III CA 573/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie E. M. i L. M. domagali się ustalenia, że służebność drogi ustanowiona na rzecz nieruchomości władnącej (działka nr (...)) obciążającej ich nieruchomość (działka nr (...)) wygasła z dniem 1 stycznia 1990 r. z powodu jej niewykonywania przez ponad 10 lat. Sąd Rejonowy w W. Ś. wyrokiem z dnia 2 lutego 2018 r. ustalił, że służebność wygasła z dniem 1 stycznia 1992 r., a w pozostałej części oddalił powództwo. Sąd Rejonowy ustalił, że służebność ustanowiono w 1975 r. i nie była ona realizowana od 1981 r. Pozwana S. C. wniosła apelację, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ksiąg wieczystych i rękojmi wiary publicznej. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając apelację, zmienił zaskarżony wyrok w całości. Sąd Okręgowy uznał, że mimo faktycznego niewykonywania służebności przez ponad 10 lat, pozwana nabyła ją wraz z nieruchomością władnącą dzięki działaniu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5-8 k.w.i.h.). Sąd podkreślił, że powodowie nie udowodnili, iż pozwana działała w złej wierze przy nabyciu nieruchomości w 2016 roku, co wyłączałoby zastosowanie rękojmi. W związku z tym, nawet jeśli służebność faktycznie wygasła, pozwana nabyła ją skutecznie. Sąd Okręgowy oddalił powództwo i zasądził od powodów na rzecz pozwanej koszty postępowania za obie instancje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZastosowanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w przypadku wygasłej służebności gruntowej, ochrona nabywcy działającego w dobrej wierze.
Dotyczy sytuacji, gdy służebność jest wpisana do księgi wieczystej obciążonej, a nabywca nieruchomości władnącej działa w dobrej wierze i nie ma dowodów jego złej wiary.
Zagadnienia prawne (3)
Czy służebność gruntowa wygasa wskutek jej niewykonywania przez lat dziesięć, nawet jeśli jest wpisana do księgi wieczystej, a nabywca nieruchomości władnącej działa w dobrej wierze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, służebność gruntowa może wygasnąć wskutek jej niewykonywania przez lat dziesięć, jednakże nabywca nieruchomości władnącej może nabyć wpisaną do księgi wieczystej służebność gruntową dzięki działaniu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, mimo jej faktycznego wygaśnięcia, jeśli działał w dobrej wierze.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1983 r. (III CZP 8/83), zgodnie z którą rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę nawet jeśli prawo wpisane do księgi wygasło, pod warunkiem dobrej wiary nabywcy. Sąd uznał, że powodowie nie udowodnili złej wiary pozwanej przy nabyciu nieruchomości, co wyłączało możliwość uwzględnienia powództwa o stwierdzenie wygaśnięcia służebności.
Czy zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. (brak uzasadnienia wyroku) może stanowić podstawę apelacji?
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w wyjątkowych wypadkach, gdy wady uzasadnienia uniemożliwiają całkowicie dokonanie oceny toku wywodu sądu lub kontrolę odwoławczą.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że uzasadnienie Sądu Rejonowego nie miało tak rażących wad, które uniemożliwiałyby kontrolę instancyjną i rozpoznanie apelacji, dlatego zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. uznał za chybiony.
Czy ustalenia Sądu Rejonowego dotyczące zaniechania korzystania ze służebności i jej przebiegu były prawidłowe?
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Okręgowy podzielił ustalenia Sądu Rejonowego w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że apelująca nie kwestionowała ostatecznie ustalonego przez Sąd Rejonowy faktu zaniechania korzystania ze służebności z końcem 1981 roku, jak i ustaleń dotyczących przebiegu tej służebności oraz zmian właściciela nieruchomości władnącej. Ustalenia te Sąd Okręgowy w całości podzielił i uznał za własne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. M. | osoba_fizyczna | powód |
| E. M. | osoba_fizyczna | powód |
| S. C. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 293 § § 1
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania jej przez lat dziesięć.
k.w.i.h. art. 5
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Nabywca nieruchomości władnącej może nabyć wpisaną do księgi wieczystej służebność gruntową dzięki działaniu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, mimo jej faktycznego wygaśnięcia, jeśli działał w dobrej wierze.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny materiału dowodowego.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Domniemanie dobrej wiary.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zmiany wyroku sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie nieruchomości władnącej wraz ze służebnością drogi przez pozwaną dzięki działaniu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, mimo jej faktycznego wygaśnięcia. • Brak udowodnienia przez powodów złej wiary pozwanej przy nabyciu nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Służebność drogi wygasła z powodu jej niewykonywania przez ponad 10 lat. • Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez Sąd Rejonowy (brak uzasadnienia).
Godne uwagi sformułowania
przepisy o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych przyjmują w imię bezpieczeństwa obrotu bezwzględną przewagę treści księgi wieczystej nad rzeczywistym stanem prawnym. • nie mogło to jednak prowadzić do uwzględnienia powództwa w świetle powoływanego przez pozwaną i niezasadnie niezaakceptowanego przez Sąd Rejonowy poglądu wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1983 roku (III CZP 8/83)...
Skład orzekający
Marcin Rak
przewodniczący-sprawozdawca
Arkadia Wyraz - Wieczorek
sędzia
Łucja Gruszczyńska-Czapla
sędzia (del.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w przypadku wygasłej służebności gruntowej, ochrona nabywcy działającego w dobrej wierze."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy służebność jest wpisana do księgi wieczystej obciążonej, a nabywca nieruchomości władnącej działa w dobrej wierze i nie ma dowodów jego złej wiary.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu służebności i ich wygaśnięcia, a rozstrzygnięcie opiera się na ważnej zasadzie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, co ma duże znaczenie praktyczne dla obrotu nieruchomościami.
“Czy służebność, której nie używasz od lat, nadal istnieje? Rękojmia ksiąg wieczystych może Cię zaskoczyć!”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania: 287 PLN
zwrot kosztów postępowania odwoławczego: 185 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.