Orzeczenie · 2014-12-09

III CA 587/14

Sąd
Sąd Okręgowy w Łodzi
Miejsce
Łódź
Data
2014-12-09
SAOSCywilneprawo spadkoweŚredniaokręgowy
zachowekspadekwydziedziczeniedziedziczenie ustawowedarowiznyniegodność dziedziczeniagospodarstwo rolnekonflikt rodzinny

Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi wyrokiem z dnia 31 stycznia 2014 roku zasądził od D. K. na rzecz S. K. kwotę 32.005,32 zł oraz na rzecz małoletniej M. K. (1) kwotę 42.674,56 zł tytułem zachowku po zmarłym dziadku F. K. Spadkodawca wydziedziczył swojego syna J. K. (ojca powodów), powołując do spadku drugiego syna, D. K. Sąd Rejonowy ustalił, że powodowie jako zstępni wydziedziczonego syna są uprawnieni do zachowku. S. K. przysługuje zachowek w wysokości 1/8 spadku, a M. K. (1) (jako małoletniej) w wysokości 1/6 spadku. Sąd nie doliczył do spadku darowizn czynionych przez spadkodawcę na rzecz wnuków, uznając je za drobne świadczenia zwyczajowo przyjęte. Sąd oddalił również powództwo wzajemne pozwanego, uznając, że S. K. nie jest niegodny dziedziczenia. Pozwany D. K. złożył apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania (art. 233 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c.) poprzez błędną ocenę dowodów i sprzeczne z doświadczeniem życiowym ustalenia faktyczne, a także naruszenie prawa materialnego (art. 991 k.c., art. 928 § 1 k.c., art. 993 k.c. w zw. z art. 994 § 1 k.c.) poprzez błędne wyliczenie zachowku i uznanie powoda za godnego dziedziczenia. Sąd Okręgowy oddalił apelację, w pełni podzielając ustalenia faktyczne i rozważania Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że nie zaszły przesłanki do uznania S. K. za niegodnego dziedziczenia, gdyż nie popełnił on umyślnego ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy, a konflikty rodzinne nie nosiły znamion takiego przestępstwa. Sąd uznał również, że darowizny były drobnymi świadczeniami zwyczajowo przyjętymi i nie podlegają doliczeniu do spadku. Wyliczenie zachowku dokonane przez Sąd Rejonowy zostało uznane za prawidłowe. Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną na podstawie art. 385 k.p.c. i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących zachowku, w tym prawa zstępnych wydziedziczonego do zachowku, doliczania darowizn oraz przesłanek niegodności dziedziczenia.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji rodzinnej i faktycznej, ale ogólne zasady prawne są uniwersalne.

Zagadnienia prawne (4)

Czy zstępni wydziedziczonego spadkobiercy ustawowego są uprawnieni do zachowku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zstępni wydziedziczonego spadkobiercy ustawowego są uprawnieni do zachowku.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 1011 k.c., który stanowi, że w przypadku wydziedziczenia, zstępni wydziedziczonego są uprawnieni do zachowku.

Czy drobne darowizny i świadczenia na rzecz zstępnych podlegają doliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, drobne darowizny i świadczenia zwyczajowo przyjęte w danych stosunkach nie podlegają doliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że opłaty za media, kupowanie ubrań, zapewnianie wyżywienia czy dowóz do szkoły są zwykłymi, codziennymi świadczeniami w rodzinie i nie stanowią darowizn podlegających doliczeniu do spadku zgodnie z art. 994 § 1 k.c.

Czy powód S. K. jest niegodny dziedziczenia po swoim dziadku F. K. z powodu konfliktów rodzinnych i wcześniejszych skazań?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, powód S. K. nie jest niegodny dziedziczenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak jest dowodów na popełnienie przez S. K. umyślnego ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy (art. 928 § 1 pkt 1 k.c.). Konflikty rodzinne i wcześniejsze skazania za czyny nie skierowane przeciwko spadkodawcy nie spełniają przesłanek niegodności dziedziczenia.

Jak prawidłowo obliczyć wysokość zachowku dla małoletniego i pełnoletniego zstępnego wydziedziczonego spadkobiercy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Dla pełnoletniego zstępnego przysługuje zachowek w wysokości połowy udziału spadkowego, a dla małoletniego w wysokości 2/3 udziału spadkowego.

Uzasadnienie

Sąd zastosował art. 991 § 1 k.c., obliczając zachowek dla S. K. jako 1/2 z 1/4 udziału (1/8 spadku), a dla M. K. (1) jako 2/3 z 1/4 udziału (1/6 spadku), bazując na wartości spadku ustalonej w postępowaniu o dział spadku.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Utrzymanie w mocy wyroku Sądu Rejonowego
Strona wygrywająca
S. K. i M. K. (1)

Strony

NazwaTypRola
D. K.osoba_fizycznapozwany
S. K.osoba_fizycznapowód
M. K. (1)osoba_fizycznapowódka
F. K.osoba_fizycznaspadkodawca
J. K.osoba_fizycznasyn spadkodawcy, ojciec powodów
B. K.osoba_fizycznażona spadkodawcy, babka powodów

Przepisy (9)

Główne

k.c. art. 991 § § 1

Kodeks cywilny

Określa wysokość zachowku należnego zstępnym, małżonkowi i rodzicom spadkodawcy.

k.c. art. 1011

Kodeks cywilny

Stanowi, że zstępni wydziedziczonego są uprawnieni do zachowku.

Pomocnicze

k.c. art. 993

Kodeks cywilny

Reguluje kwestię doliczania darowizn do spadku przy obliczaniu zachowku.

k.c. art. 994 § § 1

Kodeks cywilny

Wyłącza z doliczenia do spadku drobne darowizny zwyczajowo przyjęte.

k.c. art. 928 § § 1

Kodeks cywilny

Określa przesłanki uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasadę swobodnej oceny dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Określa wymogi uzasadnienia orzeczenia.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zstępni wydziedziczonego spadkobiercy są uprawnieni do zachowku. • Drobne darowizny i świadczenia rodzinne nie podlegają doliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku. • Brak przesłanek do uznania powoda za niegodnego dziedziczenia. • Prawidłowe wyliczenie wysokości zachowku.

Odrzucone argumenty

Powód S. K. powinien być uznany za niegodnego dziedziczenia. • Darowizny czynione przez spadkodawcę powinny zostać doliczone do spadku. • Błędne wyliczenie wysokości zachowku należnego powodom. • Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd Rejonowy.

Godne uwagi sformułowania

W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do zaliczenia do podstawy obliczania zachowku jakikolwiek darowizn uczynionych przez spadkodawcę. • Wszelkie jednakże tego rodzaju zachowania, świadczące co najwyżej o braku dostatecznej kultury nie są równoznaczne z ciężkimi przestępstwami o których mowa w art. 928 § 1 pkt 1 k.c. • Ocena wiarygodności mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części obejmującej ustalenie faktów, ponieważ obejmuje rozstrzygnięcie o przeciwnych twierdzeniach stron na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia ze świadkami, stronami, dokumentami i innymi środkami dowodowymi.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zachowku, w tym prawa zstępnych wydziedziczonego do zachowku, doliczania darowizn oraz przesłanek niegodności dziedziczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rodzinnej i faktycznej, ale ogólne zasady prawne są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu rodzinnego o spadek i zachowek, co zawsze budzi zainteresowanie. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów prawa spadkowego w złożonych sytuacjach.

Wnuki walczą o zachowek po dziadku, który wydziedziczył ich ojca – czy sąd stanie po ich stronie?

Dane finansowe

zachowek: 32 005,32 PLN

zachowek: 42 674,56 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst