III CA 265/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpoczęła się od wniosku J. S. (1) o zasiedzenie udziałów we współwłasności nieruchomości położonej w A. Sąd Rejonowy w Zgierzu stwierdził, że wnioskodawczyni nabyła przez zasiedzenie udziały wynoszące ¼ w miejsce A. S. oraz ½ w miejsce M. Ż. Sąd Rejonowy ustalił skomplikowaną historię współwłasności i posiadania nieruchomości przez różne osoby, w tym przez poprzedników prawnych wnioskodawczyni. Sąd Okręgowy w Łodzi, rozpoznając apelację, zmienił postanowienie Sądu Rejonowego, precyzując wielkość zasiedzianych udziałów do 1/24 części po A. S. i 1/12 części po Skarbie Państwa (poprzednio M. Ż.). Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawczyni może doliczyć okres posiadania przez poprzedników prawnych, ale tylko w zakresie swojego udziału w spadku. Na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni i uczestniczki J. S. (2), Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Okręgowego, wskazując na naruszenie przepisów dotyczących uzasadnienia i rozstrzygnięcia sprawy w zakresie podmiotowym. Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd powinien ocenić możliwość stwierdzenia zasiedzenia także na rzecz innych spadkobierców posiadaczy udziałów, zgodnie z zasadami dziedziczenia i art. 176 k.c. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łodzi, który następnie przekazał ją do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, wskazując na potrzebę uwzględnienia uwag Sądu Najwyższego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zasiedzenia udziałów we współwłasności przez spadkobierców, zakres rozpoznania sprawy przez sąd w postępowaniu nieprocesowym, obowiązek sądu rozważenia zasiedzenia na rzecz wszystkich potencjalnych spadkobierców.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dziedziczeniem i posiadaniem nieruchomości. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spadkobierca może doliczyć do okresu posiadania rzeczy także czas jej posiadania przez jego poprzednika prawnego, zgodnie z art. 176 § 1 i 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spadkobierca może doliczyć okres posiadania przez poprzednika prawnego, ale tylko w granicach nabytego udziału w spadku. Sąd Najwyższy rozszerzył tę zasadę na sytuacje, gdy do przeniesienia posiadania dochodzi w drodze spadkobrania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wykładnia art. 176 § 2 k.c. musi uwzględniać zasady dziedziczenia, zgodnie z którymi spadkobiercy wchodzą we wszystkie prawa i obowiązki spadkodawcy, w tym w sytuację prawną związaną z posiadaniem rzeczy. Zaliczenie posiadania przez poprzednika prawnego powinno nastąpić na rzecz każdego ze spadkobierców, ale tylko w granicach nabytego udziału w spadku.
Czy sąd w sprawie o zasiedzenie powinien rozpoznać zasiedzenie na rzecz wszystkich spadkobierców posiadaczy udziałów, nawet jeśli nie zostali oni wskazani we wniosku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, treść wniosku wyznacza jedynie zakres przedmiotu rozpoznania, ale nie ogranicza sądu w zakresie podmiotowym ani co do daty zasiedzenia. Sąd powinien ocenić, czy zachodzi podstawa do stwierdzenia zasiedzenia także na rzecz innych osób – spadkobierców posiadaczy udziałów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że stosowanie art. 677 k.p.c. w sprawach o zasiedzenie wymaga odzwierciedlenia przez sąd w orzeczeniu końcowym wyników postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego, niezależnie od treści złożonego wniosku. Sąd powinien rozważyć zasiedzenie na rzecz wszystkich potencjalnych spadkobierców posiadaczy udziałów.
Jak należy precyzyjnie określić w orzeczeniu udziały podlegające zasiedzeniu oraz osoby, którym przysługiwały w dacie upływu terminu zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Treść postanowienia stwierdzającego nabycie udziałów we własności rzeczy przez zasiedzenie powinna precyzyjnie wskazywać udziały (co do wysokości) będące przedmiotem zasiedzenia oraz osoby, którym udziały te przysługiwały w dacie upływu terminu zasiedzenia, pomijając osoby, które z mocy dziedziczenia nabyły udział.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie Sądu Okręgowego nie spełniało tych wymogów w zakresie dotyczącym udziałów zmarłej A. S., pomijając osoby, które z mocy dziedziczenia nabyły jej udział. Wskazano na naruszenie art. 325 k.p.c. w zw. z art. 361, art. 13 § 2 i art. 516 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. S. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| D. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| D. S. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| D. S. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K. S. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| Skarb Państwa – Starosta (...) | organ_państwowy | uczestnik |
| A. S. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny |
| M. Ż. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny |
| H. S. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny |
| R. S. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny |
| H. G. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny |
| M. S. (2) | osoba_fizyczna | poprzednik prawny |
| W. S. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 176 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Spadkobierca posiadacza może doliczyć okres posiadania przez poprzednika prawnego, ale tylko w granicach nabytego udziału w spadku. Do przeniesienia posiadania dochodzi także w drodze spadkobrania.
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia nieruchomości przez samoistnego posiadacza.
k.p.c. art. 677 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowany odpowiednio w sprawie o zasiedzenie rzeczy, wymaga odzwierciedlenia przez sąd w orzeczeniu końcowym wyników postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego dotyczących zasiedzenia, niezależnie od treści złożonego wniosku.
Pomocnicze
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 361
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy związania sądu wykładnią prawa dokonaną przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów k.p.c. do postępowań nieprocesowych.
k.p.c. art. 516
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy przejścia praw i obowiązków na spadkobierców.
Dz.U. Nr 55, poz. 321 ze zm. art. 10
Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny
Dotyczy skrócenia terminu zasiedzenia w stosunku do Skarbu Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 2, art. 13 § 2 i art. 516 k.p.c. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. • Naruszenie art. 610 § 1 k.p.c. w zw. z art. 677 k.p.c. poprzez brak rozstrzygnięcia w przedmiocie nabycia własności części nieruchomości przez zasiedzenie na rzecz pozostałych spadkobierców H. S. • Naruszenie art. 325 k.p.c. w zw. z art. 361, art. 13 § 2 i art. 516 k.p.c. poprzez wadliwe rozstrzygnięcie o zgłoszonym żądaniu w zakresie podmiotowym i daty zasiedzenia.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 363 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 365 § 1, art. 378 § 1 oraz 2, art. 386 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. • Naruszenie art. 176 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 172 § 1 k.c. przez przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że wnioskodawczyni mogła zasiedzieć nieruchomość z powołaniem się na art. 176 § 1 i 2 k.c. tylko w zakresie udziału, jaki nabyła po H. S. i H. S.
Godne uwagi sformułowania
Treść wniosku wyznacza jedynie zakres przedmiotu rozpoznania wniosku nie ogranicza natomiast sądu w zakresie podmiotowym, czy do daty zasiedzenia. • Sąd powinien ocenić, czy ze względu na art. 176 § 1 i 2 k.c. zachodziła ewentualna podstawa do stwierdzenia zasiedzenia także na rzecz innych osób – spadkobierców posiadaczy udziałów w nieruchomości. • Posiadaczem nieruchomości jest nie tylko ten, kto efektywnie wykonuje nad nią władztwo, lecz również ten kto ma tylko możliwość tego władztwa, choćby z tej możliwości nie korzystał.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasiedzenia udziałów we współwłasności przez spadkobierców, zakres rozpoznania sprawy przez sąd w postępowaniu nieprocesowym, obowiązek sądu rozważenia zasiedzenia na rzecz wszystkich potencjalnych spadkobierców."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dziedziczeniem i posiadaniem nieruchomości. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy skomplikowanego zasiedzenia udziałów we współwłasności, co jest częstym problemem prawnym. Wykładnia Sądu Najwyższego dotycząca doliczania okresu posiadania przez spadkobierców i zakresu rozpoznania sprawy przez sąd jest istotna dla praktyków.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Jak zasiedzieć udziały w nieruchomości po zmarłych krewnych?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.