III CA 2061/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wpisu w księdze wieczystej, który nastąpił na podstawie aktu notarialnego sprzedaży udziału w części nieruchomości. Wniosek zmierzał do odłączenia działki gruntu nr (...) z dotychczasowej księgi wieczystej (...) i założenia dla niej nowej księgi, z wpisaniem nowych współwłaścicieli. Sąd Rejonowy utrzymał ten wpis w mocy. Uczestnik postępowania H. K., który nie był stroną umowy sprzedaży i nie wyraził zgody na podział nieruchomości, złożył apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w tym art. 199 k.c., przez pominięcie braku zgody współwłaściciela na podział. Sąd Okręgowy uznał apelację za zasadną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale III CZP 8/13, zgodnie z którym w polskim prawie wieczystoksięgowym obowiązuje zasada 'jedna księga wieczysta - jedna nieruchomość'. Oznacza to, że części składowe nieruchomości objętej jedną księgą wieczystą nie mogą być przedmiotem samodzielnego obrotu, a umowa przenosząca udział w takiej części jest nieważna. Sąd Okręgowy stwierdził, że umowa sprzedaży udziału w części nieruchomości była nieważna, ponieważ naruszała tę zasadę. W związku z tym, sąd uchylił wpis referendarza sądowego, nakazał wykreślenie wszystkich wpisów z nowo założonej księgi wieczystej, jej zamknięcie i oddalił pierwotny wniosek. Sąd podkreślił, że rolą sądu wieczystoksięgowego jest dbanie o zgodność stanu prawnego ujawnionego w księdze z podstawowymi zasadami prawa, a w tym przypadku wpis naruszał fundamentalne zasady prawa rzeczowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady 'jedna księga wieczysta - jedna nieruchomość' i konsekwencji jej naruszenia dla obrotu nieruchomościami oraz roli sądu wieczystoksięgowego.
Dotyczy sytuacji, gdy dla nieruchomości prowadzona jest jedna księga wieczysta. Interpretacja zasady 'jedna księga wieczysta - jedna nieruchomość'.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dopuszczalny jest obrót udziałem w części nieruchomości, dla której prowadzona jest jedna księga wieczysta, w sytuacji gdy sprzedaż dotyczy jedynie części składowej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obrót udziałem w części nieruchomości objętej jedną księgą wieczystą jest niedopuszczalny, a umowa taka jest nieważna.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na zasadzie 'jedna księga wieczysta - jedna nieruchomość' wynikającej z orzecznictwa Sądu Najwyższego (III CZP 8/13) i przepisów k.c. dotyczących części składowych rzeczy. Nieruchomość w rozumieniu wieczystoksięgowym jest wyodrębniona przez księgę wieczystą, a jej części składowe nie mogą być przedmiotem samodzielnego obrotu.
Jaki jest zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego przy rozpoznawaniu wniosku o wpis?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd wieczystoksięgowy bada treść i formę wniosku, dołączonych dokumentów oraz treść księgi wieczystej, ale ma obowiązek dbać o zgodność ujawnianego stanu prawnego z podstawowymi zasadami prawa.
Uzasadnienie
Choć art. 626(8) § 2 k.p.c. ogranicza kognicję sądu, to nie wyłącza obowiązku odmowy wpisu, jeśli dokumenty lub stan prawny naruszają fundamentalne zasady prawa, jak w przypadku nieważnej umowy sprzedaży części nieruchomości.
Czy brak zgody współwłaściciela na podział nieruchomości stanowi podstawę do oddalenia wniosku o wpis dotyczący założenia nowej księgi wieczystej dla części nieruchomości?
Odpowiedź sądu
Tak, w kontekście nieważności umowy sprzedaży udziału w części nieruchomości, brak zgody współwłaściciela na podział jest istotny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa sprzedaży udziału w części nieruchomości była nieważna z mocy prawa, co czyniło wniosek o wpis oparty na tej umowie bezzasadnym. Kwestia zgody współwłaściciela na podział stała się wtórna wobec stwierdzenia nieważności samej umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. i G. G. (1) małż. G. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Z. C. | osoba_fizyczna | sprzedający udział |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 46 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja nieruchomości jest pojemna, ale dla nieruchomości z urządzoną księgą wieczystą obowiązuje zasada 'jedna księga wieczysta - jedna nieruchomość'.
k.p.c. art. 626 § 8 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego ogranicza się do badania wniosku, dokumentów i treści księgi.
Pomocnicze
k.c. art. 47 § § 1
Kodeks cywilny
Przedmiotem własności jest rzecz w całości, a nie jej część składowa.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna.
k.c. art. 199
Kodeks cywilny
Czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu dotyczące współwłasności wymagają zgody wszystkich współwłaścicieli.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd II instancji może zmienić zaskarżone postanowienie.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowania w pierwszej instancji stosuje się odpowiednio do postępowania w drugiej instancji.
u.k.w.h. art. 24
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Określa zasady prowadzenia ksiąg wieczystych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady 'jedna księga wieczysta - jedna nieruchomość' poprzez próbę obrotu częścią składową nieruchomości. • Nieważność umowy sprzedaży udziału w części nieruchomości jako sprzecznej z ustawą. • Sąd wieczystoksięgowy ma obowiązek odmówić wpisu, jeśli narusza on podstawowe zasady prawa.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Rejonowego dotyczące utrzymania wpisu w mocy, oparte na zmianach stanu faktycznego po dokonaniu wpisu i odsyłaniu do drogi sądowej o uzgodnienie treści księgi.
Godne uwagi sformułowania
jedna księga wieczysta - jedna nieruchomość • nieruchomością jest część powierzchni ziemskiej, dla której urządzono księgę wieczystą • nie ma zatem podstaw do przeciwstawiania sobie materialnoprawnego (prawnorzeczowego) i formalnego (wieczystoksięgowego) pojęcia nieruchomości • nie mogą być przedmiotem samodzielnego obrotu • umowa przenosząca udział nie we własności rzeczy, a tylko jej części składowej jest nieważna • rolą Sądu II instancji, jak i każdego sądu wieczystoksięgowego jest dbałość by stan prawny ujawniony w księdze wieczystej nie urągał podstawowym zasadom prawa
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady 'jedna księga wieczysta - jedna nieruchomość' i konsekwencji jej naruszenia dla obrotu nieruchomościami oraz roli sądu wieczystoksięgowego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy dla nieruchomości prowadzona jest jedna księga wieczysta. Interpretacja zasady 'jedna księga wieczysta - jedna nieruchomość'.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie jasno i stanowczo egzekwuje fundamentalną zasadę prawa rzeczowego dotyczącą nieruchomości, co jest kluczowe dla praktyki obrotu nieruchomościami i pracy notariuszy oraz prawników.
“Nieważna sprzedaż udziału w nieruchomości? Sąd Okręgowy przypomina kluczową zasadę obrotu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.