III CA 437/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda M. G. o zwrot kwoty 2.058,63 zł z umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, zawartej z V. L. Towarzystwem (...) w W. Powód zarzucał nieważność umowy z powodu obejścia prawa i stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych, a także abuzywność klauzul dotyczących opłaty likwidacyjnej. Sąd Rejonowy zasądził na rzecz powoda kwotę 2.026,98 zł, uznając klauzulę o świadczeniu wykupu za niedozwoloną (abuzywną) i sprzeczną z dobrymi obyczajami, ponieważ nie była indywidualnie uzgodniona, niejasno sformułowana i rażąco naruszała interesy konsumenta. Sąd Rejonowy uznał również, że umowa miała charakter mieszany, z przewagą elementów inwestycyjnych, a zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia był bezzasadny. Pozwany ubezpieczyciel w apelacji kwestionował m.in. uznanie świadczenia wykupu za niebędące świadczeniem głównym, abuzywność klauzuli oraz zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając ustalenia Sądu Rejonowego i podkreślając, że umowa miała charakter mieszany z marginalnym ryzykiem ubezpieczeniowym, a klauzula dotycząca świadczenia wykupu była abuzywna ze względu na brak jasnego określenia kosztów i rażące naruszenie interesów konsumenta. Sąd Okręgowy sprostował oznaczenie pozwanej i zasądził od niej koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych w umowach ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym, kwalifikacja umów mieszanych oraz stosowanie przepisów o ochronie konsumentów.
Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy (ubezpieczenie z UFK) i konkretnych klauzul, ale jego argumentacja dotycząca ochrony konsumenta i charakteru umów mieszanych ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia dotyczące świadczenia wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, które przewidują rażąco niski zwrot środków w przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy, stanowią niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te stanowią niedozwolone postanowienia umowne, ponieważ są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta, nie będąc jednocześnie indywidualnie uzgodnione.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzula dotycząca świadczenia wykupu, która w pierwszych latach umowy przewidywała zwrot jedynie 2% wartości rachunku, nie była indywidualnie negocjowana, niejasno sformułowana i nie powiązana z rzeczywistymi kosztami poniesionymi przez ubezpieczyciela, co naruszało dobre obyczaje i interesy konsumenta.
Czy umowa ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, która w przeważającej mierze dotyczy inwestowania środków i zawiera marginalne ryzyko ubezpieczeniowe, może być traktowana jako umowa mieszana, a nie czysta umowa ubezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa taka może być traktowana jako umowa mieszana, z przewagą elementów umowy o usługi inwestycyjne, co wpływa na zastosowanie przepisów prawa, w tym terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że umowa miała charakter mieszany, ponieważ element ubezpieczeniowy był marginalny, a główny nacisk położono na inwestowanie środków. W związku z tym zastosowanie znalazł ogólny termin przedawnienia dla roszczeń z umów nienazwanych (10 lat), a nie skrócony termin dla umów ubezpieczenia.
Czy roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, wynikające z uznania klauzuli umownej za abuzywną, przedawnia się według przepisów o umowach ubezpieczenia (3 lata) czy według ogólnych przepisów o przedawnieniu roszczeń (10 lat)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, wynikające z uznania klauzuli za abuzywną w umowie o charakterze mieszanym (z przewagą elementów inwestycyjnych), przedawnia się według ogólnych przepisów, czyli po 10 latach.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uznał, że powód dochodził zwrotu nienależnego świadczenia, a nie świadczenia z umowy ubezpieczenia, dlatego zastosował 10-letni termin przedawnienia. Sąd Okręgowy potwierdził, że umowa miała charakter mieszany, co uzasadniało zastosowanie dłuższego terminu przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. | osoba_fizyczna | powód |
| V. L. Towarzystwo (...) w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Definicja i skutki stosowania niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).
k.c. art. 805 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy ubezpieczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Umowa zawarta w celu obejścia prawa jest nieważna.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony w ramach swobody umów kształtują stosunek prawny, jednakże jego treść lub cel nie może być sprzeczny z właściwością (naturą) stosunku, ustawą ani zasadami współżycia społecznego.
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym art. 12 § w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 art. 5 i 6
Dotyczy nieuczciwych praktyk rynkowych, w tym wprowadzania w błąd.
k.c. art. 819 § § 1
Kodeks cywilny
Trzyletni termin przedawnienia roszczeń z umowy ubezpieczenia.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Dziesięcioletni termin przedawnienia dla roszczeń nieobjętych krótszym terminem.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.
k.c. art. 410 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Przepisy o świadczeniu nienależnym.
k.c. art. 830 § § 1
Kodeks cywilny
Możliwość wypowiedzenia umowy ubezpieczenia przez ubezpieczającego.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o zleceniu do umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami.
k.c. art. 741
Kodeks cywilny
Zakaz używania przez przyjmującego zlecenie rzeczy i pieniędzy dającego zlecenie we własnym interesie.
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej art. 13 § ust. 4 pkt 2
Dotyczy umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym.
Dyrektywa 2002/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Dotyczy umów ubezpieczenia na życie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula dotycząca świadczenia wykupu jest abuzywna, sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. • Umowa ma charakter mieszany z przewagą elementów inwestycyjnych, co wpływa na zastosowanie przepisów prawa i terminów przedawnienia. • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia przedawnia się po 10 latach, a nie po 3 latach jak roszczenia z umowy ubezpieczenia.
Odrzucone argumenty
Umowa jest ważną umową ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. • Świadczenie wykupu nie jest głównym świadczeniem z umowy i stanowi rekompensatę za koszty poniesione przez ubezpieczyciela. • Roszczenie powoda uległo przedawnieniu. • Zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu jest nieuzasadnione, gdyż strony łączyła umowa.
Godne uwagi sformułowania
produkt został mu przedstawiony jako wyłącznie korzystna inwestycja i nie został poinformowany o tym, że inwestycja może przynieść stratę. • kwota pozostająca na rachunku do dyspozycji pozwanego po wypłacie świadczenia wykupu była karą umowną - opłatą likwidacyjną. • takie ukształtowanie obowiązku konsumenta jest niezgodne z dobrymi obyczajami, zakładającymi lojalność przedsiębiorcy wobec konsumenta oraz konstruowanie jasnych i przejrzystych postanowień umownych bez zatajania okoliczności wpływających na prawną i ekonomiczną sytuację konsumenta przy zawieraniu umowy. • umowa zawarta przez strony w istocie była umową mieszaną – z przeważającym elementem umowy o usługi inwestycyjne. • ryzyko ubezpieczeniowe pozwanego na poziomie 10% kwoty bazowej zainwestowanych przez powoda przez cały okres umowy środków określić należy jako nieznaczące.
Skład orzekający
Gabriela Sobczyk
przewodniczący
Mirella Szpyrka
sędzia
Anna Hajda
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych w umowach ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym, kwalifikacja umów mieszanych oraz stosowanie przepisów o ochronie konsumentów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy (ubezpieczenie z UFK) i konkretnych klauzul, ale jego argumentacja dotycząca ochrony konsumenta i charakteru umów mieszanych ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z UFK) i pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Ubezpieczyciel chciał zatrzymać 98% wpłaconych pieniędzy? Sąd stanął po stronie konsumenta!”
Dane finansowe
WPS: 2058,63 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 450 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.