III CA 396/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. N. domagał się od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w Ł. przywrócenia stanu zgodnego z prawem poprzez usunięcie danych osobowych dotyczących szkody z autocasco z dnia 27 czerwca 2014 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że pozwany prawidłowo przekazał informacje do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG) zgodnie z ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych, a ewentualne konsekwencje w postaci utraty zniżek przez powoda leżą poza odpowiedzialnością pozwanego. Sąd Rejonowy nie dopatrzył się naruszenia prawa przez pozwanego ani podstaw do usunięcia wpisu. Powód wniósł apelację, zarzucając naruszenie zasad oceny dowodów i przepisów proceduralnych. Sąd Okręgowy stwierdził nieważność postępowania z powodu braku drogi sądowej w momencie wniesienia pozwu, gdyż sprawa o usunięcie danych osobowych z bazy UFG powinna być rozpatrywana w trybie administracyjnym. Jednakże, w związku z wejściem w życie RODO i nowej ustawy o ochronie danych osobowych, sprawa stała się sprawą cywilną, a właściwym do jej rozpoznania jest sąd okręgowy. Z uwagi na to, że Sąd Rejonowy był niewłaściwy, Sąd Okręgowy uchylił wyrok i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie właściwości sądu w sprawach o ochronę danych osobowych po zmianie przepisów (RODO), znaczenie zmiany stanu prawnego w toku postępowania, niewłaściwość sądu rejonowego w sprawach podlegających właściwości sądu okręgowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów w trakcie postępowania i właściwości sądu. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii przypisania szkodowości.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sprawa o usunięcie danych osobowych z bazy UFG, dotycząca przypisania szkodowości w ubezpieczeniu, należy do drogi sądowej cywilnej, czy administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W momencie wniesienia pozwu sprawa należała do drogi administracyjnej. Po zmianie przepisów (RODO i ustawa o ochronie danych osobowych) stała się sprawą cywilną podlegającą rozpoznaniu przez sąd okręgowy.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy analizował przepisy o ochronie danych osobowych (ustawa z 1997 r. i RODO) oraz przepisy proceduralne (k.p.c., ustawa o ochronie danych osobowych z 2018 r.). Stwierdził, że pierwotnie sprawa nie była sprawą cywilną, ale zmiana stanu prawnego uczyniła ją sprawą cywilną, podlegającą rozpoznaniu przez sąd okręgowy.
Czy sąd rejonowy był właściwy do rozpoznania sprawy o usunięcie danych osobowych, która po zmianie przepisów stała się sprawą cywilną podlegającą rozpoznaniu przez sąd okręgowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd rejonowy był niewłaściwy. Właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd okręgowy.
Uzasadnienie
Zmiana przepisów proceduralnych wprowadziła właściwość sądu okręgowego do rozpoznawania spraw o roszczenia z tytułu naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, niezależnie od wartości przedmiotu sporu. Wydanie wyroku przez sąd rejonowy w takiej sprawie stanowi nieważność postępowania.
Czy pozwany ubezpieczyciel prawidłowo przekazał informacje o kierującym pojazdem do UFG, nawet jeśli powód uważa, że odpowiedzialność powinna być przypisana właścicielowi pojazdu?
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji uznał, że pozwany postąpił prawidłowo zgodnie z ustawą, przekazując informację o kierującym. Sąd odwoławczy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie z powodu nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, uznając, że przekazanie informacji o kierującym było zgodne z prawem. Sąd Okręgowy uchylił wyrok z przyczyn proceduralnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. N. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka Akcyjna w Ł. | spółka | pozwany |
Przepisy (23)
Główne
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja spraw cywilnych i dopuszczalność drogi sądowej.
k.p.c. art. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada dopuszczalności drogi sądowej.
k.p.c. art. 199 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia pozwu z powodu braku drogi sądowej.
k.p.c. art. 379 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przyczyna nieważności postępowania - brak drogi sądowej.
k.p.c. art. 379 § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Przyczyna nieważności postępowania - rozpoznanie sprawy przez niewłaściwy sąd (sąd rejonowy zamiast okręgowego).
k.p.c. art. 386 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Konsekwencje stwierdzenia nieważności postępowania - uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
u.o.d.o. art. 32 § 1
Ustawa o ochronie danych osobowych
Prawo do kontroli przetwarzania danych, w tym żądanie ich usunięcia.
u.o.d.o. art. 35 § 1
Ustawa o ochronie danych osobowych
Obowiązek administratora do usunięcia danych zebranych z naruszeniem ustawy.
u.o.d.o. art. 18 § 1
Ustawa o ochronie danych osobowych
Uprawnienia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do nakazania przywrócenia stanu zgodnego z prawem.
u.o.u.f.g. i p.b.u.k. art. 102 § 4
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Gromadzenie przez UFG danych o kierującym pojazdem uczestniczącym w zdarzeniu.
u.o.u.f.g. i p.b.u.k. art. 102 § 5
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Przekazywanie danych do UFG przez zakłady ubezpieczeń.
u.o.u.f.g. i p.b.u.k. art. 102a
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Baza danych UFG jako zbiór danych osobowych.
u.o.d.o. art. 92
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
Stosowanie przepisów K.c. do roszczeń z tytułu naruszenia ochrony danych osobowych.
u.o.d.o. art. 100
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
Stosowanie przepisów K.p.c. do postępowania w sprawach o roszczenia z tytułu naruszenia ochrony danych osobowych.
RODO art. 6 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Warunki dopuszczalności przetwarzania danych osobowych.
RODO art. 17 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Prawo do usunięcia danych osobowych ('prawo do bycia zapomnianym').
RODO art. 79 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem w przypadku naruszenia praw wynikających z RODO.
Pomocnicze
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 386 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość uchylenia wyroku i odrzucenia pozwu.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pozostawienie rozstrzygnięcia o kosztach instancji odwoławczej sądowi pierwszej instancji.
u.o.d.o.
Ustawa o ochronie danych osobowych
Postępowanie w sprawach ochrony danych osobowych prowadzone według przepisów K.p.a.
u.o.u.f.g. i p.b.u.k. art. 105 § 4a
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Potwierdzenie statusu ubezpieczyciela jako administratora danych.
RODO art. 4 § 7
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Definicja administratora danych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pierwotny brak drogi sądowej do rozpoznania sprawy przez sąd cywilny. • Zmiana stanu prawnego (RODO) uczyniła sprawę sprawą cywilną. • Właściwość sądu okręgowego do rozpoznania spraw o ochronę danych osobowych.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Rejonowego dotyczące prawidłowości działania pozwanego w zakresie przekazania danych do UFG (nie rozstrzygnięte merytorycznie przez Sąd Okręgowy).
Godne uwagi sformułowania
Wniesienie apelacji skutkowało stwierdzeniem nieważności postępowania i wydaniem orzeczenia kasatoryjnego. • Sąd odwoławczy podziela stanowisko przyjęte co do znaczenia art. 1 i 2 k.p.c. w orzecznictwie Sądu Najwyższego. • W ocenie Sądu odwoławczego Sąd I instancji przy wstępnej analizie treści pozwu zaniedbał zadania sobie pytania, czy z twierdzeń składających się na podstawę faktyczną żądania pozwu wynika, że pomiędzy stronami procesu istnieje jakikolwiek stosunek cywilnoprawny... • W rozpoznawanej sprawie mamy zatem w efekcie do czynienia z sytuacją, w której, pomimo braku uprawnienia do dochodzenia przedmiotowego na drodze sądowej według stanu prawnego obowiązującego w chwili złożenia pozwu, droga sądowa stała się z mocy ustawodawcy dopuszczalna jeszcze przed wydaniem zaskarżonego wyroku. • Wydanie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wyroku przez sąd rejonowy w sprawie, w której sąd okręgowy był właściwy bez względu na wartość przedmiotu sporu, jest jedną z przyczyn nieważności postępowania, przewidzianą w art. 379 pkt. 6 k.p.c.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości sądu w sprawach o ochronę danych osobowych po zmianie przepisów (RODO), znaczenie zmiany stanu prawnego w toku postępowania, niewłaściwość sądu rejonowego w sprawach podlegających właściwości sądu okręgowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów w trakcie postępowania i właściwości sądu. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii przypisania szkodowości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak istotna jest właściwa droga sądowa i jak zmiany w prawie (jak RODO) mogą wpłynąć na toczące się postępowania, nawet po wydaniu wyroku przez sąd niższej instancji. Jest to przykład złożoności proceduralnej i wpływu prawa unijnego na polskie sądownictwo.
“RODO zmienia zasady gry: sprawa o dane osobowe trafiła do sądu okręgowego po tym, jak sąd rejonowy wydał wyrok!”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.