III CA 2398/22

Sygn. akt III Ca 2398/22 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 6 października 2021 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Ł. w sprawie z powództwa P. N. przeciwko (...) spółce akcyjnej w W. , o zapłatę: 1. zasądził od pozwanego (...) spółki akcyjnej w W. na rzecz powoda P. N. 4 143,87 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 15 stycznia 2021 roku do dnia zapłaty; 2. zasądził od pozwanego (...) spółki akcyjnej w W. na rzecz powoda P. N. 1 300 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana, zaskarżając go w całości, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, dowolną, jednostronną i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzącą do błędnych wniosków polegających na przyjęciu, że: i. nie było podstaw do kwestionowania stawki najmu pojazdu zastępczego zastosowanej przez powoda (tj. 180,00 zł netto za dobę), bowiem ubezpieczyciel nie może poszkodowanemu narzucić sposobu naprawienia szkody, zaś stawka dobowa za wynajem pojazdu zastępczego w wysokości 180,00 netto jest średnią stawką na rynku lokalnym, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (tj, wiadomości e-mail z dnia 20 listopada 2020 r., wiadomości SMS z dnia 20 listopada 2020 r., pisma przyjęcie zgłoszenia szkody z dnia 23 listopada 2020 r., protokołu oględzin z dnia 23 listopada 2020 r., umowy o realizację, świadczeń ubezpieczeniowych w zakresie wynajmu pojazdów zastępczych z dnia 14 sierpnia 2018 r. wraz z aneksem z dnia 2 sierpnia 2019 r.) wynika, że pozwany przedstawił osobie poszkodowanej ofertę organizacji najmu pojazdu zastępczego, z której osoba poszkodowana nie skorzystała, ponieważ nie była zainteresowana proponowaną przez pozwanego organizacją najmu pojazdu zastępczego na czas likwidacji szkody, toteż rynkowość stawki powoda nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem za dzienną stawką czynszu, stanowiącą normalne następstwo szkody z dnia 27 września 2020 r. należy uznać stawkę 99,00 zł netto za dobę, ii. przedstawienie przez pozwanego oferty osobie poszkodowanej nie dawało gwarancji, iż poszkodowany zawarłby umowę na deklarowanych warunkach, podczas gdy z materiału dowodowego (w szczególności Umowy o współpracy w zakresie organizacji najmu pojazdów zastępczych z dnia 14 sierpnia 2018 r. wraz Z aneksem nr (...) z dnia 02 sierpnia 2019 r.) wynika, iż warunki najmu pojazdu zastępczego organizowanego przez pozwanego były zgodne z warunkami organizacji najmu pojazdu zastępczego wynikającymi z umowy zawartej ze współpracującą z pozwanym wypożyczalnią, (...). poszkodowany nie przyczynił się do wzrostu rozmiaru szkody, podczas gdy z materiału dowodowego (tj. wiadomości e-mail z dnia 20 listopada 2020 r., wiadomości SMS z dnia 20 listopada 2020 r., pisma przyjęcie zgłoszenia szkody z dnia 23 listopada 2020 r., protokołu oględzin z dnia 23 listopada 2020 r.) wynika, iż możliwa była organizacja pojazdu zastępczego dla poszkodowanego w ramach wypożyczalni współpracującej z pozwanym po znacznie niższej stawce niż stawka powoda (tj. po stawce 99,00 zł netto), poszkodowany zaś nie skorzystał z propozycji pozwanego, czym naruszył podstawowy obowiązek współpracy z ubezpieczycielem w celu minimalizacji rozmiaru szkody, iv. okres niezbędnego najmu pojazdu zastępczego powinien trwać do 7 dni licząc od dnia wypłaty odszkodowania za szkodę całkowitą w celu zagospodarowania wraku pojazdu, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (tj. systemowego potwierdzenia wypłaty z dnia 07grudnia 2020 r., wydruku danych z (...) z dnia 16 lutego 2021 r., oświadczenia osoby poszkodowanej) wynika, że poszkodowany zbył pojazd zastępczy dopiero w dniu 28 grudnia 2021 r., zaś nowy pojazd nabył w dniu 25 stycznia 2021 r. 2) przepisów prawa materialnego, tj.: a. art. 361 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że koszty najmu pojazdu zastępczego po stawce zastosowanej przez powoda (180,00 zł netto za dobę) stanowią normalne następstwo zdarzenia komunikacyjnego wywołującego szkodę, podczas gdy normalne następstwo szkody stanowił wyłącznie koszt najmu pojazdu zastępczego po niższej stawce (99,00 zł netto za dobę najmu), tj. stawce po jakiej możliwa była organizacja pojazdu zastępczego dla poszkodowanego w ramach wypożyczalni współpracującej z pozwanym, z której poszkodowany nie skorzystał, b. art. 826 § 1 k.c. , art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, (...) i (...) w zw. z art. 354 § 2 k.c. i art. 362 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że poszkodowany nie uchybił obowiązkowi minimalizowania szkody i nie doprowadził do powiększenia jej rozmiarów, W konsekwencji podniesionych zarzutów strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania w I instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania w II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu za postępowanie przed Sądem II instancji według norm przepisanych - w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja pozwanego, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, co umożliwiło Sądowi odwoławczemu przyjęcie tak ustalonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia za własną. Zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie zasługują na uwzględnienie. Dokonana przez Sąd I instancji ocena dowodów spełnia warunki swobody i na pewno nie jest dowolna. Trzeba podkreślić, że dopóki przeprowadzona przez sąd ocena mieści się w granicach wyznaczonych w art. 233 § 1 k.p.c. i nie doznały naruszenia wskazane tam jej kryteria, sąd odwoławczy obowiązany jest ocenę tę, a co za tym idzie, także wnioski z niej wynikające dla ustalań faktycznych, aprobować (tak wyrok SA w Krakowie z dnia 20.09.2021 r., I ACa 226/20, L. ). Tymczasem w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy dostrzegł korespondencję elektroniczną, na która powołuje się skarżący i wyciągnął z niej właściwe wnioski. Skarżący rzeczywiście generował korespondencję z zapewnieniami o istnieniu możliwości zorganizowania dla poszkodowanego najmu pojazdu na atrakcyjnych warunkach. Powód wykazał jednak, że zapewnienia te były na wyrost, a na pewno nie przekładały się na wygodny dla klienta sposób zorganizowania najmu pojazdu zastępczego. Analiza materiału dowodowego, którą przeprowadził na te okoliczności Sąd I instancji jest rozbudowana i wielowątkowa, odwołuje się do całokształtu materiału dowodowego. Wnioski z niej wyciągnięte są logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym, a więc ocena ta pozostaje w granicach wyznaczonych przez art. 233 § 1 k.p.c. Sąd odwoławczy ocenę tę w pełni aprobuje. W ramach zarzutów naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. skarżący zakwestionował czas trwania najmu i zasadność przyjętej do rozliczeń stawki za dzień najmu, ale zarzuty te zmierzają w gruncie rzeczy do zakwestionowania sposobu zinterpretowania faktów w kontekście przepisów prawa materialnego. Kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy w danych okolicznościach faktycznych, najem pojazdu zastępczego przez poszkodowanego, za cenę wyższą niż oferowana przez zakład ubezpieczeń, stanowi koszt ekonomicznie uzasadniony i celowy, czy też doprowadziło to do nieuzasadnionego zwiększenia rozmiarów szkody. Zgodnie z art. 354 § 1 k.c. , dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno - gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel ( § 2 ). Powyższe przepisy nakładają na strony stosunku prawnego obowiązek współdziałania. Jak trafnie zauważa apelujący, na poszkodowanym, jako uczestniku zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym, ciążył obowiązek zapobieżenia, w miarę możliwości, zwiększeniu się szkody, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 621). Powyższe nie oznacza jednak, że poszkodowany ma obowiązek podjąć wszelkie, nawet uciążliwe dla niego działania, by zmniejszyć ewentualną odpowiedzialność ubezpieczyciela. Obowiązek minimalizacji skutków szkody musi być utrzymany i stosowany w rozsądnych granicach i nie powinien być wykorzystywany do nakłaniania poszkodowanego, by zrezygnował z realizacji przysługujących mu praw podmiotowych. Należy bowiem wskazać, że w pierwszej kolejności to ubezpieczyciel winien podjąć wszelkie działania umożliwiające poszkodowanemu wywiązanie się z nałożonych na niego obowiązków. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd Okręgowy zauważa, że powód niezwłocznie po zgłoszeniu szkody, w dniu jej powstania, skontaktował się z ubezpieczycielem wyrażając chęć skorzystania z najmu pojazdu zastępczego. Przekazał przy tym w sposób wyraźny informację o możliwym sposobie kontaktu, co nie zostało uwzględnione przez ubezpieczyciela. Nadto wskazać należy, iż w dniu 22 listopada 2020 roku, a więc po zawarciu umowy najmu pojazdu zastępczego, powód wyraził gotowość na zamianę pojazdu zastępczego na oferowany przez ubezpieczyciela, na co ten nie odpowiedział. Stąd, należy zgodzić się z Sądem Rejonowym, że odpowiedzialność za fakt, iż poszkodowany nie skorzystał ostatecznie z oferty najmu pojazdu od ubezpieczyciela spoczywa wyłącznie na stronie pozwanej. Działania powoda od chwili zgłoszenia szkody świadczą jednoznacznie o jego gotowości do współdziałania z ubezpieczycielem. Jednocześnie powód lojalnie poinformował pozwanego, że w razie nie zawarcia za jego pośrednictwem umowy najmu, korzystać będzie z najmu pojazdu zastępczego po stawkach rynkowych, po czym, w dalszej kolejności, wyraził gotowość do ewentualnej zamiany pojazdów zastępczych. W ocenie Sądu Okręgowego, w omawianej sytuacji, to do pozwanego należała inicjatywa w celu doprowadzenia do zawarcia umowy najmu pojazdu zastępczego. Nie sposób przy tym podzielić argumentu apelującego o utrudnionym kontakcie z powodem, z uwagi na zastrzeżenie przez niego kontaktu telefonicznego, mając na uwadze, że pozwany jest profesjonalnym podmiotem działającym na rynku ogólnokrajowym. Brak jest podstaw do przypisania powodowi nielojalnego postępowania, naruszającego obowiązujące go, jako wierzyciela, na podstawie art. 354 § 2 k.c. , wymogi współpracy z dłużnikiem przy wykonywaniu zobowiązania. Nie można również wysnuć wniosku, by powód w jakikolwiek sposób przyczynił się do zwiększenia szkody. Nie doszło więc do zarzucanego naruszenia art. 826 § 1 k.c. w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach majątkowych… w zw. z art. 354 2 i art. 362 k.c. Wbrew zarzutowi naruszenia art. 361 § 1 k.c. nie można uznać, że najęcie pojazdu za stawkę rynkową (rynkowego charakteru stawki 180 zł netto pozwany nie zakwestionował) przekracza granice adekwatnego związku przyczynowego. Nie jest tak, że normalnym następstwem szkody jest najem pojazdu zastępczego za stawkę sugerowaną przez ubezpieczyciela. Stawka rynkowa wyznacza ekonomicznie uzasadniony i celowy koszt najmu pojazdu, chyba że bez naruszania uprawnień poszkodowanego można było zorganizować najem za niższą stawkę. Takie okoliczności, co wskazano w poprzednich akapitach uzasadnienia, w niniejszej sprawie nie zaistniały. Odnosząc się do postulowanego przez skarżącego bezpodstawnego zasądzenia na rzecz powoda kosztów najmu pojazdu zastępczego w okresie 7 dni od wypłaty odszkodowania, Sąd Okręgowy również ten zarzut uznaje za chybiony. Bez znaczenia jest okoliczność, że poszkodowany nie zdołał kupić nowego pojazdu w kwestionowanym terminie. Ważne jest to, że poszkodowany musi mieć czas na podjęcie stosownych działań. Trzeba mu zagwarantować czas niezbędny do nabycia nowego pojazdu, a więc w praktyce 7 dni. Jeśli okres 7 dni, jak w tym przypadku, okaże się niewystarczający, to ubezpieczyciel za dalszy czas nie odpowiada Taki sposób rozumowania znajduje odzwierciedlenie w stanowisku Sądu Najwyższego, który wskazał, iż nie zrywa adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem szkodzącym a kosztami poniesionymi na najem pojazdu zastępczego przy tzw. szkodzie całkowitej wypłata odszkodowania przez ubezpieczyciela obejmującego różnicę w wartości uszkodzonego pojazdu sprzed i po wypadku, jeżeli nastąpiła ona zanim nastąpił upływ czasu niezbędnego do nabycia przez poszkodowanego nowego pojazdu (uchwała SN z 22.11.2013 r., III CZP 76/13, OSNC 2014, nr 9, poz. 85.). W tym stanie rzeczy Sąd odwoławczy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną. O kosztach postępowania apelacyjnego sąd orzekł na podstawie art. 98 w zw. z art. 99 k.p.c. Mając na uwadze, iż apelujący przegrał proces w II instancji, a powód poniósł koszty związane z udziałem w postępowaniu apelacyjnym, należało zwrócić mu żądane koszty. Na koszty te składały się koszty wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 450 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).