III CA 62/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Kutnie postanowieniem z dnia 29 września 2020 roku ustanowił służebność przesyłu na nieruchomości B. M. na rzecz (...) spółka akcyjna w W., obejmującą prawo korzystania z nieruchomości w celu utrzymania gazociągu wysokiego ciśnienia. Zasądzono od spółki na rzecz B. M. kwotę 12.500 zł tytułem jednorazowego wynagrodzenia oraz zwrot kosztów postępowania. Spółka wniosła apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez pominięcie dowodów z dziennika budowy i zeznań świadków, co miało skutkować błędnym ustaleniem początku biegu terminu zasiedzenia (22 marca 1995 r. zamiast 5 lipca 1994 r.). Zarzucono również naruszenie prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie zasiedzenia służebności przesyłu i przyjęcie złej wiary poprzednika prawnego spółki. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, podzielił ustalenia Sądu Rejonowego, wprowadzając jedynie drobne uzupełnienia dotyczące lokalizacji inwestycji. Sąd Okręgowy uznał zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego za trafne, ale niewpływające na wynik sprawy, gdyż nawet przy przyjęciu daty rozpoczęcia budowy (5 lipca 1994 r.) lub eksploatacji (22 marca 1995 r.), 30-letni termin zasiedzenia nie upłynąłby do dnia wniesienia wniosku (4 maja 2016 r.). Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące dobrej wiary, wskazując, że budowa gazociągu po reformie z 1990 r. bez odpowiedniego tytułu prawnego (aktu notarialnego) wyklucza dobrą wiarę. Decyzje administracyjne nie tworzą tytułu prawnego do korzystania z cudzej nieruchomości. W konsekwencji Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że budowa urządzeń przesyłowych po reformie z 1990 r. bez odpowiedniego tytułu prawnego wyklucza dobrą wiarę i możliwość zasiedzenia, nawet jeśli istniały decyzje administracyjne.
Dotyczy sytuacji, gdy budowa i korzystanie z nieruchomości miało miejsce po reformie z 1990 r. i brak było formy aktu notarialnego dla ustanowienia służebności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przedsiębiorca przesyłowy, który wybudował urządzenia przesyłowe na cudzej nieruchomości bez odpowiedniego tytułu prawnego (np. aktu notarialnego), może nabyć służebność przesyłu przez zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedsiębiorca przesyłowy, który wybudował urządzenia na cudzej nieruchomości bez odpowiedniego tytułu prawnego (np. aktu notarialnego), nie może nabyć służebności przesyłu przez zasiedzenie, ponieważ brak takiego tytułu wyłącza dobrą wiarę.
Uzasadnienie
Budowa urządzeń przesyłowych na cudzej nieruchomości bez zachowania formy aktu notarialnego, nawet za zgodą właściciela wyrażoną w innej formie, świadczy o złej wierze posiadacza. Decyzje administracyjne dotyczące budowy nie tworzą tytułu prawnego do korzystania z cudzej nieruchomości. W przypadku budowy po reformie z 1990 r., brak odpowiedniego tytułu prawnego wyklucza możliwość zasiedzenia.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, polegające na pominięciu dowodów, wpływa na prawidłowość rozstrzygnięcia, jeśli nawet przy uwzględnieniu tych dowodów termin zasiedzenia nie upłynął?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji nie wpływa na prawidłowość rozstrzygnięcia, jeśli nawet przy uwzględnieniu pominiętych dowodów termin zasiedzenia nie upłynąłby do dnia wniesienia wniosku.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy stwierdził, że nawet jeśli sąd pierwszej instancji błędnie ustalił datę rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia (22 marca 1995 r. zamiast 5 lipca 1994 r.) z powodu pominięcia dowodów, to przy 30-letnim terminie zasiedzenia, termin ten nie upłynąłby do dnia wniesienia wniosku (4 maja 2016 r.), co czyni zarzut nieistotnym dla wyniku sprawy.
Czy przedsiębiorstwo państwowe, które wybudowało gazociąg w latach 90. XX wieku, mogło nabyć służebność przesyłu przez zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli spełnione zostały przesłanki zasiedzenia, a budowa i korzystanie z nieruchomości odbywało się w dobrej wierze. Jednakże, budowa po reformie z 1990 r. bez odpowiedniego tytułu prawnego wyklucza dobrą wiarę.
Uzasadnienie
Sąd analizuje ewolucję przepisów dotyczących własności państwowej i możliwości nabywania praw przez przedsiębiorstwa państwowe. Podkreśla, że budowa gazociągu w 1994/1995 r. miała miejsce już po zniesieniu jednolitej własności państwowej, a brak odpowiedniego tytułu prawnego (aktu notarialnego) wyklucza dobrą wiarę i możliwość zasiedzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| (...) spółka akcyjna w W. | spółka | uczestnik postępowania |
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia nieruchomości i innych praw.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Możliwość nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie.
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
Definicja i ustanowienie służebności przesyłu.
k.c. art. 305⁴
Kodeks cywilny
Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu.
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodzenia złej wiary poprzednika uczestnika ciążył na wnioskodawczyni.
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Dobra wiara posiadacza powinna być domniemywana, ale może być obalona.
k.c. art. 172 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia w złej wierze (dłuższy termin).
k.c. art. 245 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej dotyczącej obciążenia nieruchomości ograniczonym prawem rzeczowym bez formy aktu notarialnego.
k.c. art. 285
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące służebności gruntowych.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do innych postępowań.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.
k.p.c. art. 234
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemania prawne wiążą sąd.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący uzasadnienia wyroku (w brzmieniu sprzed nowelizacji).
k.p.c. art. 327¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji.
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach w sprawach, w których interesy stron są sprzeczne.
u.g.g.i.n.
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Przepisy dotyczące wywłaszczania i nabywania nieruchomości.
Ustawa o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 2 § ust. 1 i 2
Przekształcenie zarządu w prawo użytkowania wieczystego i własności.
Ustawa o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych art. 1 § pkt 9
Przekształcenie własności urządzeń przesyłowych.
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
Zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Budowa urządzeń przesyłowych po reformie z 1990 r. bez odpowiedniego tytułu prawnego (aktu notarialnego) wyklucza dobrą wiarę i możliwość zasiedzenia. • Decyzje administracyjne nie tworzą tytułu prawnego do korzystania z cudzej nieruchomości w zakresie służebności przesyłu. • Nawet przy błędnym ustaleniu daty rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia, termin ten nie upłynął do dnia wniesienia wniosku.
Odrzucone argumenty
Zarzut zasiedzenia służebności przesyłu z uwagi na upływ wymaganego terminu. • Posiadanie służebności w dobrej wierze przez poprzednika prawnego spółki. • Naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji poprzez pominięcie dowodów.
Godne uwagi sformułowania
budowa urządzeń przesyłowych na gruncie osoby trzeciej za jej zgodą wyrażoną bez zachowania formy aktu notarialnego świadczy o złej wierze posiadacza służebności • decyzje administracyjne nie tworzą tytułu prawnego do korzystania z cudzej nieruchomości • nie sposób podzielić twierdzenia uczestnika postępowania, że przedsiębiorstwo państwowe [...] korzystało z działek będących wówczas własnością Skarbu Państwa w zakresie niezbędnym do eksploatacji tych urządzeń w ramach konstrukcji jednolitej własności państwowej
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że budowa urządzeń przesyłowych po reformie z 1990 r. bez odpowiedniego tytułu prawnego wyklucza dobrą wiarę i możliwość zasiedzenia, nawet jeśli istniały decyzje administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy budowa i korzystanie z nieruchomości miało miejsce po reformie z 1990 r. i brak było formy aktu notarialnego dla ustanowienia służebności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zasiedzenia służebności przesyłu i dobrej wiary przedsiębiorcy, co jest kluczowe dla branży energetycznej i właścicieli nieruchomości. Wyjaśnia, dlaczego decyzje administracyjne nie wystarczą do ustanowienia prawa rzeczowego.
“Czy budowa gazociągu na Twojej ziemi bez aktu notarialnego oznacza, że możesz stracić prawo do odszkodowania? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
wynagrodzenie za służebność: 12 500 PLN
zwrot kosztów postępowania: 12 270,97 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.