III CA 235/15

Sprawa dotyczyła stwierdzenia nabycia spadku po Z. M., który zmarł w dniu 4 maja 2013 roku. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi stwierdził, że spadek na podstawie ustawy nabyła żona T. M. oraz dzieci A. M. i E. M. po 1/3 części każde z nich. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było uznanie testamentu sporządzonego przez spadkodawcę w dniu 27 lutego 2013 roku za nieważny. Testament ten, napisany na komputerze i podpisany przez spadkodawcę oraz świadków, nie spełniał wymogów testamentu własnoręcznego (art. 949 k.c.) ani testamentu allograficznego (art. 951 § 1 k.c.). Sąd Rejonowy zakwestionował również jego ważność jako testamentu ustnego (art. 952 § 1 k.c.), wskazując na obecność jedynie dwóch świadków (J. G. i B. G.) przy sporządzaniu testamentu, podczas gdy wymagana jest obecność co najmniej trzech. Dodatkowo, Sąd Rejonowy uznał oświadczenie A. M. o zrzeczeniu się praw do spadku za bezskuteczne, ponieważ nie spełniało ono wymogów umowy o zrzeczenie się dziedziczenia (art. 1048 k.c.) ani nie zostało złożone w ustawowym terminie jako oświadczenie o odrzuceniu spadku (art. 1012 k.c.). Wnioskodawczyni T. M. wniosła apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 952 k.c., art. 926 k.c., art. 1012 k.c. w zw. z art. 1015 k.c.) oraz postępowania (art. 233 § 1 k.p.c., art. 227 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c.). Sąd Okręgowy w Łodzi uznał apelację za bezzasadną. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę dowodów dokonaną przez Sąd Rejonowy, uznając je za prawidłowe. W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa procesowego, Sąd Okręgowy stwierdził, że ocena dowodów przez Sąd Rejonowy była zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, Sąd Okręgowy potwierdził, że testament ustny nie spełniał wymogów art. 952 § 1 k.c., ponieważ przy jego sporządzaniu obecne były tylko dwie osoby, które mogły być uznane za świadków w rozumieniu tego przepisu (G. P. nie była obecna w pomieszczeniu i nie była brana pod uwagę jako świadek). Sąd Okręgowy przywołał orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdzające konieczność obecności co najmniej trzech świadków i ich świadomości roli. Ponadto, Sąd Okręgowy potwierdził, że oświadczenie A. M. o zrzeczeniu się spadku było spóźnione i nie spełniało wymogów formalnych odrzucenia spadku ani umowy o zrzeczenie się dziedziczenia. W konsekwencji, apelacja została oddalona na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c.

Zagadnienia prawne (3)