III CA 2479/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi wyrokiem z dnia 7 października 2022 roku zasądził od pozwanego Banku (...) Spółki Akcyjnej na rzecz powódki A. M. kwotę 15.853,12 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie i zasądzając zwrot kosztów procesu. Pozwany bank złożył apelację, kwestionując wyrok w części dotyczącej zasądzonej kwoty i kosztów. Zarzuty apelacji obejmowały naruszenie przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c., art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. i art. 227 k.p.c., art. 224 § 1 k.p.c. w zw. z art. 235 2 § 2 k.p.c. i art. 248 k.p.c. i art. 227 k.p.c.) oraz prawa materialnego (art. 385 1 k.c., art. 385 1 § 1 k.c. w zw. z art. 110 prawa bankowego i art. 385 § 2 k.c. w zw. z art. 110 prawa bankowego i art. 93 prawa bankowego, art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c., art. 118 k.c.). Bank domagał się zmiany wyroku poprzez zasądzenie niższej kwoty i zwrotu kosztów postępowania. Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, ustalił, że prawomocnym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2022 roku (sygn. I C 777/22) Sąd Okręgowy w Łodzi stwierdził nieważność umowy kredytu hipotecznego zawartej między stronami. W związku z tym, Sąd Okręgowy uznał, że jest związany tym prawomocnym orzeczeniem i nie musi odnosić się do zarzutów apelacji dotyczących abuzywności klauzul, gdyż ocena roszczenia musi być dokonana przy uwzględnieniu nieważności umowy. Sąd Okręgowy przychylił się do stanowiska, że rozliczenia stron nieważnej umowy powinny nastąpić w oparciu o teorię dwóch kondykcji (art. 410 § 2 KC), co oznacza, że pozwany bank winien zwrócić powódce świadczone przez nią kwoty z tytułu opłaty za ubezpieczenie i prowizji. Sąd uznał również, że roszczenia powódki nie były przedawnione, gdyż nie są to świadczenia okresowe. W konsekwencji, Sąd Okręgowy oddalił apelację jako niezasadną i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego na rzecz powódki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasad rozliczeń stron nieważnej umowy kredytu hipotecznego w oparciu o teorię dwóch kondykcji oraz brak przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia.
Orzeczenie wydane w trybie postępowania uproszczonego, co ogranicza zakres kontroli apelacyjnej. Konieczność wcześniejszego ustalenia nieważności umowy kredytu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego i prowizji za zwiększone ryzyko banku stanowią niedozwolone klauzule umowne (abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w kontekście nieważności całej umowy kredytu, kwestia abuzywności klauzul staje się drugorzędna wobec konieczności rozliczenia stron na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, związany prawomocnym ustaleniem nieważności umowy kredytu, uznał, że ocena roszczenia powódki musi być dokonana przy uwzględnieniu faktu nieważności umowy. W takiej sytuacji rozliczenia stron następują na podstawie reżimu zwrotu nienależnego świadczenia (art. 410 § 2 KC), co oznacza, że bank winien zwrócić powódce świadczone przez nią kwoty.
Jakie są zasady rozliczenia stron nieważnej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rozliczenia stron nieważnej umowy o kredyt powinny nastąpić w oparciu o teorię dwóch kondykcji, co oznacza wzajemny zwrot świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy przychylił się do stanowiska Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych, że w przypadku nieważności umowy kredytu indeksowanego, wzajemne rozliczenia stron powinny nastąpić w oparciu o teorię dwóch kondykcji, gdzie samo spełnienie świadczenia uzasadnia roszczenie kondykcyjne.
Czy roszczenia powódki o zwrot świadczeń z nieważnej umowy kredytu ulegają przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenia oparte na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu nie są roszczeniami okresowymi i nie podlegają 3-letniemu terminowi przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w pełni zaakceptował wywód Sądu Rejonowego, zgodnie z którym roszczenie dochodzone przez powódkę jako oparte na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu nie jest roszczeniem okresowym i nie ulega przedawnieniu z upływem 3 lat.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 385 1 § § 1
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia poprzez błędne zastosowanie i uznanie postanowień umowy kredytu dotyczących ubezpieczenia niskiego wkładu własnego za niedozwolone klauzule umowne.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia poprzez błędne zastosowanie i uznanie uiszczonych kwot za świadczenie nienależne.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i zastosowanie dowolnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 235 2 § § 1 pkt 2 i 5
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia poprzez pominięcie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia w związku z art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. dotyczący dowodu z opinii biegłego.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia dotyczący pominięcia dowodów.
k.p.c. art. 224 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia poprzez zamknięcie rozprawy przed rozstrzygnięciem wniosku o zwrócenie się o informacje.
k.p.c. art. 235 2 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia w związku z art. 224 § 1 k.p.c. dotyczący zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 248
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia w związku z art. 224 § 1 k.p.c. dotyczący zwrócenia się o informacje.
k.c. art. 385 § § 2
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia w związku z art. 110 prawa bankowego, dotyczący uznania prowizji za zwiększone ryzyko banku za abuzywną.
p.b. art. 110
Prawo bankowe
Zarzut naruszenia w związku z art. 385 1 k.c. i art. 385 § 2 k.c. dotyczący prowizji za zwiększone ryzyko banku.
p.b. art. 93
Prawo bankowe
Zarzut naruszenia w związku z art. 385 § 2 k.c. i art. 110 prawa bankowego dotyczący prowizji za zwiększone ryzyko banku.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia w związku z art. 410 k.c. dotyczący świadczenia nienależnego.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia poprzez niezastosowanie i nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia.
k.p.c. art. 505 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Regulacja dotycząca uzasadnienia wyroku w postępowaniu uproszczonym.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Regulacja dotycząca podstawy wydania wyroku po zamknięciu rozprawy.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Regulacja dotycząca mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia.
k.c. art. 385
Kodeks cywilny
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Związanie Sądu Okręgowego prawomocnym wyrokiem stwierdzającym nieważność umowy kredytu. • Rozliczenie stron nieważnej umowy na podstawie teorii dwóch kondykcji. • Brak przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c., art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. i art. 227 k.p.c., art. 224 § 1 k.p.c. w zw. z art. 235 2 § 2 k.p.c. i art. 248 k.p.c. i art. 227 k.p.c.). • Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 385 1 k.c., art. 385 1 § 1 k.c. w zw. z art. 110 prawa bankowego i art. 385 § 2 k.c. w zw. z art. 110 prawa bankowego i art. 93 prawa bankowego, art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c., art. 118 k.c.). • Argumenty dotyczące indywidualnego uzgodnienia klauzul, jasności i zrozumiałości postanowień, braku rażącego naruszenia interesów powódki.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy związany jest prawomocnym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2022 roku, wydanym w sprawie I C 777/22, którym między innymi ustalono, że umowa o kredyt hipoteczny nr KH / (...) zawarta w dniu 10 stycznia 2007 roku pomiędzy stronami jest nieważna. • Ocena zasadności roszczenia powódki musi być zaś poczyniona przy uwzględnieniu faktu, że umowa łącząca strony była w całości nieważna. • W myśl art. 505 13 § 2 k.p.c. , jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, to uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. • W realiach przedmiotowej sprawy prowadzi to do wniosku, że Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę związany jest prawomocnym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2022 roku... • Sąd Okręgowy rozpoznający sprawę przychyla się do stanowiska wyrażonego w wyroku SN z 11.12.2019 r. (V CSK 382/18), potwierdzonego w uchwale tego sądu z dnia 16.02.2021 r. (III CZP 11/20 OSNC 2021/6/40), że in casu wzajemne rozliczenia stron nieważnej umowy o kredyt indeksowany do (...) winny nastąpić w oparciu o drugą z przywołanych teorii...
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad rozliczeń stron nieważnej umowy kredytu hipotecznego w oparciu o teorię dwóch kondykcji oraz brak przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie wydane w trybie postępowania uproszczonego, co ogranicza zakres kontroli apelacyjnej. Konieczność wcześniejszego ustalenia nieważności umowy kredytu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywności klauzul w umowach kredytowych i nieważności umów, co jest gorącym tematem dla konsumentów i prawników. Potwierdzenie zasad rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umowy ma duże znaczenie praktyczne.
“Nieważna umowa kredytu? Bank musi oddać pieniądze! Sąd potwierdza zasady rozliczeń.”
Dane finansowe
WPS: 15 853,12 PLN
zwrot nienależnego świadczenia: 15 853,12 PLN
zwrot kosztów procesu: 4600 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.