III CA 485/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa (...) Spółki Akcyjnej o ustalenie własności napowietrznej linii elektroenergetycznej 0,4 kV oraz linii kablowej 0,4 kV wraz ze złączami kablowymi, przebiegających przez nieruchomość pozwanych M. P. i Z. P. Sąd Rejonowy w Zgierzu oddalił powództwo, uznając, że powód nie ma interesu prawnego w ustaleniu własności, gdyż mógł uzyskać pełną ochronę swoich praw w drodze postępowania o ustanowienie służebności przesyłu. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 49 § 2 k.c., własność urządzeń przesyłowych przysługuje osobie, która poniosła koszty ich budowy. Ponieważ urządzenia te zostały wybudowane ze środków komitetu społecznego osiedla, a powód nie partycypował w kosztach, nie mógł być ich właścicielem. Sąd Okręgowy w pełni podzielił to stanowisko, oddalając apelację powoda. Sąd odwoławczy podkreślił, że interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. wymaga, aby wyrok ustalający definitywnie zakończył spór lub zapobiegł jego powstaniu, a jednocześnie interes ten nie podlega ochronie w drodze innego środka. W tym przypadku, możliwość ustanowienia służebności przesyłu stanowiła taką alternatywną drogę ochrony. Sąd Okręgowy odniósł się również do zarzutów naruszenia prawa materialnego, w tym § 18 ust. 1 zarządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki, uznając go za nieaktualny i nie mający zastosowania w świetle przepisów Kodeksu cywilnego i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Podobnie zarzut naruszenia art. 49 § 1 k.c. został uznany za bezzasadny, gdyż zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisu i orzecznictwem, własność urządzeń przesyłowych nabywa się przez poniesienie kosztów ich budowy, a nie przez samo włączenie do sieci.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów własności urządzeń przesyłowych przyłączonych do sieci przedsiębiorcy, w szczególności w kontekście kosztów budowy i interesu prawnego w ustaleniu własności.
Dotyczy głównie sytuacji, gdy urządzenia zostały wybudowane przed nowelizacją art. 49 k.c. i nie było umowy regulującej własność.
Zagadnienia prawne (3)
Czy powód ma interes prawny w ustaleniu własności urządzeń przesyłowych, gdy może uzyskać ochronę swoich praw w drodze postępowania o ustanowienie służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie ma interesu prawnego w ustaleniu własności, gdyż pełną ochronę swoich praw może uzyskać w drodze postępowania o ustanowienie służebności przesyłu.
Uzasadnienie
Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. zachodzi, gdy wyrok ustalający definitywnie zakończy spór lub zapobiegnie jego powstaniu, a jednocześnie interes ten nie podlega ochronie w drodze innego środka. Możliwość ustanowienia służebności przesyłu stanowi alternatywną drogę ochrony praw powoda.
Kto jest właścicielem urządzeń przesyłowych wybudowanych przed 3 sierpnia 2008 roku ze środków innych niż przedsiębiorcy, a następnie przyłączonych do sieci przedsiębiorcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właścicielem urządzeń przesyłowych jest osoba, która poniosła koszty ich budowy, zgodnie z art. 49 § 2 k.c.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 49 § 2 k.c. (również w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, stosowanym do sytuacji powstałych przed 3 sierpnia 2008 r.), osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń i jest ich właścicielem, może żądać od przedsiębiorcy nabycia ich własności. Samo przyłączenie do sieci nie powoduje automatycznego przejścia własności na przedsiębiorcę, jeśli ten nie partycypował w kosztach budowy.
Czy § 18 ust. 1 zarządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki z 1964 roku może stanowić podstawę do nieodpłatnego przejmowania urządzeń przesyłowych przez przedsiębiorstwa energetyczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie może stanowić podstawy prawnej do nieodpłatnego przejmowania urządzeń.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 1991 roku zakwestionował stosowanie tego przepisu, wskazując, że stosunki dotyczące własności urządzeń przyłączeniowych powinny być oceniane na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | powód |
| M. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Z. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Interes prawny jako materialnoprawna przesłanka zasadności powództwa o ustalenie. Brak interesu prawnego, gdy osoba zainteresowana może uzyskać pełną ochronę swych praw na innej drodze.
k.c. art. 49 § 1
Kodeks cywilny
Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania energii elektrycznej nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.
k.c. art. 49 § 2
Kodeks cywilny
Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń i jest ich właścicielem, może żądać od przedsiębiorcy nabycia ich własności za wynagrodzeniem. Dotyczy również urządzeń wybudowanych przed 3 sierpnia 2008 r.
Pomocnicze
k.c. art. 305 § 1
Kodeks cywilny
Służebność przesyłu można ustanowić jedynie na rzecz przedsiębiorcy, którego własność stanowią urządzenia.
k.c. art. 191
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący części składowych nieruchomości, nie stosowany mutatis mutandis do przedsiębiorstwa.
Zarządzenie Ministra Górnictwa i Energetyki art. 18 § 1
Przepis z 1964 r. dotyczący własności urządzeń przyłączeniowych, uznany za nie mający zastosowania w świetle późniejszych przepisów i orzecznictwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód nie ma interesu prawnego w ustaleniu własności, gdyż może uzyskać pełną ochronę w drodze postępowania o ustanowienie służebności przesyłu. • Własność urządzeń przesyłowych przysługuje osobie, która poniosła koszty ich budowy, a nie przedsiębiorcy, który je przyłączył, jeśli nie partycypował w kosztach. • Przepis § 18 ust. 1 zarządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki z 1964 r. nie może stanowić podstawy do nieodpłatnego przejmowania urządzeń.
Odrzucone argumenty
Powód posiada interes prawny w ustaleniu własności, ponieważ jest to przesłanka do wystąpienia z roszczeniem o ustanowienie służebności przesyłu. • Zastosowanie § 18 ust. 1 zarządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki z 1964 r. i uznanie urządzeń za własność Państwa. • Urządzenia są funkcjonalnie powiązane z przedsiębiorstwem powoda i stanowią jego część składową.
Godne uwagi sformułowania
Powód może uzyskać pełnię ochrony swych praw, w tym prawo do korzystania z gruntu pozwanego, jedynie w drodze postępowania o ustanowienie służebności przesyłu. • Kwestia własności przedmiotowych urządzeń jest przesłanką warunkującą ustanowienie służebności przesyłu, albowiem można ją ustanowić jedynie na rzecz przedsiębiorcy, którego własność stanowią urządzenia o których mowa w art. 49 § 1 k.c. • Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. • Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1 i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów własności urządzeń przesyłowych przyłączonych do sieci przedsiębiorcy, w szczególności w kontekście kosztów budowy i interesu prawnego w ustaleniu własności."
Ograniczenia: Dotyczy głównie sytuacji, gdy urządzenia zostały wybudowane przed nowelizacją art. 49 k.c. i nie było umowy regulującej własność.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu własności infrastruktury energetycznej i jej wpływu na możliwość korzystania z nieruchomości. Wyjaśnia kluczowe przepisy Kodeksu cywilnego i praktyczne konsekwencje dla przedsiębiorców i właścicieli gruntów.
“Kto jest właścicielem linii energetycznej na Twojej działce? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.