III CA 448/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy rozpoznał apelację powodów od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Skierniewicach, który zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 3.151,72 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie dotyczącym prowizji. Powodowie zarzucali naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 385¹ k.c. (klauzula niedozwolona), art. 720 § 1 k.c. (wysokość zwrotu pożyczki) oraz przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, a także naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 233 k.p.c. (ocena dowodów) i art. 339 § 2 k.p.c. (wyrok zaoczny). Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę w postępowaniu uproszczonym, oddalił apelację jako niezasadną. Sąd podkreślił, że uzasadnienie wyroku w postępowaniu uproszczonym powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., uznając ocenę dowodów przez Sąd Rejonowy za logiczną i zgodną z zasadami doświadczenia życiowego. Zarzut naruszenia art. 339 § 2 k.p.c. również został odrzucony, wskazując, że częściowe oddalenie powództwa nie wynikało z kwestionowania twierdzeń powodów, lecz z uznania klauzuli za abuzywną. W kwestii prawa materialnego, Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, że prowizja w wysokości 2.250 zł była klauzulą niedozwoloną w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c., ponieważ była rażąco wygórowana, sprzeczna z dobrymi obyczajami i nie miała uzasadnienia ekonomicznego, a także nie została indywidualnie uzgodniona. Sąd odwołał się do przepisów k.c. oraz dyrektywy 93/13/EWG, podkreślając, że polskie przepisy zapewniają wyższy poziom ochrony konsumenta. Sąd stwierdził, że powodowie nie udowodnili rzeczywistych kosztów związanych z prowizją, a jej wysokość (75% kwoty pożyczki) była nieuzasadniona. Sąd oddalił również zarzut naruszenia art. 720 § 1 k.c., wskazując, że pozwany miał zwrócić kwotę pożyczki wraz z odsetkami, co zostało prawidłowo uwzględnione w wyroku Sądu Rejonowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stosowania art. 385¹ k.c. do prowizji w umowach pożyczek konsumenckich, zwłaszcza gdy są one rażąco wygórowane i nieuzasadnione ekonomicznie. Podkreślenie roli sądu w kontroli postanowień umownych w postępowaniu uproszczonym i w kontekście wyroków zaocznych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prowizji w umowie pożyczki konsumenckiej i jej oceny przez pryzmat klauzul niedozwolonych. Konieczność indywidualnej analizy każdej umowy i wysokości naliczonych opłat.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prowizja w umowie pożyczki konsumenckiej, naliczona w wysokości 75% kwoty pożyczki, stanowi klauzulę niedozwoloną w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prowizja w takiej wysokości stanowi klauzulę niedozwoloną, ponieważ jest rażąco wygórowana, sprzeczna z dobrymi obyczajami, nie ma uzasadnienia ekonomicznego i nie została indywidualnie uzgodniona.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prowizja była rażąco wygórowana i nie miała uzasadnienia w poniesionych kosztach, co narusza interesy konsumenta i dobre obyczaje. Brak indywidualnego uzgodnienia klauzuli oraz jej nieproporcjonalność względem świadczenia głównego przesądziły o jej abuzywności.
Czy sąd drugiej instancji w postępowaniu uproszczonym jest zobowiązany do szczegółowego uzasadniania wyroku, jeśli nie przeprowadzał postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu uproszczonym, jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 505¹³ § 2 k.p.c., który reguluje wymogi uzasadnienia wyroku w postępowaniu uproszczonym w sytuacji braku postępowania dowodowego.
Czy w wyroku zaocznym sąd jest związany twierdzeniami powoda, nawet jeśli nie zostały one w pełni wykazane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd wydający wyrok zaoczny ma prawo kontrolować twierdzenia powoda i może ocenić je negatywnie, co nie jest przeszkodą do wydania wyroku zaocznego.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że art. 339 § 2 k.p.c. nie oznacza automatycznego uznania twierdzeń powoda za prawdziwe, a sąd może je ocenić, co potwierdza końcowa część tego przepisu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. C. | osoba_fizyczna | powód |
| A. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| A. G. | osoba_fizyczna | powód |
| R. C. | osoba_fizyczna | pozwany |
| firma (...) | spółka | poprzedni wierzyciel |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienie umowy zawartej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające jego interesy, nie dotyczy głównych świadczeń stron (chyba że nie są jednoznaczne), jest klauzulą niedozwoloną.
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy określonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
u.k.k. art. 5 § pkt 6
Ustawa o kredycie konsumenckim
Definicja całkowitego kosztu kredytu konsumenckiego, obejmującego wszystkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki.
u.k.k. art. 30 § ust. 1 pkt 10
Ustawa o kredycie konsumenckim
Określenie, że całkowity koszt kredytu konsumenckiego nie może być wyższy niż określony w ustawie limit.
u.k.k. art. 36a
Ustawa o kredycie konsumenckim
Przepis określający maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 339 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Skutki wydania wyroku zaocznego; sąd może uznać twierdzenia powoda za prawdziwe, chyba że budzą uzasadnione wątpliwości lub zostały przytoczone w celu obejścia prawa.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy przejęte z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (umowa adhezyjna) nie są uzgodnione indywidualnie. Ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia spoczywa na przedsiębiorcy.
k.p.c. art. 505¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji w postępowaniu uproszczonym, gdy nie przeprowadzono postępowania dowodowego.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.c. art. 353¹ § § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów ograniczona przez właściwość (naturę) stosunku, ustawę lub zasady współżycia społecznego.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów na fakt, z którego wynika dochodzone prawo.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prowizja w umowie pożyczki konsumenckiej była klauzulą niedozwoloną w rozumieniu art. 385¹ k.c. z uwagi na rażące wygórowanie, sprzeczność z dobrymi obyczajami i brak indywidualnego uzgodnienia. • Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie naruszył art. 233 k.p.c. • Wyrok zaoczny został wydany prawidłowo, a sąd miał prawo ocenić twierdzenia powoda.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 385¹ k.c. poprzez uznanie prowizji za niedozwoloną klauzulę umowną. • Naruszenie art. 720 § 1 k.c. poprzez uznanie, że pozwany jest obowiązany do zwrotu mniejszej kwoty pożyczki. • Niezastosowanie art. 5 pkt 6 i art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim. • Naruszenie art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. • Naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego. • Naruszenie art. 339 § 2 k.p.c. przez nieprzyjęcie za prawdziwe twierdzeń powodów.
Godne uwagi sformułowania
prowizja w wysokości 2.250 zł jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i kształtuje obowiązki drugiej strony umowy (pożyczkobiorcy – pozwanego) w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, albowiem określone przez stronę powodową koszty nie mają jakiegokolwiek uzasadnienia i powiązana ekonomicznego z poniesionymi rzeczywiście kosztami. • Działanie wbrew dobrym obyczajom – przy kształtowaniu treści stosunku zobowiązaniowego – rozumie się w judykaturze jako wprowadzanie do umowy klauzul, które godzą w równowagę kontraktową stron takiego stosunku; rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza zaś nieusprawiedliwioną dysproporcję – na niekorzyść konsumenta – praw i obowiązków stron, wynikających z umowy. • podmiot występujący jako pożyczkodawca o statusie przedsiębiorcy, narzucił osobie oznaczonej jako pożyczkobiorca, a jednocześnie konsumentowi wszystkie warunki umowy (w tym także i te dotyczące kosztów udzielenia pożyczki), nie pozostawiając mu praktycznie żadnego wyboru. • przedmiotowe postanowienie umowne, zastrzegając nadmierną prowizję (notabene nie nadającą się do jakiegokolwiek sprawdzenia) ewidentnie narusza interesy konsumenta oraz kształtuje jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a tym samym stanowi klauzulę niedozwoloną w rozumieniu art. 385 1 k.c.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stosowania art. 385¹ k.c. do prowizji w umowach pożyczek konsumenckich, zwłaszcza gdy są one rażąco wygórowane i nieuzasadnione ekonomicznie. Podkreślenie roli sądu w kontroli postanowień umownych w postępowaniu uproszczonym i w kontekście wyroków zaocznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prowizji w umowie pożyczki konsumenckiej i jej oceny przez pryzmat klauzul niedozwolonych. Konieczność indywidualnej analizy każdej umowy i wysokości naliczonych opłat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nadmiernych prowizji w umowach pożyczek konsumenckich i ich oceny jako klauzul niedozwolonych. Pokazuje, jak sądy stosują ochronę konsumenta w praktyce.
“Czy wysoka prowizja w pożyczce to legalny zarobek, czy niedozwolona klauzula? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
kwota główna z odsetkami: 3151,72 PLN
koszty procesu: 1281,54 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.