III CA 451/15

Sygn. akt III Ca 451/15 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2014 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Ł. , w sprawie z powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej ARKA z siedzibą w D. przeciwko A. S. o zapłatę, na skutek sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie w dniu 9 maja 2014 roku w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 556092/14, oddalił powództwo jako nieudowodnione. Apelację od powyższego wyroku wniosła strona powodowa, zaskarżając go w całości. Rozstrzygnięciu Sądu Rejonowego skarżąca zarzuciła naruszenie art. 207 § 3 k.p.c. lub art. 208 § 1 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 505 23 § 1 k.p.c. poprzez niewezwanie powoda do uzupełnienia pozwu w zakresie dowodów wskazanych w pozwie, ewentualnie naruszenie przepisu art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 128 § 1 k.p.c. poprzez niewezwanie powoda do uzupełnienia pozwu w zakresie dowodów wskazanych w pozwie oraz naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędne ustalenie, że powód nie przedstawił dowodów na okoliczności wskazane w pozwie. W nawiązaniu do powyższych zarzutów, skarżący zarzucił nadto błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania przed sądem I i II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się o tyle zasadna, że skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku z jednoczesnym zniesieniem postępowania w sprawie poczynając od rozprawy z dnia 4 grudnia 2014 roku i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi do ponownego rozpoznania, a także rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Zgodnie z treścią art. 378 § 1 k.p.c. sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Powyższy przepis określa przedmiotowy zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w postępowaniu apelacyjnym. Zakres ten jest wyznaczony granicami apelacji nakreślonymi przez skarżącego. Granice apelacji są wyznaczane m.in. przez granice zaskarżenia, które są dla sądu drugiej instancji bezwzględnie wiążące. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, po dokonaniu wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału procesowego, uwzględniając wynikający z apelacji zakres zaskarżenia, Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że postępowanie przed Sądem I instancji, w stosunku do pozwanej, począwszy od dnia 4 grudnia 2014 roku, dotknięte było nieważnością z przyczyn, o których mowa w treści art. 379 pkt 5 k.p.c. , tj. z powodu pozbawienia jej możności obrony swoich praw. Jak się bowiem podkreśla w judykaturze pozbawienie strony możności obrony swoich praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. zachodzi wtedy, gdy z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisów kodeksu postępowania cywilnego , strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części (zob. wyrok SN z dnia 10 maja 1974 r., II CR 155/74, OSP 1975, z. 3, poz. 66; postanowienie SN z dnia 6 marca 1998 r., III CKN 34/98, Prok. i Pr. 1999, nr 5, poz. 41; wyrok SN z dnia 13 czerwca 2002 r., V CKN 1057/00, Lex, nr 55517). Analizując, czy doszło do pozbawienia strony możności działania, trzeba w pierwszej kolejności rozważyć, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie ustalić, czy uchybienie to wpłynęło na możność strony do działania w postępowaniu, w końcu zaś ocenić, czy pomimo zaistnienia tych okoliczności strona mogła bronić swych praw w procesie. Dopiero w razie kumulatywnego spełnienia wszystkich tych przesłanek można przyjąć, że strona została pozbawiona możności działania (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2008 r., V CSK 488/07, Lex nr 424315). Nieważność postępowania w niniejszej sprawie zachodzi z dwóch przyczyn. Po pierwsze, Sąd Rejonowy na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 roku w ogóle nie posiadał zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia o rozprawie od pozwanej (czy to doręczonego wprost, czy w drodze awiza), czemu z resztą Sąd I instancji dał wyraz w treści protokołu rozprawy. W takiej sytuacji nie mógł odroczyć publikacji orzeczenia do dnia 18 grudnia 2014 roku. Jedyną procesową możliwością było odroczenie rozprawy na koleiny termin i ponowne zawiadomienie stron o jej terminie. Wydanie tzw. wyroku zastrzeżonego jest możliwe jedynie przy wyroku zaocznym, gdzie zgodnie z treścią art. 341 k.p.c. w razie nienadejścia dowodu doręczenia na dzień rozprawy sąd może w ciągu następnych dwóch tygodni wydać na posiedzeniu niejawnym wyrok zaoczny, jeżeli w tym czasie otrzyma dowód doręczenia. Wyrok taki wiąże sąd od chwili podpisania sentencji. W niniejszej sprawie natomiast wydane orzeczenie nie miało charakteru wyroku zaocznego, albowiem pozwana na wcześniejszym etapie postępowania składała sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym w trybie elektronicznym. Po drugie, informacje o jednostce art. 149 § 2 k.p.c. stanowi, iż o posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony i osoby zainteresowane przez wezwanie lub ogłoszenie podczas posiedzenia (…). Wezwanie powinno być doręczone co najmniej na tydzień przed posiedzeniem, a w wypadkach pilnych termin ten może być skrócony do trzech dni. W przedmiotowej sprawie natomiast dnia 4 grudnia 2014 roku Sąd Rejonowy rozpoznał sprawę na rozprawie pomimo faktu, iż brak było wówczas informacji o doręczeniu wezwania dla pozwanej, po czym Przewodniczący zamknął rozprawę i oznajmił o terminie ogłoszenia orzeczenia w dniu 18 grudnia 2014 roku (protokół rozprawy, k. 21). Następnie dnia 18 grudnia 2014 roku Sąd ogłosił wyrok przez odczytanie sentencji i podanie ustnie zasadniczych motywów rozstrzygnięcia (protokół ogłoszenia orzeczenia, k. 23) oraz zarządzeniem z dnia 18 grudnia 2014 roku wezwanie dla pozwanej na termin rozprawy, który odbył się dnia 4 grudnia 2014 roku, zostało uznane za doręczone w trybie awiza z dniem 3 grudnia 2014 roku (zpo, k. 22). Przedmiotowe wezwanie zostało zatem doręczone pozwanej jeden dzień przed rozprawą. W związku z naruszeniem przepisów art. 341 k.p.c. i art. 149 § 2 k.p.c. należy uznać, iż pozwana została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, a postępowanie toczące się w rozpoznawanej sprawie ze zostało dotknięte nieważnością poczynając od dnia 4 grudnia 2014 roku. W tym miejscu jedynie na marginesie należy wskazać, iż nieważność postępowania Sąd II Instancji jest zobligowany wziąć pod uwagę z urzędu, a zatem nie ma żadnego znaczenia, iż faktycznie przedmiotowy wyrok był dla pozwanej korzystny, albowiem Sąd I instancji oddalił powództwo. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia przez Sąd Odwoławczy nieważności postępowania w stosunku do pozwanej, rozpoznawanie na obecnym etapie postępowania zarzutów podniesionych w apelacji powoda uznać należało za bezprzedmiotowe. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy, uwzględniając powyżej poczynione rozważania oraz treść rozstrzygnięcia Sądu II instancji, ponownie, przy zachowaniu wymogów przepisów kodeksu postępowania cywilnego , wyznaczy termin rozprawy, zapewniając stronom możliwość uczestniczenia w postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. , uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie począwszy od dnia 4 grudnia 2014 roku i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi do ponownego rozpoznania, a także rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.