III Ca 600/16

Sygn. akt III Ca 600/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lipca 2016 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Mirella Szpyrka Sędzia SO Anna Hajda (spr.) Sędzia SR (del.) Maryla Majewska-Lewandowska Protokolant Aldona Kocięcka po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. przeciwko J. W. , E. S. , A. W. , K. W. i M. W. o opróżnienie lokalu mieszkalnego na skutek apelacji pozwanej J. W. od wyroku Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I C 1792/14 1. oddala apelację; 2. zasądza od pozwanej J. W. na rzecz powódki kwotę 90 (dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. SSR (del.) Maryla SSO Mirella Szpyrka SSO Anna Hajda Majewska-Lewandowska UZASADNIENIE Powódka wystąpiła o nakazanie pozwanym aby opuścili i opróżnili lokal mieszkalny położony w W. , przy Os. (...) , ustalenie, że pozwanym nie przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego oraz zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazała, że pozwani zajmują lokal na podstawie przydziału mieszkaniowego. Z uwagi na nieuiszczanie przez nich opłat za korzystanie z mieszkania powódka na posiedzeniu Rady Nadzorczej 27 marca 2014r. podjęła uchwałę o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Wobec utraty przez pozwanych tytułu prawnego do lokalu powódka wezwała ich do jego dobrowolnego opuszczenia i opróżnienia. Pozwani nie złożyli oświadczenia co do żądania pozwu. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy nakazał pozwanym J. W. , E. S. , K. W. i A. W. opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego położonego w W. na Osiedlu (...) . Jednocześnie Sąd ustalił, że wymienionym pozwanym nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego, a nadto zasądził od nich solidarnie na rzecz powódki kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Ustalił przy tym, że orzeczenie ma charakter wyroku zaocznego wobec pozwanych A. W. i K. W. . Nadto Sąd oddalił powództwo w stosunku do pozwanego M. W. . Rozstrzygnięciu odnośnie pozwanych A. W. i K. W. nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Orzeczenie zapadło przy ustaleniu, że 6 marca 1986r. dokonano na rzecz J. W. przydziału lokalu mieszkalnego położonego w W. na Osiedlu (...) . Jako uprawnieni do zamieszkania w lokalu wskazani zostali: M. W. (mąż), E. W. (córka), K. W. (syn), A. W. (córka). W dniu 27 marca 2014r. rada nadzorcza powódki, z uwagi na zaleganie z opłatami za mieszkanie, podjęła uchwałę nr 24/2014 o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w W. na Osiedlu (...) . Sąd ustalił, że w pierwszej połowie 2014r. opłaty za korzystanie z mieszkania wynosiły 433,62 zł. W chwili podejmowania uchwały przez radę nadzorczą powodowej spółdzielni zadłużenie wynosiło 3.353,88 zł, po uwzględnieniu przekazanych 10 lutego 2014r. przez komornika sądowego wyegzekwowanych kwot w wysokości 1.717,34 zł i 765,10 zł. Pozwana J. W. pracuje w Anglii. W przedmiotowym lokalu mieszka tylko w trakcie pobytu w Polsce. Nie jest osobą niepełnosprawną. Nie jest w ciąży. Pozwani K. W. i A. W. również przebywają głównie za granicą i tam uzyskują dochody. W mieszkaniu mieszkają tylko w trakcie swojego pobytu w kraju. E. S. (poprzednio W. ) wyprowadziła się z mieszkania w 2013r. Obecnie mieszka z mężem w J. w województwie (...) . Spodziewa się dziecka. W przedmiotowym lokalu przechowuje jeszcze część swoich rzeczy. M. W. opuścił lokal mieszkalny położony w W. na Osiedlu (...) cztery lata temu. Sąd ustalił także, że przedmiotowe mieszkanie stanowi stałe miejsce spotkań rodziny (za wyjątkiem M. W. ). Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że powództwo w świetle art. 222 § 1 kc zasługiwało na uwzględnienie wobec wszystkich pozwanych za wyjątkiem M. W. , który od kilku lat nie mieszka w lokalu. Zadłużenie lokalu stanowiło podstawę do podjęcia przez radę nadzorczą powódki ważnej uchwały o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, w konsekwencji czego pozwani utracili prawo do zajmowanego mieszkania. Powódce przysługiwało zatem prawo do żądania wydania należącego do niej lokalu mieszkalnego. Sąd wskazał przy tym, że choć pozwana E. S. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, to znajdują się tam należące do niej rzeczy, co uzasadniało uwzględnienie powództwa wobec niej. Ponadto Sąd Rejonowy, powołując się na treść art. 14 ust. 1 i 4 ustawy z 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) oraz możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych przez pozwanych w inny sposób niż w zajmowanym lokalu uznał, że nie przysługuje im uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego. O kosztach procesu orzekł w oparciu o art. 98 kpc . Wyrokowi zaocznemu wobec pozwanych A. W. i K. W. Sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 333 § 1 pkt 1 kpc . Apelację od powyższego wyroku wywiodła pozwana J. W. . Zarzuciła nieważność postępowania przez pozbawienie jej możności obrony swoich praw poprzez: naruszenie art. 210 kpc przez traktowanie pozwanej jako świadka i w konsekwencji nieodebranie od niej stanowiska w sprawie, brak pouczenia jej o treści art. 162 kpc , 207 kpc , 217 kpc , 229 kpc i art. 230 kpc , a także nieodebranie od pozwanej oświadczenia co do twierdzeń strony przeciwnej dotyczących okoliczności faktycznych. Nadto zarzuciła naruszenie art. 211 kpc przez nieprzedstawienie pozwanej wniosków, twierdzeń i dowodów nieobecnej strony powodowej na rozprawach w dniu 21 lipca 2015r. i 22 października 2015r. Pozwana zarzuciła także naruszenie art. 212 kpc przez brak udzielania pozwanej stosownych pouczeń oraz niezwróceniu jej uwagi na celowość ustanowienia pełnomocnika, przez co pozostała bierna w procesie oraz art. 135 § 1 kpc przez niedoręczenie jej odpisu pozwu na rozprawie w dniu 21 lipca 2015r. W ocenie pozwanej Sąd naruszył również art. 177 § 1 pkt 5 kpc przez brak zawieszenia postępowania z urzędu w wypadku niestawiennictwa obu stron na rozprawie oraz art. 339 § 1 kpc przez brak wydania wyroku zaocznego w stosunku do pozwanej, mimo iż stawiła się na rozprawie lecz nie brała w niej udziału. Nadto pozwana zarzuciła brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności: brak ustalenia, jakie są przesłanki nabycia lokalu socjalnego określone przez radę gminy i czy pozwana je spełnia; jakie prawo przysługuje pozwanej do lokalu za granicą; jakie prawa przysługują pozwanej w związku z przydziałem lokalu w wyniku zamiany lokali z Urzędem Miasta w W. ; czy zapewniono pozwanej składanie wyjaśnień przed podjęciem uchwały rady nadzorczej o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego; jakie składniki ma zadłużenie pozwanej i cfzy pokrywa się z definicją opłat. Pozwana zarzuciła także naruszenie art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 129 § 2 kpc przez dowolną, arbitralną ocenę dowodów w postaci dokumentów, które wbrew zasadom zostały potwierdzone za zgodność przez adwokata nie występującego w sprawie. Pozwana wskazywała również na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 42 § 2 w zw. z art. 24 § 4 ustawy Prawo Spółdzielcze w zw. z art. 11 ust. 1 1 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przez jego błędne zastosowanie polegające na formalnym, a nie materialnym sprawdzeniu przesłanek nieważności uchwały o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. W oparciu o tak podniesione zarzuty pozwana domagała się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od powódki na jej rzecz kosztów procesu za I instancję według spisu kosztów oraz za II instancję według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanej nie mogła odnieść skutku. Wyrok Sądu Rejonowego w zakresie rozstrzygnięcia o eksmisji i uprawnieniu pozwanych do otrzymania lokalu socjalnego został wydany w oparciu o prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne i prawne, które Sąd Okręgowy w pełni podziela i przyjmuje za własne. Dokonując analizy zarzutów apelacyjnych Sąd Odwoławczy doszedł do wniosku, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wskazać należy, że zarzutem o największej doniosłości, zgłoszonym w apelacji, był zarzut doprowadzenia przez Sąd pierwszej instancji, na skutek naruszenia przepisów, do nieważności postępowania. Apelująca zarzuciła, że została pozbawiona możliwości obrony swoich praw w toczącym się postępowaniu. Podkreślała, ze jako osoba nieporadna nie miała świadomości w jakiej sprawie została wezwana przed Sąd. W sprawie wypowiadała się bardziej w charakterze świadka niż strony. Nie znała przysługujących jej praw, a nawet nie miała możliwości zapoznania się z treścią pozwu by móc w jakikolwiek sposób odnieść się do jego twierdzeń, gdyż przesyłka podwójnie awizowana wróciła do Sądu. Z powyższą argumentacją Sąd Okręgowy nie może się zgodzić. Zgodnie z treścią art. 212 § 2 kpc w razie uzasadnionej potrzeby przewodniczący może udzielić stronom niezbędnych pouczeń. Ocena czy zachodzi uzasadniona potrzeba należy każdorazowo do Sądu i powinna być dokonywana na gruncie okoliczności danej sprawy. Sam fakt występowania strony bez profesjonalnego pełnomocnika nie uzasadnia bowiem, w świetle art. 212 kpc , domniemania istnienia potrzeby udzielenia stronie stosownych pouczeń. Natomiast potrzebę taką uzasadnia przejawiająca się w postępowaniu nieporadność strony (wyrok SN z dnia 14 lutego 2007 r., II CSK 436/06, LEX nr 358777). Zarówno postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie, jak również podnoszone przez skarżącą w apelacji okoliczności i twierdzenia nie pozwalają na przyjęcie, że jest ona osobą nieporadną. Na podkreślenie zasługuje fakt, że po ogłoszeniu orzeczenia w przedmiotowej sprawie pozwana nie miała problemów z wykorzystaniem przysługującego jej środka zaskarżenia. Co więcej zwróciła się wówczas o pomoc do profesjonalnego pełnomocnika, który ostatecznie zredagował i wniósł apelację. W ocenie Sądu Odwoławczego nie było żadnych przeszkód by o taką pomoc pozwana zwróciła się do pełnomocnika wcześniej, jeszcze przed wydaniem orzeczenia w sprawie. Tym bardziej, że wbrew twierdzeniom apelacji miała wiedzę czego dotyczy postępowanie i w jakim charakterze w niniejszej sprawie występuje. Zwrócić bowiem należy uwagę, że informacje te wynikają chociażby z wywieszonej przed salą rozpraw wokandy. Co więcej z treści zeznań złożonych przez pozwaną, a zaprotokołowanych przez Sąd pierwszej instancji, wynika, że pozwana miała świadomość o co toczy się sprawa i że jest w niej stroną. Zeznania te zresztą są spójne i logiczne, co wyłącza możliwość przyjęcia, że stan świadomości pozwanej był takiego rodzaju, iż należało jej z urzędu udzielić pomocy. Nie sposób również przyjąć w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które doprowadziło do jego nieważności. Odnosząc się do pozostałych zarzutów apelacji stwierdzić należało, ze zarzuty te w rzeczywistości zmierzają do kwestionowania przez pozwaną poczynionych w toku postępowania przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych. Stanowią zatem jedynie nieuzasadnioną i niepopartą dowodami polemikę. Podkreślenia wymaga, że pozwana, reprezentowana już w postępowaniu apelacyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika, nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie twierdzeń zawartych w apelacji. Nie wnosiła również o przeprowadzenie dalszych dowodów, czy chociażby o uzupełniające przesłuchanie pozwanych przez Sąd Odwoławczy. Okoliczności, które powołała w apelacji, w tym dotyczące charakteru lokalu mieszkalnego zajmowanego przez nią w tracie pobytu za granicą (hotel robotniczy), pozostały zatem niewykazane. Wskazać należy również, że pozwana w apelacji kwestionowała również okoliczność otrzymania uchwały o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego oraz pisma Rady Nadzorczej powódki datowanego na 28 marca 2014r. Niemniej, w ocenie Sądu Odwoławczego, pozwana w dobrze pojętym interesie własnym, mając świadomość długotrwałego przebywania poza granicami kraju, winna poinformować powodową spółdzielnię o zmianie miejsca zamieszkania lub ustanowić pełnomocnika do ewentualnych doręczeń. Żadnej z tych czynności nie uczyniła. Trudno oczekiwać od spółdzielni, że wstrzyma się z podjęciem działań wobec osoby zadłużonej, bądź będzie podejmowała wielokrotne doręczenia aż w końcu skutek doręczenia zostanie zrealizowany i osoba do której kierowana jest korespondencja rzeczywiście pismo odbierze. Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut dotyczący niezbadania przez Sąd pierwszej instancji przesłanek ważności uchwały podjętej przez Radę Nadzorczą powodowej spółdzielni. Przesłanki te bowiem, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, podlegają badaniu w zupełnie innym postępowaniu, które zresztą nie zostało przez stronę zainicjowane. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy, uznając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji za trafne, na podstawie art. 385 kpc oddalił apelację. O kosztach postępowania odwoławczego należnych powódce orzeczono w oparciu o art. 108 § 1 kpc w zw. z art. 98 § 1 i § 10 pkt 1 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 461 j.t.). Złożyło się na nie wynagrodzenie pełnomocnika – 90 zł. SSR (del.) Maryla Majewska SSO Mirella Szpyrka SSO Anna Hajda - Lewandowska