestniczka winna podnosić wszelkie merytoryczne zarzuty, zgłaszać wnioski dowodowe na poparcie swoich twierdzeń. Reasumując, sąd pierwszej, jak i drugiej instancji nie mógł wykroczyć poza dokument załączony do wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, czyli prawomocne orzeczenie sądu w sprawie sygn. akt I C 1926/14 nakazujące wpisanie w dziale II księgi wieczystej jako współwłaścicieli nieruchomości E. Z. w udziale wynoszącym 5/6 części oraz D. N. w udziale wynoszącym 1/6 część. Mając na uwadze, iż uczestniczka nie przedstawili okoliczności świadczących o braku podstaw do dokonania zaskarżonego wpisu, wniesiona apelacja, jako bezzasadna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 385 k.p.c. w zw. z 13 § 2 k.p.c.