III Ca 224/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił apelację powódki S.A. w W. od wyroku Sądu Rejonowego, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie o oddaleniu powództwa o zapłatę odsetek od zwróconej subwencji z Tarczy Finansowej, uznając, że komornik sądowy nie był przedsiębiorcą w rozumieniu programu, a jego status był znany powódce przy przyznawaniu środków.
Powódka S.A. domagała się od pozwanego komornika sądowego zapłaty odsetek od subwencji z Tarczy Finansowej, którą pozwany zwrócił. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że komornik nie był przedsiębiorcą w rozumieniu programu, a powódka miała świadomość jego statusu przy przyznawaniu subwencji. Sąd Okręgowy oddalił apelację powódki, podzielając argumentację sądu pierwszej instancji i podkreślając naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa oraz sprzeczność żądania z zasadami współżycia społecznego.
Sąd Okręgowy w Gliwicach rozpoznał apelację powódki (...) Spółki Akcyjnej w W. od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach, który oddalił powództwo o zapłatę odsetek od subwencji finansowej z programu „Tarcza Finansowa (...) dla Małych i Średnich Firm”. Powódka domagała się od pozwanego T. A., komornika sądowego, zwrotu odsetek w kwocie 707,61 zł, twierdząc, że pozwany nie był uprawniony do otrzymania subwencji, ponieważ nie jest przedsiębiorcą. Sąd Rejonowy ustalił, że pozwany zwrócił całą subwencję wraz z odsetkami, a spór dotyczył jedynie wysokości należnych odsetek. Sąd pierwszej instancji uznał, że komornik sądowy, zgodnie z ustawą o komornikach sądowych, nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, a powódka miała świadomość statusu pozwanego już na etapie przyznawania subwencji. Sąd Okręgowy oddalił apelację powódki, podzielając ustalenia faktyczne i prawne sądu pierwszej instancji. Podkreślono, że komornik sądowy nie jest przedsiębiorcą, a powódka, mimo tej wiedzy, przyznała subwencję. Zmiana stanowiska powódki i żądanie zwrotu środków zostało uznane za sprzeczne z zasadą zaufania obywatela do państwa i zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.), a także za nadużycie prawa podmiotowego. Sąd uznał, że pozwany nie był zobowiązany do zwrotu subwencji ani odsetek, ponieważ działał w zaufaniu do państwa i jego organów, które początkowo potwierdzały możliwość korzystania przez komorników z programu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, komornik sądowy nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców i nie mógł być beneficjentem programu.
Uzasadnienie
Ustawa o komornikach sądowych jasno stanowi, że komornik nie jest przedsiębiorcą. Mimo pewnych cech działalności gospodarczej, jego status prawny jest odrębny. Powódka miała świadomość statusu pozwanego przy przyznawaniu subwencji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
T. A. (pozwany)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółka Akcyjna w W. | spółka | powódka |
| T. A. | inne | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
u.k.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa o komornikach sądowych
Komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym.
u.k.s. art. 3 § ust. 1
Ustawa o komornikach sądowych
Komornik jest organem władzy publicznej w zakresie wykonywanych czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym.
u.k.s. art. 33 § ust. 1 i 2
Ustawa o komornikach sądowych
Komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej i nie może prowadzić działalności gospodarczej.
Prawo przedsiębiorców art. 4 § ust. 1 i 2
Ustawa Prawo przedsiębiorców
Definicja przedsiębiorcy, która nie obejmuje komornika sądowego.
Pomocnicze
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy świadczenia nienależnego, ale sąd uznał, że w tej sprawie nie miało zastosowania z uwagi na art. 411 pkt 1 k.c. i zasady współżycia społecznego.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy obowiązku zwrotu wzbogacenia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dotyczy zobowiązań bezterminowych, których termin zapłaty jest wyznaczony przez wezwanie.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Sąd uznał żądanie powódki za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i nadużycie prawa podmiotowego.
k.c. art. 411 § pkt 1
Kodeks cywilny
Nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany.
u.k.s. art. 301 § ust. 3
Ustawa o komornikach sądowych
Przepis przejściowy przewidujący roczny termin na dostosowanie się do zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez komorników sądowych.
u.k.s. art. 306
Ustawa o komornikach sądowych
Data wejścia w życie ustawy.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez dowolną ocenę materiału dowodowego.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez sąd drugiej instancji (oddalenie apelacji).
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania o kosztach postępowania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, w tym zasada zaufania obywatela do państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Komornik sądowy nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców. Powódka miała świadomość statusu pozwanego przy przyznawaniu subwencji. Żądanie zwrotu subwencji i odsetek przez powódkę jest sprzeczne z zasadą zaufania do państwa i zasadami współżycia społecznego. Pozwany działał w zaufaniu do organów państwa, które potwierdzały możliwość korzystania z programu.
Odrzucone argumenty
Pozwany nie był uprawniony do otrzymania subwencji finansowej. Pozwany złożył nieprawdziwe oświadczenia. Powódka domagała się zwrotu subwencji jako świadczenia nienależnego. Powódka domagała się odsetek ustawowych za opóźnienie od daty przyznania subwencji.
Godne uwagi sformułowania
zachowanie powoda podważa zaufanie obywatela do państwa, pozbawia pozwaną uprawnień nabytych demokratyczne państwo prawne oznacza państwo, w którym chroni się zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa nie można uznać, że decyzję o przyznaniu subwencji oparto na fałszywym oświadczeniu pozwanego żądanie zwrotu środków pieniężnych, które zostały wydatkowane zgodnie z umową (...) jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i stanowi nadużycie prawa podmiotowego
Skład orzekający
Magdalena Balion-Hajduk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja statusu komornika sądowego jako przedsiębiorcy w kontekście programów pomocowych, zasada zaufania obywatela do państwa, ochrona praw nabytych w kontekście zmieniającej się wykładni przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji komorników sądowych i programu Tarcza Finansowa. Może mieć szersze zastosowanie do innych grup zawodowych i programów pomocowych, gdzie występuje niejasność interpretacyjna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy programu pomocowego z czasów pandemii i pokazuje konflikt między instytucją państwową a obywatelem, podnosząc ważne kwestie praworządności i zaufania do państwa.
“Komornik nie dostał subwencji z Tarczy Finansowej? Sąd stanął po jego stronie, chroniąc zaufanie do państwa!”
Dane finansowe
WPS: 707,61 PLN
zwrot kosztów postępowania odwoławczego: 135 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III Ca 224/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 maja 2025 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Magdalena Balion-Hajduk po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2025 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej w W. przeciwko T. A. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt I C 670/24 1. oddala apelację; 2. zasądza od powódki na rzecz pozwanego 135 (sto trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od prawomocności postanowienia o kosztach. SSO Magdalena Balion - Hajduk Sygn. akt III Ca 224/25 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach wyrokiem z 20 listopada 2024 roku oddalił powództwo (...) Spółki Akcyjnej w W. przeciwko T. A. o zapłatę 707,61 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 30 lipca 2020 roku i zasądziła od powódki na rzecz pozwanego 287 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd Rejonowy wskazał, że bezsporne w sprawie było, że strony zawarły w dniu 9 lipca 2020 roku umowę subwencji finansowej w ramach programu Tarcza (...) Funduszu (...) dla Małych i Średnich Firm oraz wypłata przez (...) na rzecz pozwanego subwencji, a także wydanie przez powódkę w dniu 9 grudnia 2020 roku decyzji nakazującej pozwanemu zwrot subwencji. Bezsporne w sprawie było, że pozwany zwrócił w dniu 8 stycznia 2021 roku subwencję w wysokości 99.000 zł wraz z odsetkami w wysokości 1.753,01 zł. Spór pomiędzy stronami dotyczył w istocie wysokości należności, która podlegała zwrotowi przez pozwanego na rzecz powódki w zakresie odsetek. Powódka bowiem domagała się zwrotu subwencji w wysokości 99.000 zł z odsetkami w wysokości 2.460,62 zł, liczonymi od 99.000 zł od 30 lipca 2020 roku do 8 stycznia 2021 roku (162 dni), a pozwany zwrócił całą subwencję wraz z odsetkami w wysokości w wysokości 1.753,01 zł. Wskazać jednak należy, że strona powodowa dopiero w piśmie procesowym z 25 września 2024 roku wyjaśniła i wskazała z jakiego tytułu domaga się zapłaty od pozwanego. Sąd Rejonowy wyjaśnił, że z Tarczy Finansowej (...) mogli skorzystać beneficjenci będący przedsiębiorcami w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, pod warunkiem uznania, iż podmiot ten spełnia warunki przyznania mu statusu mikro-przedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy (§ 1 regulaminu k. 15 ). Status prawny komorników reguluje ustawa o komornikach sądowych z dnia 22 marca 2018 r. („u.k.s."), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2019 roku (art. 306 u.k.s.). Zgodnie z ustawą komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym (art. 2 ust. 1 u.k.s.) oraz organem władzy publicznej w zakresie wykonywanych czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym (art. 3 ust. 1 u.k.s). W ustawie wskazano, że komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej (art. 33 ust. 1 u.k.s.), tj. w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. Komornik nie może prowadzić działalności gospodarczej (art. 33 ust. 2 u.k.s.) Przepisy przejściowe u.k.s. przewidywały roczny termin na dostosowanie się do zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez komorników sądowych (art. 301 ust. 3 u.k.s.). Termin ten upłynął w dniu 1 stycznia 2020 roku. Ustawa od dnia 1 stycznia 2019 r. pozbawiła więc komorników sądowych statusu przedsiębiorcy. Sąd podkreślił, że w 2020 roku, w chwili wprowadzenia programu status komornika sądowego jako przedsiębiorcy był sporny. Wątpliwości były zgłaszane organom administracji rządowej przez Prezesa Krajowej Rady Komorniczej. W przestrzeni publicznej funkcjonowała wykładnia funkcjonalna zasad dotyczących przyznawania pomocy przewidzianej w Tarczy Finansowej (...) . Zgodnie z tą koncepcją komornicy sądowi mogli korzystać z Tarczy Finansowej (...) . Koncepcja ta była też podzielana przez stronę powodową, która znaczną grupę komorników sądowych zakwalifikował do przyznania świadczeń. Następnie doszło do reinterpretacji przez powódkę przywołanych przepisów, co skutkowało wydaniem decyzji nakazujących zwrot przyznanych komornikom sądowym subwencji. Co miało miejsce również w przedmiotowej sprawie. Strona powoda 15 lipca 2020 roku wydała decyzję o przyznaniu pozwanemu subwencji w wysokości 99.000 zł, mając świadomość, że pozwany jest komornikiem sądowym. W samej umowie subwencji ( k. 36-45 ) wskazano, że umowa została zawarta przez (...) i Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Tarnowskich Górach T. A. . Nie można zatem uznać, że decyzję o przyznaniu subwencji oparto na fałszywym oświadczeniu pozwanego. Informacja o rodzaju działalności prowadzonej przez pozwanego była powodowi znana już przed zawarciem umowy, na etapie składania wniosku. Powód decyzję o przyznaniu subwencji wydał po weryfikacji wniosku, co wynika wprost z treści decyzji załączonej do pozwu ( k. 50 ). Skoro zatem powód dokonał weryfikacji wniosku, to nie można uznać, że dopiero w grudniu 2020 roku ustalił, że pozwany jest komornikiem sądowym, a tym samym nie jest przedsiębiorcą. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji - wbrew twierdzeniom strony powodowej w decyzji z 9 grudnia 2020 roku nakazano T. A. zwrot subwencji finansowej, jednakże nie z przyczyny, że powód jest dużym przedsiębiorcą. Z decyzji powoda z 9 grudnia 2020 roku wprost wynika, że (...) ustalił, że pozwany nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 Prawa przedsiębiorców, a w konsekwencji nie może być beneficjentem programu, uprawnionym do otrzymania subwencji finansowej. Powód wskazał że pozwany jest komornikiem sądowym i zgodnie z art. 2 ust. 1 u.k.s. oraz art. 3 ust. 1 u.k.s. jest funkcjonariuszem publicznym oraz organem władzy publicznej w zakresie wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Natomiast nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej (art. 33 ust. 1 u.k.s.) tj. w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. (...) powołał się również na § 3 ust. 6 umowy subwencji oraz §11 ust. 13 regulaminu, uzasadniając obowiązek zwrotu subwencji wraz z odsetkami wobec złożenia przez pozwanego nieprawdziwych oświadczeń. Niezależnie od powyższego pozwany zastosował się do decyzji powódki z 9 grudnia 2020 roku, doręczonej 14 grudnia 2020 roku i dokonał zwrotu subwencji wraz z odsetkami. Strona powodowa powoływała się na § 11 ust. 13 regulaminu ( k. 24 ) w przypadku, gdy beneficjent otrzymał subwencję finansową na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, od których uzależnione było udzielenie subwencji finansowej lub wysokość subwencji finansowej, beneficjent zobowiązany był do niezwłocznego, nie później niż w terminie 14 dni roboczych od otrzymania subwencji finansowej, zwrotu subwencji finansowej lub jej części na wyodrębniony rachunek techniczny Banku. Sąd Rejonowy ocenił, że przywołany przepis § 11 ust. 13 regulaminu nie znajdzie zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem strona powodowa nie wykazała, że pozwany otrzymał subwencję na podstawie nieprawdziwych oświadczeń. W chwili zawarcia umowy, jak również w chwili wydania decyzji powódka miała świadomość, że pozwany jest komornikiem sądowym. Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie znajdzie zastosowanie art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. bowiem należy, że na skutek wydania decyzji z 9 grudnia 2020 roku dotyczącej zwrotu subwencji, podstawa świadczenia powódki odpadła (świadczenie nienależne). Pierwotnie podstawa świadczenia powódki istniała, ponieważ strony zawarły umowę z 9 lipca 2020 roku, powódka wydała decyzję o przyznaniu subwencji. Dopiero na skutek zmiany stanowiska powódki i wydania decyzji nakazującej zwrot subwencji, podstawa świadczenia powódki odpadła. Powódka była zatem uprawniona do domagania się od pozwanego zwrotu subwencji. Przy czym powódka nie mogła żądać odsetek za opóźnienie od 30 lipca 2020 roku, powołując się na § 11 ust. 13 regulaminu (zwrot subwencji w terminie 14 dni roboczych od otrzymania subwencji finansowej). Roszczenie z tytułu zwrotu nieznaleźnego świadczenia należy do zobowiązań bezterminowych, których termin zapłaty jest wyznaczony przez wezwanie ( art. 455 k.c. ). Powódka wezwała pozwanego do zwrotu subwencji pismem z 9 grudnia 2020 roku, doręczonym pozwanemu 14 grudnia 2020 roku ( k. 54-53 ), wyznaczając termin 14 dni do zwrotu subwencji. Termin na zwrot subwencji upłynął pozwanemu 28 grudnia 2020 roku. Pozwany w dniu 8 stycznia 2021 roku dokonał zapłaty na rzecz powódki kwoty 100.753,01 zł, tytułem zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi ( k. 89). Powódka była zatem uprawniona do żądania odsetek ustawowych za opóźnienie (5,60%) liczonych od 99.000 zł od 29 grudnia 2020 roku do 8 stycznia 2021 roku (11 dni), co daje kwotę 167,08 zł. Łącznie pozwany winien zapłacić powódce 99.167,08 zł, a uiścił na rzecz powódki 100.753,01 zł. Powódka w apelacji zarzuciła naruszenie: - przepisów postępowania to jest art. 233 § 1 k.p.c. przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, że pozwany nie był zobowiązany do zwrotu subwencji finansowej, podczas gdy pozwany nie był podmiotem uprawnionym do otrzymywania subwencji finansowej, nie prowadzi działalności gospodarczej nie spełnienia przesłanek przewidzianych umową i regulaminem, - przepisów prawa materialnego to jest art. 65 § 1 k.c. w związku z § 11 ust. 13 regulaminu ubiegania się udział w programie rządowym Tarcza Finansował (...) Funduszu (...) dla małych i średnich firm przez przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, że zapis regulaminu nie obejmuje sytuacji, w której pozwany oświadczył, że jest przedsiębiorcą uprawnionym do otrzymania subwencji, - art. 8 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, że pozwany nie pozostaje zobowiązany do zapłaty odsetek ustawowych podczas, gdy otrzymał subwencję finansową nienależnie, zatem w okresie istnienia sytuacji bezprawności był zobowiązany do zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie - art. 405 k.c. przez błędne zastosowanie. Powódka wniosła o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa w całości. Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie na swoją rzecz o kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. S. faktyczny ustalony przez sąd pierwszej instancji nie był pomiędzy stronami sporny, co do przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd Okręgowy, unikając zbędnych powtórzeń ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji przyjmuje za własne, unikając zbędnych powtórzeń. W niniejszej sprawie podstawą sporu było to czy komornicy sądowi, w tym pozwany, mogli korzystać z programu rządowego „ Tarcza finansowa (...) Funduszu (...) dla małych i średnich firm” i czy w rozumieniu tego rządowego programu komornik sądowy powinien być traktowany jako przedsiębiorca. Program rządowy "Tarcza (...) Funduszu (...) dla małych i średnich firm" był programem, z którego korzystali mali i średni przedsiębiorcy w okresie pandemii. Program miał zapewnić płynność i stabilność finansową w okresie poważnych zakłóceń w gospodarce w związku ze skutkami pandemii (...) 19. Dofinansowanie było częściowo bezzwrotne. Środki uzyskane w ramach Tarczy Finansowej (...) dla (...) można było przeznaczyć wyłącznie na pokrycie kosztów bieżącej działalności, w tym pokrycie kosztów wynagrodzeń pracowników. Aby zostać jego beneficjentem, należało mieć status przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców. Status prawny komorników reguluje ustawa o komornikach sądowych z dnia 22 marca 2018 roku, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2019 r. . Zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym oraz organem władzy publicznej w zakresie wykonywanych czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Art. 33 ust 1 i 2 ustawy o komornikach sądowych komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej, tj. w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. Komornik nie może prowadzić działalności gospodarczej. Przepisy przejściowe u.k.s. przewidywały roczny termin na dostosowanie się do zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez komorników sądowych (art. 301 ust. 3 u.k.s.). Termin ten upłynął w dniu 1 stycznia 2020 r. Ustawa od dnia 1 stycznia 2019 r. pozbawiła więc komorników sądowych statusu przedsiębiorcy. Zasady rozpatrywania wniosków zostały zawarte w „Regulaminie ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza (...) Funduszu (...) dla małych i średnich firm” (dalej: Regulamin). Wersja pierwotna Regulaminu obowiązywała od 29 kwietnia 2020 r., zaś wersja zmieniona została przyjęta 13 maja 2020 r. z datą wejścia w życie w dniu 28 maja 2020 r. Z literalnej wykładni wskazanych przepisów wynikałoby więc, że skoro program stosuje się tylko do przedsiębiorców w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 u.p.p. (§ 1 ust. 2 regulaminu), a komornik sądowy nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów tej ustawy (art. 33 ust. 1 u.k.s.), to komornicy sądowi nie mogli skorzystać z tego Programu. Wątpliwości interpretacyjne po wprowadzeniu programu zrodziły się z tego, że działalność komornika w pewnym sensie ma cechy przedmiotowe i funkcjonalne działalności gospodarczej. Komornicy , w tym oczywiście pozwana, legitymowali się numerem NIP, zatrudniali pracowników, opłacali podatki, w tym podatek od osób fizycznych, opłacali ZUS jak przedsiębiorcy, posiadają numer REGON dla osób prowadzących działalność prawną. Biorąc pod uwagę literalne brzmienie przepisów – komornicy jednak nie mogli skorzystać ze wsparcia finansowego zapewnianego w ramach programu rządowego "Tarcza (...) Funduszu (...) dla Małych i Średnich Firm" realizowanego przez powoda. Sądowi znana jest z urzędu okoliczność, że wobec wątpliwości swoje stanowisko wyraziło Ministerstwo Sprawiedliwości oraz (...) S.A. Komornicy sądowi występowali bowiem m.in. do (...) o udzielenie informacji, czy mogą korzystać ze wsparcia w postaci subwencji w ramach programu. Odpowiedzi udzielane przez (...) były jednoznacznie twierdzące. Również argumenty za przyjęciem wykładni funkcjonalnej co do pojęcia "przedsiębiorcy" w świetle warunków programu przedstawione zostały przez Sekretarza S. w Ministerstwie Sprawiedliwości w piśmie z 19 czerwca 2020 r. Komornicy sądowi dopiero po uzyskaniu tej interpretacji ze strony Ministra Sprawiedliwości jako organu nadzoru nad działalnością komorników, występowali oni z wnioskami o przyznanie subwencji. Stanowisko uległo zmianie po roku po uruchomieniu programu i (...) zaczął wystosowywać wezwania do zwrotu udzielonych subwencji, a następnie występować na drogę sądową z powództwami o zapłatę, uznając, że komornicy sądowi jednak nie spełniają kryteriów do otrzymania subwencji. W ocenie Sądu Okręgowego zachowanie powoda podważa zaufanie obywatela do państwa, pozbawia pozwaną uprawnień nabytych. Art. 2 Konstytucji RP stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym. Zasada zaufania obywatela do państwa ma podstawowe znaczenie dla normatywnej treści klauzuli państwa prawnego. Jest ona oczywistą cechą demokratycznego państwa prawnego, bowiem "demokratyczne państwo prawne oznacza państwo, w którym chroni się zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa". Zasada ta oznacza przede wszystkim konieczność ochrony i respektowania praw słusznie nabytych i ochrony interesów w toku (por.m.in. orzeczenie TK z 2 marca 1993 r., K 9/92, OTK 1993, Nr 1, poz. 6), ale obejmuje jednocześnie zakaz tworzenia przez ustawodawcę takich konstrukcji normatywnych, które są niewykonalne, stanowią złudzenie prawa i w konsekwencji jedynie pozór ochrony tych interesów majątkowych, które są funkcjonalnie związane z treścią ustanowionego prawa podmiotowego" (wyrok z 19 grudnia 2002 r., K 33/02, OTK-A 2002, Nr 7, poz. 97). Zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, nazywana także zasadą lojalności państwa względem obywateli, ściśle wiąże się z bezpieczeństwem prawnym jednostki. Wyraża się ona w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, "by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny" (wyrok TK z 7 lutego 2001 r., K 27/00, OTK 2001, Nr 2, poz. 29). Opierają się one zatem na pewności prawa, czyli takim zespole cech przysługujących prawu, które gwarantuje jednostce bezpieczeństwo prawne, umożliwiając jej decydować o swoim postępowaniu na podstawie pełnej znajomości przesłanek działania organów państwa, a zarazem znajomości konsekwencji prawnych, jakie postępowanie to może za sobą pociągnąć (zob. wyroki TK z: 14 czerwca 2000 r., P 3/00, OTK 2000, Nr 5, poz. 138; 19 listopada 2008 r., k.p. 2/08, OTK-A 2008, Nr 9, poz. 157; 20 stycznia 2009 r., P 40/07, OTK-A 2009, Nr 1, poz. 4; 24 lutego 2010 r., K 6/09, OTK-A 2010, Nr 2, poz. 15). Bez wątpienia w tej sprawie naruszona została zasada jednoznaczności prawa, związana z jasnością i precyzją przepisów została naruszona. W toku wykonywania umowy zawartej pomiędzy stronami zmieniła się interpretacja przepisów, której konsekwencją powód obciąża pozwanego. Pozwany jako obywatel działał w zaufaniu do państwa, sugerując się oficjalnym komunikatem z Ministerstwa Sprawiedliwości o możności kwalifikowania komorników jako spełniających warunek przyznania im statusu beneficjenta w rządowym programie. (...) Fundusz (...) w korespondencji mailowej, w odpowiedzi na zgłaszane przez komorników wątpliwości w tym zakresie, także uznawał, że mogą oni skorzystać z programu. (...) choć nie jest jednostką organizacyjną Skarbu Państwa, to podkreślić należy, że powierzono mu realizację rządowego programu udzielania przedsiębiorcom wsparcia finansowego w związku ze skutkami (...) 19. Komornicy jak i inni beneficjenci mieli więc prawo sądzić, że stanowisko organów władzy państwowej jest dla Funduszu wiążące. Powód swoje roszczenie oparł na § 3 ust. 6 oraz § 11 ust. 13 Regulaminu, uzasadniając obowiązek zwrotu subwencji złożeniem nieprawdziwych oświadczeń przez pozwanego. Jest to zarzut zupełnie chybiony, co trafnie uzasadnił Sąd pierwszej instancji. Pozwany we wniosku wskazał, że jest komornikiem sądowym, niczego nie zatajał i nie wskazał nieprawdziwych danych. Powód znał jego status i przyznał subwencję. W tych okolicznościach nie można uznać, wbrew stanowisku Sądu Rejonowego, że pozwany jest bezpodstawnie wzbogacony czy, że subwencja była świadczeniem nienależnym. Zgodnie z art. 411 pkt 1 k.c. nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany. Status prawny komornika sądowego był powodowi znany, wiedział że komornicy sądowi nie są przedsiębiorcami w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, a mimo i przyznał pozwanemu subwencję. Należy mieć także na uwadze regulację § 10 ust. 11 Regulaminu, który stanowił, że (...) mógł, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności z uwzględnieniem zasady racjonalności ekonomicznej, w tym wyważenia słusznych interesów danego beneficjenta, ogółu wszystkich beneficjentów i Skarbu Państwa oraz realizacji celów szczegółowych określonych w programie, odstąpić od stosowania niektórych spośród wymienionych wyżej warunków programowych, każdorazowo z zastrzeżeniem stosowania się do zasad i warunków decyzji Komisji Europejskiej dotyczącej programu. W ocenie Sądu odwoławczego stanowisko Funduszu w przedstawione w odpowiedzi na wątpliwości komorników sądowych oraz przyjmowanie ich wniosków i zawieranie z nimi umów, stanowi wyraz odstąpienia od zasad programowych. Zmiana stanowiska powoda i obciążanie pozwanego w takich okolicznościach faktycznych obowiązkiem zwrotu przyznanej pomocy jest sprzeczne z art. 5 k.c. Żądanie zwrotu środków pieniężnych, które zostały wydatkowane zgodnie z umową m.in. na wypłaty wynagrodzeń pracowników kancelarii jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i stanowi nadużycie prawa podmiotowego. Tym samym za nieuzasadnione należy uznać żądanie odsetek za opóźnienie, skoro pozwany zdecydował się zwrócić otrzymaną subwencję. Sąd Okręgowy, mając powyższe na uwadze, na mocy art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na mocy art. 98 k.p.c. , a złożyło się na nie wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w kwocie 135 zł. SSO Magdalena Balion – Hajduk
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI