III CA 1968/21

Sygn. akt III Ca 1968/21 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 29 lipca 2021 r. sygn. akt I C 3536/19 w sprawie z powództwa W. D. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę, Sąd Rejonowy w Zgierzu orzekł: 1. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz W. D. kwotę 842,60 zł (osiemset czterdzieści dwa złote sześćdziesiąt groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9 grudnia 2019 roku do dnia zapłaty; 2. oddala powództwo w pozostałym zakresie; 3. zasądza od W. D. na rzecz (...) Zakładu (...) Spółki Akcyjnej z (...) w W. kwotę 296,76 zł (dwieście dziewięćdziesiąt sześć złotych siedemdziesiąt sześć groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty; 4. nakazuje pobrać od W. D. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Z. kwotę 858,59 zł (osiemset pięćdziesiąt osiem złotych pięćdziesiąt dziewięć groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych; 5. nakazuje pobrać od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu kwotę 482,96 zł (czterysta osiemdziesiąt dwa złote dziewięćdziesiąt sześć groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. Apelację od opisanego orzeczenia wywiódł powód, zaskarżając wyrok w części, a mianowicie: - co do pkt. 2 w zakresie oddalającym powództwo co do kwot: a) 1.207,28 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 9.12.2019 r. do dnia zapłaty, tytułem dopłaty do odszkodowania za uszkodzenie pojazdu, b) 11,76 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 9.12.2019 r. do dnia zapłaty, tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie liczonych od kwoty 1.207,28 zł od dnia 28.09.2019 r. do dnia 8.12.2019 r., c) 300,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 9.12.2019 r. do dnia zapłaty, tytułem poniesionych przez powoda wydatków związanych z wykonaniem kalkulacji kosztów naprawy pojazdu; - co do pkt. 3 rozstrzygającego o kosztach procesu za I instancję w całości; - co do pkt. 4 nakazującego pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Zgierzu kwotę 858,59 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych, w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, a to: a) art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. , art. 205 12 § 2 k.p.c. i art. 278 § l k.p.c. oraz art. 286 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego z zakresu napraw pojazdów, podczas gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynikała taka potrzeba, albowiem dotychczasowy biegły sądowy wydając opinie główną i uzupełniające skupił się na określeniu prac naprawczych pozwalających na teoretyczne przywrócenie uszkodzonego pojazdu do stanu technicznej używalności (naprawa spojlera zderzaka tylnego), nie zaś do stanu sprzed szkody (wymiana uszkodzonego elementu na część nową), co w sposób bezpośredni wpłynęło na zaniżenie uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu marki H. o nr rej. (...) po zdarzeniu z dnia 27.08.2019 r., b) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż niezbędne koszty naprawy pojazdu marki H. o nr rej. (...) wynoszą 1.947,84 zł, podczas gdy wyrażają się one kwotą obejmującą koszt wymiany uszkodzonego spojlera zderzaka tylnego na część nową i wynoszą co najmniej 3.155,12 zł, c) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie i uznanie, iż powodowi nie należy się zwrot wydatków związanych z wykonaniem prywatnej kalkulacji kosztów naprawy pojazdu marki H. o nr rej. (...) , albowiem: - opinia ta została wykonana dla podmiotu fachowego, podczas gdy powód w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie zajmuje się szacowaniem wysokości szkód w pojazdach, jak również nie dysponuje ku temu odpowiednimi narzędziami i środkami i z tych właśnie przyczyn zmuszony był zlecić spółce (...) Sp. z o.o. w S. wyliczenie kosztów naprawy przedmiotowego pojazdu; - opinia ta została wykonana wyłącznie dla wygody przedsiębiorcy - cesjonariusza wierzytelności odszkodowawczej, podczas kiedy opracowanie spornej kalkulacji i poniesienie z tego tytułu wydatków było konieczne dla precyzyjnego określenia wysokości żądania objętego powództwem w niniejszym procesie, a co za tym idzie, w sposób bezpośredni służyło do dochodzenia roszczenia, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. 361 § 1 i §2 k.c. w zw. z art. 822 § 1 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i: - zasądzenie na rzecz powoda odszkodowania w zaniżonej wysokości, a to z uwagi na uznanie, iż wyliczona przez biegłego sądowego mgr inż. M. P. kwota 1.947,84 zł jest wystarczająca do przywrócenia pojazdu marki H. o nr rej. (...) do stanu sprzed szkody z dnia 27.08.2019 r., - oddalenie powództwa co do kwoty w wysokości 300,00 zł, a to z uwagi na uznanie, iż koszt sporządzenia prywatnej ekspertyzy oraz wyceny nie pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą, a ponadto nie był uzasadniony i konieczny. Na podstawie art. 380 k.p.c. skarżący wniósł o rozpoznanie przez Sąd II instancji postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu, wydanego na rozprawie w dniu 17.06.2021 r., w przedmiocie oddalenia wniosku powoda o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego na okoliczności wskazane w piśmie procesowym strony powodowej z dnia 7.05.2021 r. oraz o jego zmianę i dopuszczenie oraz przeprowadzenie wskazanego dowodu na etapie postępowania apelacyjnego. Powołując się na powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu I instancji poprzez: 1. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda dalszej kwoty w wysokości 1.207,28 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 9.12.2019 r. do dnia zapłaty, tytułem dopłaty do odszkodowania za uszkodzenie pojazdu, 2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda dalszej kwoty w wysokości 11,76 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 9.12.2019 r. do dnia zapłaty, tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie, 3. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda dalszej kwoty w wysokości 300,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 9.12.2019 r. do dnia zapłaty, tytułem poniesionych przez powoda wydatków związanych z wykonaniem kalkulacji kosztów naprawy pojazdu, 4. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w I instancji, według norm przepisanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, 5. nakazanie pobrania od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Zgierzu także kwoty 858,59 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. Nadto wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia ogłoszenia orzeczenia do dnia zapłaty, według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację, pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy w toku postępowania apelacyjnego ustalił: Koszt naprawy pojazdu marki H. o nr rej. (...) z uwzględnieniem obowiązującej technologii wykonywania napraw (...) H. , z lakierowaniem spoilera zderzaka tylnego, przy stawce roboczogodziny w wysokości 100 zł wynosi 2 928,99 zł brutto. W pojeździe nie zachodzi potrzeba wymiany spoilera zderzaka tylnego na spoiler nowy. Lakierowania wymaga ściana tylna pojazdu, uszkodzenie której wraz z czasem naprawy wynika z akt szkody (opinia biegłego –237-245, k.289-292, k.29 akt szkody CD). Sąd Okręgowy zważył: Apelacja jest o tyle zasadna, że skutkowała zmianą zaskarżonego orzeczenia. Zarzut naruszenia art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. i art. 278 § l k.p.c. oraz art. 286 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego z zakresu napraw pojazdów, w sytuacji, gdy opinia biegłego nie uwzględniała wszystkich elementów wpływających na wysokość kosztów naprawy przedmiotowego samochodu, ograniczając się do ich teoretycznego wyliczenia, okazał się zasadny. W konsekwencji Sąd Okręgowy dopuścił wnioskowany dowód ( art. 380 k.p.c. ). Z opinii biegłego wynika, że w przedmiotowym pojeździe nie zachodzi potrzeba wymiany spornego spoilera zderzaka tylnego na spoiler nowy, gdyż spoiler ten jest lakierowany, bez struktury powierzchniowej, co wyłącza konieczność wymiany, a umożliwia naprawę przez lakierowanie. Naprawie podlegało także opisane w aktach szkody uszkodzenie ściany tylnej, którego lakierowanie biegły, za ubezpieczycielem, oznaczył na 1 roboczogodzinę. Koszt naprawy pojazdu marki H. o nr rej. (...) z uwzględnieniem obowiązującej technologii wykonywania napraw (...) H. , z lakierowaniem spoilera zderzaka tylnego, przy niekwestionowanej przez pozwanego stawce roboczogodziny w wysokości 100 zł wynosi 2 928,99 zł brutto. Opinia biegłego ostatecznie nie budziła zastrzeżeń Sądu Okręgowego jako klarowna, jasna, odwołująca się do materiału dowodowego, przekonująca i odpowiednio umotywowana. Sposób motywowania oraz stopień stanowczości wniosków wyrażonych w opinii biegłego jako jedno z podstawowych kryteriów oceny dokonywanej przez Sąd, niezależnie od kryteriów zgodności z zasadami wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego oraz podstaw teoretycznych opinii, w badanej sprawie nie budzi wątpliwości (por. postanowienie SN z dnia 27 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001 nr 4, poz. 84). Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowią zatem ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy z powyższą korektą, dotyczącą wysokości kosztów naprawy pojazdu, wedle których dojdzie do przywrócenia stanu poprzedniego auta. Zarzuty naruszenia prawa procesowego w postaci art. 233 § 1 k.p.c. w istocie odnoszą się do zagadnień pozostających w sferze prawa materialnego i oceny przesłanek zawartych w art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. 361 k.c. i art. 822 § 1 k.c. , które to zarzuty naruszenia prawa materialnego w części zasługują na uwzględnienie. Wstępnie należy wskazać, iż w myśl wskazanego przepisu art. 361 § 1 k.c. , obowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Natomiast zgodnie z brzmieniem przepisu art. 363 § 1 k.c. naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej, a w sytuacji, w której przywrócenie stanu poprzedniego jest niemożliwe albo pociąga za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, wyłącznie przez świadczenie pieniężne. Odszkodowanie powinno zniwelować uszczerbek poniesiony przez poszkodowanego, a zatem musi odpowiadać rozmiarom szkody, zarazem nie mogąc jej przewyższać. Wielkość szkody najczęściej określa się przez porównanie stanu dóbr pokrzywdzonego w okresie przed jej wyrządzeniem i po jej wyrządzeniu, a w wypadku uszkodzenia rzeczy w stopniu umożliwiającym przywrócenie do stanu poprzedniego, osoba odpowiedzialna za szkodę obowiązana jest zwrócić poszkodowanemu wszelkie celowe, ekonomicznie uzasadnione wydatki, poniesione w celu przywrócenia stanu poprzedniego rzeczy uszkodzonej (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1972 r., II CR 425/72, L. ). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, stanowiący, że odszkodowanie, jakie w przypadku uszkodzenia pojazdu mechanicznego zobowiązany jest wypłacić zakład ubezpieczeń, obejmuje wszelkie celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki poniesione w celu przywrócenia stanu poprzedniego rzeczy. W przypadku pojazdu mechanicznego oznacza to przywrócenie mu zarówno sprawności technicznej, zapewniającej bezpieczeństwo kierowcy i innych uczestników ruchu, jak też wyglądu sprzed wypadku. W konsekwencji, na żądanie poszkodowanego, zakład ubezpieczeń zobowiązany jest do wypłaty, w ramach odpowiedzialności z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego odszkodowania, obejmującego celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty nowych części i materiałów służących do naprawy uszkodzonego pojazdu (por. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012 roku, III CZP 80/11, L. , wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt I ACa 172/17, L. ). Zasada pełnego odszkodowania obejmuje wszelkie celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki niezbędne, których poszkodowany by nie poniósł, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Przekładając powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, że uzasadniony koszt naprawy przedmiotowego pojazdu wynosi, za opinią biegłego, 2 928,99 zł brutto, który pomniejszony o wypłaconą przez ubezpieczyciela kwotę 1 121,56 zł daje sumę 1 807,43 zł, którą należy powiększyć o skapitalizowane do daty wniesienia pozwu odsetki ustawowe za opóźnienie za okres od 27.09.2019 r do 8.12.2019 r od kwoty 1 807,43 zł, czyli łącznie uwzględnieniu podlega kwota 1 832,39 zł. Odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od dnia wniesienia pozwu, czyli od 9 grudnia 2019 roku, podlegają zasądzeniu na podstawie art. 481 § 1 k.c. Natomiast pomiędzy tym konkretnym zdarzeniem a szkodą w postaci wykonania prywatnej ekspertyzy nie zachodzi adekwatny związek przyczynowy, co trafnie dostrzegł ubezpieczyciel, kwestionując zasadność tych kosztów. W orzecznictwie można było odnotować istotne rozbieżności w sprawach o zapłatę odszkodowania w ramach ubezpieczenia OC posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym. Wedle stanowiska Sądu Najwyższego, odszkodowanie przysługujące z obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów może stosownie do okoliczności sprawy obejmować koszty ekspertyzy wykonanej na zlecenie poszkodowanego. Dokonanie oceny, czy poniesione koszty na zlecenie poszkodowanego na etapie przedsądowym są objęte odszkodowaniem przysługującym od ubezpieczyciela ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej, musi być poprzedzone uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności ustaleniem, czy zachodzi normalny związek przyczynowy pomiędzy poniesieniem tego wydatku a wypadkiem oraz czy poniesienie tego kosztu było obiektywne uzasadnione i konieczne, także w kontekście ułatwienia prawidłowego określenia konkretnego odszkodowania, jak i ułatwienia zakładowi ubezpieczeń ustalenia okoliczności wypadku i rozmiarów szkody (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 18 maja 2004 r., III CZP 24/04, L. ). Należy mieć na uwadze, że nabywcy w drodze przelewu - wierzytelności o odszkodowanie za szkodę komunikacyjną przysługuje od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej zwrot uzasadnionych kosztów ekspertyzy zleconej osobie trzeciej tylko wtedy, gdy jej sporządzenie było w okolicznościach sprawy niezbędne do efektywnego dochodzenia odszkodowania. (uchwała SN z dnia 29 maja 2019 r., III CZP 68/18). W niniejszej sprawie to powód poniósł koszty prywatnej ekspertyzy, co udokumentował fakturą. Jednakże, zdaniem Sądu Okręgowego, inaczej należy oceniać działania samego poszkodowanego, który nie ma orientacji w kwestiach dotyczących naprawy samochodu, jest laikiem w tej dziedzinie, a inaczej podmiotu, zawodowo zajmującego się oceną ryzyka i szacowaniem strat, przez ten pryzmat należy więc oceniać także niezbędność sporządzania prywatnej opinii do efektywnego dochodzenia odszkodowania. Mając to na względzie należy stwierdzić, że koszt sporządzenia prywatnej opinii w sprawie nie był łącznie: niezbędny, celowy, konieczny, racjonalny i ekonomicznie uzasadniony w dochodzeniu odszkodowania, albowiem to w zasadzie na podstawie ustaleń biegłego kształtuje się ostateczna i rzeczywista wysokość poniesionej szkody. Przedstawioną argumentację wzmacnia także wywód Sądu Rejonowego w tym przedmiocie, zasługujący w pełni na aprobatę. W świetle przedstawionego stanowiska, częściowo zasadna apelacja powoda skutkowała na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmianą zaskarżonego wyroku poprzez podwyższenie zasądzonej kwoty do 1 832,39 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 9 grudnia 2019 roku. W pozostałej części niezasadna apelacja podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. Powyższa zmiana wywołała skutek także w zakresie kosztów postępowania przed Sądem I instancji, orzeczonych w odwołaniu do regulacji z art. 100 k.p.c. Uwzględniona kwota 1 832,39 zł stanowiła 77,6% żądanej w pozwie sumy 2 361,64 zł. Łączne koszty w pierwszej instancji wyniosły 2 834 zł. Przegrywający pozwany powinien ponieść koszty w kwocie 2 199,19 zł (2 834zł x 77,6%), a skoro wydatkował sumę 1 317 zł, zasądzeniu od niego na rzecz powoda podlegała kwota 882,19 zł. Wyłożone zaś tymczasowo przez Skarb Państwa koszty w wysokości 1 341,55 zł podlegały pobraniu od powoda w kwocie 300,55 zł (1 341,55 zł x 22,4% przegranej), od pozwanego w kwocie 1 041 zł (1 341,55 zł x 77,6% przegranej), na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj Dz. U. 2023, poz. 1144). O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. Powód poniósł koszty w wysokości 2 131,65 zł (200 zł opłaty sądowej od apelacji + 1 481,65 zł zaliczki na opinię biegłego + 450 zł wynagrodzenia pełnomocnika procesowego). Pozwany poniósł koszty w wysokości 450 zł wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Łącznie poniesione przez strony koszty wyniosły 2 581,65 zł. Żądanie apelacji uwzględniono w 65,1%. Przegrywający pozwany powinien ponieść zatem koszty w kwocie 1 680,65 zł (2 581,65 zł x 65,1%), a skoro wyłożył 450 zł, do zapłaty na rzecz powoda podlega suma 1 230,65 zł. Podstawę ustalenia kosztów pełnomocników procesowych stron stanowią przepisy § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964) – co do powoda oraz § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) – co do pozwanego. O kosztach sądowych wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa w kwocie 441,18 zł orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj Dz. U. 2023, poz. 1144), nakazując pobrać od powoda 153,98 zł (441,18 zł x 34,9%), od pozwanego 287,20 zł (441,18 zł x 65,1%).