III CA 467/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Kutnie wyrokiem z dnia 20 listopada 2019 r. zasądził od pozwanego D. L. na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG) kwotę 40 211,23 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. Powództwo dotyczyło zwrotu świadczenia wypłaconego przez UFG poszkodowanemu w wypadku drogowym z dnia 31 sierpnia 2011 r., w którym uczestniczył pojazd marki V. (...). Pozwany wniósł apelację, zarzucając Sądowi Rejonowemu błędy w ustaleniach faktycznych, w szczególności dotyczące jego posiadania pojazdu w chwili wypadku, oraz naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 233 § 1 k.p.c.) i materialnego (m.in. art. 6 k.c., art. 110 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, art. 436 k.c., art. 441 § 1 k.c., art. 518 § 1 pkt 1 k.c., art. 481 § 1 k.c.). Pozwany domagał się zmiany wyroku i oddalenia powództwa lub uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. za niezasadne, podzielając ustalenia faktyczne Sądu I instancji. Jednakże, słuszne okazały się zarzuty dotyczące błędów w zastosowaniu prawa materialnego. Sąd Okręgowy podkreślił, że obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC spoczywa na posiadaczu pojazdu, a niekoniecznie na właścicielu. Analizując całokształt okoliczności sprawy, Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że pozwany nie był posiadaczem pojazdu, a jedynie jego współwłaścicielem wraz z matką, M. L. Wykazał on, że zawarł z matką porozumienie wyłączające go z posiadania pojazdu, a wyłącznym posiadaczem była matka, która faktycznie władała pojazdem i zajmowała się jego sprawami. W związku z tym, że pozwany nie był ani sprawcą szkody, ani osobą, która nie dopełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC, nie mógł być zobowiązany do zwrotu świadczenia na rzecz UFG. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, oddalając powództwo w całości, i orzekł o kosztach postępowania, zasądzając od UFG na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu za obie instancje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że sam fakt współwłasności pojazdu nie przesądza o odpowiedzialności za brak ubezpieczenia OC, jeśli posiadaczem jest inna osoba na mocy porozumienia.
Dotyczy sytuacji, gdy istnieje wyraźne porozumienie co do wyłączenia z posiadania i faktyczne władztwo nad pojazdem sprawuje inna osoba.
Zagadnienia prawne (2)
Czy współwłaściciel pojazdu mechanicznego, który nie jest jego posiadaczem, ponosi odpowiedzialność za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, współwłaściciel, który wykazał brak faktycznego władztwa nad pojazdem i zawarł porozumienie wyłączające go z posiadania, nie ponosi odpowiedzialności za brak ubezpieczenia OC.
Uzasadnienie
Obowiązek ubezpieczenia OC spoczywa na posiadaczu pojazdu, a nie właścicielu. Pozwany wykazał, że mimo współwłasności, wyłącznym posiadaczem pojazdu była jego matka, z którą zawarł porozumienie wyłączające go z posiadania. Tym samym nie ciążył na nim obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia.
Czy sąd I instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i ustalił stan faktyczny w zakresie posiadania pojazdu przez pozwanego?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd II instancji uznał, że sąd I instancji błędnie ustalił stan faktyczny w zakresie posiadania pojazdu przez pozwanego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie zasługują na uwzględnienie, jednakże stwierdził błędy w zastosowaniu prawa materialnego, które wynikały z wadliwego ustalenia stanu faktycznego w zakresie posiadania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny | instytucja | powód |
| D. L. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. L. | osoba_fizyczna | świadkowie (matka pozwanego) |
Przepisy (14)
Główne
u.u.o. art. 23
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC.
u.u.o. art. 29 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC.
u.u.o. art. 110 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Obowiązek zwrotu świadczenia przez sprawcę szkody lub osobę niedopełniającą obowiązku ubezpieczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadacza samoistnego i zależnego.
k.c. art. 436 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność posiadacza pojazdu mechanicznego.
k.c. art. 441 § § 1
Kodeks cywilny
Współodpowiedzialność za szkodę.
k.c. art. 518 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Wejście w prawa wierzyciela.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
u.u.o. art. 98 § ust. 1 pkt 3a
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Zakres odpowiedzialności Funduszu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego wyroku przez sąd II instancji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obciążenie nieuiszczoną opłatą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwany nie był posiadaczem pojazdu, a jedynie współwłaścicielem, co wyłącza jego odpowiedzialność za brak OC. • Zawarcie porozumienia z matką wyłączającego pozwanego z posiadania pojazdu. • Brak związku pozwanego ze sprawami związanymi z użytkowaniem pojazdu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. (błędna ocena dowodów). • Zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych dotyczących posiadania pojazdu.
Godne uwagi sformułowania
Ustawa nie definiuje na swój użytek pojęcia posiadacza. Należy sięgnąć zatem do definicji zawartej w Kodeksie cywilnym. • Nie można także zapominać, że w odniesieniu do obowiązku ubezpieczenia OC ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych koresponduje z treścią art. 436 § 1 k.c., z którego wynika, że o przyjęciu odpowiedzialności nie decyduje tytuł prawny do pojazdu mechanicznego, ale stan faktycznego władztwa w postaci posiadania rzeczy. • Wbrew uznaniu Sądu Rejonowego, pozwany nie był posiadaczem pojazdu V. (...) o nr rej. (...). • Praktyką powszechnie stosowaną jest „dopisywanie” jako współwłaścicieli samochodu osób mających uprawnienie do zniżek w składkach na ubezpieczenia OC. Praktyki tej nie można pochwalać, ale wniosek Sądu Rejonowego, że pozwanemu można przypisać naruszenie zasad współżycia społecznego jest zbyt daleko idący. • Przepis art. 6 k.c. jest adresowany do stron postępowania, gdyż określa ich obowiązki w zakresie wykazywania faktów, z których wywodzą skutki prawne. Przepisu tego Sąd Rejonowy nie mógł zatem naruszyć w sposób i w formie zarzucanej przez skarżącego.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sam fakt współwłasności pojazdu nie przesądza o odpowiedzialności za brak ubezpieczenia OC, jeśli posiadaczem jest inna osoba na mocy porozumienia."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy istnieje wyraźne porozumienie co do wyłączenia z posiadania i faktyczne władztwo nad pojazdem sprawuje inna osoba.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między własnością a posiadaniem pojazdu w kontekście odpowiedzialności ubezpieczeniowej, co może być zaskakujące dla wielu właścicieli samochodów.
“Czy jesteś właścicielem samochodu, ale nie jego posiadaczem? Uważaj – możesz nie być odpowiedzialny za brak OC!”
Dane finansowe
WPS: 40 211,23 PLN
zwrot świadczenia: 40 211,23 PLN
zwrot kosztów procesu: 4120,39 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.