III Ca 478/15

Sąd Okręgowy2014-12-11
SAOSCywilneodpowiedzialność cywilnaŚredniaokręgowy
zadośćuczynieniekrzywdaciężar dowodupostępowanie dowodowebiegły sądowyapelacjakontradyktoryjnośćart. 233 k.p.c.art. 6 k.c.

Podsumowanie

Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, uznając, że nie wykazał on skutecznie rozmiaru doznanej krzywdy, a sąd pierwszej instancji nie miał obowiązku dopuszczać dowodu z opinii biegłego z urzędu.

Powód T.O. domagał się zapłaty od (...) Spółki Akcyjnej, jednak Sąd Rejonowy oddalił jego powództwo. Powód złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym dowolną ocenę dowodów i brak przeprowadzenia wszystkich wnioskowanych dowodów, sugerując, że sąd powinien z urzędu powołać biegłego psychiatry. Sąd Okręgowy uznał apelację za niezasadną, podkreślając kontradyktoryjność procesu i obowiązek stron do aktywnego wykazywania faktów, a także ograniczoną rolę sądu w dopuszczaniu dowodów z urzędu.

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2014 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu oddalił powództwo T. O. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę. Powód zaskarżył to orzeczenie, zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów, brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie wszystkich wnioskowanych dowodów, w tym dowodu z akt medycznych od lekarza psychiatry. Powód dodatkowo wskazał na powinność Sądu Rejonowego skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 232 zdanie drugie k.p.c. Sąd Okręgowy uznał apelację za niezasadną. Podkreślono, że kontradyktoryjność procesu cywilnego wymaga, aby to strony wskazywały dowody dla wykazania swoich twierdzeń, a obowiązek udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne (art. 6 k.c., art. 232 k.p.c.). Uprawnienie sądu do dopuszczania dowodu niewskazanego przez stronę jest prawem, a nie obowiązkiem, i powinno być stosowane w minimalnym stopniu, aby nie naruszyć zasady równego traktowania stron. Wskazano, że dowód z opinii biegłego psychiatry był konieczny dla miarodajnej oceny wysokości roszczenia o zadośćuczynienie za krzywdę, a jeśli powód chciał skutecznie wykazać rozmiar doznanej krzywdy, powinien zgłosić wniosek dowodowy o dopuszczenie takiego dowodu. Wobec nieudowodnienia przez powoda, że rozmiar krzywdy przekracza wypłaconą przez ubezpieczyciela kwotę 2.000 zł, powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c. i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c.

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie ma takiego obowiązku, a dopuszczenie dowodu z urzędu powinno być stosowane w minimalnym stopniu, aby nie naruszyć zasady równego traktowania stron i nie wyręczać strony w jej obowiązkach dowodowych.

Uzasadnienie

Kontradyktoryjność procesu cywilnego wymaga, aby strony aktywnie wskazywały dowody dla wykazania swoich twierdzeń. Obowiązek udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Uprawnienie sądu do dopuszczania dowodu z urzędu jest prawem, a nie obowiązkiem, i powinno być stosowane wyjątkowo, aby nie naruszyć zasady równego traktowania stron.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

pozwany

Strony

NazwaTypRola
T. O.osoba_fizycznapowód
(...) Spółka Akcyjna w W.spółkapozwany

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 232 § zdanie drugie

Kodeks postępowania cywilnego

Uprawnienie sądu do dopuszczania dowodu niewskazanego przez stronę jest prawem, a nie obowiązkiem, i powinno być stosowane w minimalnym stopniu.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Obowiązek udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia apelacji jako nieuzasadnionej.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie poprzez dowolną ocenę dowodów i brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów postępowania.

k.p.c. art. 99

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów postępowania.

Dz.U.2013.490 j.t. ze zm. art. 2 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu

Podstawa ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego.

Dz.U.2013.490 j.t. ze zm. art. 6 § pkt 5 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu

Podstawa ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd nie miał obowiązku dopuszczać dowodu z opinii biegłego z urzędu, gdyż strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika powinna sama aktywnie wykazywać fakty. Powód nie wykazał skutecznie rozmiaru doznanej krzywdy, co uzasadnia oddalenie powództwa.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów. Brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Niewykonanie wszystkich wnioskowanych dowodów (dowodu z akt medycznych od lekarza psychiatry). Powinność Sądu Rejonowego skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 232 zdanie drugie k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

Kontradyktoryjność procesu cywilnego wymaga, aby to strony wskazywały dowody dla wykazania swoich twierdzeń. Obowiązek udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Przewidziane w art. 232 zdanie drugie k.p.c. uprawnienie sądu do dopuszczania dowodu niewskazanego przez stronę jest co do zasady prawem, a nie obowiązkiem sądu. Powinno ono być stosowane w minimalnym stopniu. Działanie sądu z urzędu może bowiem doprowadzić do naruszenia prawa do bezstronnego sądu i odpowiadającego mu obowiązku przestrzegania zasady równego traktowania stron. Opinia biegłego jest wyłącznym dowodem w przypadkach wymagających wiedzy specjalnej. Samodzielność jurysdykcyjna sądu jest w tym zakresie ograniczona, wyłączono bowiem spod kompetencji Sądu możliwość autorytatywnego ustosunkowania się do kwestii wymagających takich wiadomości. Przeciwnie, takie działanie Sadu Rejonowego było by "wyręczaniem" strony powodowej oraz naruszeniem zasady równego traktowania stron.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady kontradyktoryjności procesu cywilnego i obowiązków stron w zakresie dowodzenia, a także ograniczonej roli sądu w dopuszczaniu dowodów z urzędu."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i nie składa wniosków dowodowych, a sąd ma wątpliwości co do konieczności powołania biegłego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia fundamentalne zasady postępowania cywilnego dotyczące ciężaru dowodu i roli sądu w postępowaniu dowodowym, co jest istotne dla praktyków prawa.

Kto musi udowodnić krzywdę? Sąd nie wyręczy powoda w postępowaniu dowodowym.

0

Lexedit Research — analiza prawna z AI

Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.

Analiza orzecznictwa

Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA

Aktualne przepisy

Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP

Komentarze doktrynalne

Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III Ca 478/15 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2014 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu w sprawie z powództwa T. O. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę oddalił powództwo oraz orzekł o kosztach procesu. Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżył powód, zarzucając mu naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów, brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie wszystkich wnioskowanych przez niego dowodów (dowodu z akt medycznych od lekarza psychiatry). W uzasadnieniu zarzutu, skarżący uzupełniająco wskazał na powinność Sądu Rejonowego skorzystania w niniejszej sprawie z uprawnienia przewidzianego w art. 232 zdanie drugie k.p.c. W oparciu o powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i zasadzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów postępowania sprowadzał się w istocie do próby przerzucenia obowiązku aktywności dowodowej w niniejszej sprawie na Sąd rozpoznający sprawę. Zdaniem skarżącego, udowodnił on bowiem okoliczności stanowiące podstawę dochodzonego przez niego roszczenia, przedkładając do akt sprawy dokumentację z poradni psychologicznej mającą wykazać wysokość doznanej przez niego wskutek wypadku z dnia 2 lipca 2012 r. krzywdy. Jeśli, według skarżącego, Sąd Rejonowy (mimo złożonej dokumentacji medycznej) miał wątpliwości co do tego, czy do rozstrzygnięcia sprawy potrzebne mu są wiadomości specjalne, powinien skorzystać z uprawnienia wskazanego w art. 232 zdanie drugie k.p.c. i powołać biegłego. Z powyższym nie sposób się zgodzić. Kontradyktoryjność procesu cywilnego wymaga, aby to strony wskazywały dowody dla wykazania swoich twierdzeń. Obowiązek udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne ( art. 6 k.c. ). W postępowaniu cywilnym reguła ta została powtórzona w art. 232 k.p.c. , zgodnie z którym strony są zobowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Bierność stron w tym zakresie nie zobowiązuje sądu, poza wyjątkowymi sytuacjami, do prowadzenia dowodów z urzędu, tym bardziej jeżeli strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika. Przewidziane w art. 232 zdanie drugie k.p.c. uprawnienie sądu do dopuszczania dowodu niewskazanego przez stronę jest co do zasady prawem, a nie obowiązkiem sądu. Powinno ono być stosowane w minimalnym stopniu. Działanie sądu z urzędu może bowiem doprowadzić do naruszenia prawa do bezstronnego sądu i odpowiadającego mu obowiązku przestrzegania zasady równego traktowania stron. W tym miejscu należy podkreślić, że w sprawie niniejszej dowód z opinii biegłego lekarza medycyny odpowiedniej specjalności był konieczny dla miarodajnej oceny wysokości dochodzonego przez powoda roszczenia o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. Wśród kryteriów ustalenia wysokości zadośćuczynienia są bowiem kryteria, których stwierdzenie wymaga wiadomości specjalnych (stopień i czas trwania cierpień psychicznych, trwałość skutków wypadku, prognozy na przyszłość w zakresie poprawy lub pogorszenia stanu zdrowia), czyli dostępnych specjalistom w danej dziedzinie. Opinia biegłego jest wyłącznym dowodem w przypadkach wymagających wiedzy specjalnej. Samodzielność jurysdykcyjna sądu jest w tym zakresie ograniczona, wyłączono bowiem spod kompetencji Sądu możliwość autorytatywnego ustosunkowania się do kwestii wymagających takich wiadomości. Reasumując, jeśli powód chciał skutecznie wykazać rozmiar doznanej krzywdy, powinien zgłosić wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego specjalisty psychiatry. Przy tym, w sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności przemawiające za dopuszczeniem przez Sąd Rejonowy z urzędu takiego dowodu. Przeciwnie, takie działanie Sadu Rejonowego było by "wyręczaniem" strony powodowej oraz naruszeniem zasady równego traktowania stron. Wobec nieudowodnienia przez powoda, że rozmiar krzywdy przekracza wypłaconą przez ubezpieczyciela w toku postepowania likwidacyjnego kwotę 2.000 zł, powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako nieuzasadnioną. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. , zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na koszty poniesione przez pozwanego w tym postępowaniu złożyło się jedynie wynagrodzenie jego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, którego wysokość ustalono na podstawie § 2 ust. 1 i 2, § 6 pkt 5 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490 j.t. ze zm.).