III CA 1932/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Brzezinach wyrokiem z dnia 8 lipca 2022 roku oddalił pozew powodów o zwrot nakładów na nieruchomość, przyznając jednocześnie wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu. Powodowie zaskarżyli wyrok w części dotyczącej oddalenia powództwa i kosztów, zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 233 § 1 kpc, art. 327 1 § 1 pkt 1 i 2 kpc) oraz prawa materialnego (art. 713 kc w zw. z art. 753 § 2 kc, art. 226 § 1 kc, art. 5 kc). Argumentowali, że poniesione nakłady miały charakter konieczny, a nie użyteczny, i powinny podlegać zwrotowi w pełnej wartości. Kwestionowali również ustalenia faktyczne dotyczące postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji samowoli budowlanej i rozbiórki budynku. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, uznał ją za bezzasadną na podstawie art. 385 kpc. Choć przyznał, że część zarzutów apelacyjnych była uzasadniona, a nakłady mogły mieć charakter konieczny, ostatecznie podzielił stanowisko Sądu Rejonowego co do oddalenia powództwa w oparciu o art. 5 KC. Sąd Okręgowy wskazał, że cel instytucji rozliczenia nakładów został unicestwiony przez rozbiórkę budynku, do której przyczynili się sami powodowie. Podkreślono, że powodowie korzystali z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia, a następnie złożyli wniosek o zasiedzenie w złej wierze. Co więcej, to działania powodów doprowadziły do wszczęcia postępowania administracyjnego zakończonego nakazem rozbiórki. W ocenie Sądu Okręgowego, dochodzone roszczenie było rażąco sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, lojalności posiadacza wobec właściciela, a jego uwzględnienie premiowałoby osoby wyrządzające szkodę właścicielowi. W konsekwencji, apelacja została oddalona, a powodowie obciążeni kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZastosowanie art. 5 KC w sprawach o rozliczenie nakładów, gdy nieruchomość została zniszczona lub rozebrana, a do takiej sytuacji przyczynili się posiadacze. Interpretacja zasad współżycia społecznego w kontekście lojalności posiadacza wobec właściciela.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której doszło do rozbiórki budynku. Kluczowe jest wykazanie rażącego nadużycia prawa podmiotowego i sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie posiadacza o zwrot nakładów koniecznych jest dopuszczalne, gdy nieruchomość, na którą nakłady zostały poniesione, została następnie rozebrana, a do takiej sytuacji przyczynili się sami posiadacze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie takie jest niedopuszczalne, gdyż jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 KC).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że cel instytucji rozliczenia nakładów został unicestwiony przez rozbiórkę budynku, do której przyczynili się powodowie. Ich działania, w tym złożenie wniosku o zasiedzenie w złej wierze i doprowadzenie do wszczęcia postępowania administracyjnego zakończonego nakazem rozbiórki, świadczą o rażącym nadużyciu prawa podmiotowego i sprzeczności z zasadami lojalności wobec właściciela.
Czy nakłady poniesione na remont dachu, rynien, okien, stropu oraz wykończenie łazienki w budynku mieszkalnym mają charakter nakładów koniecznych, czy użytecznych?
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy zgodził się, że co najmniej część nakładów miała charakter konieczny (np. naprawa dachu, orynnowanie), ale pozostałe mogły mieć charakter użyteczny. Ostatecznie jednak ocena ta nie miała wpływu na rozstrzygnięcie z uwagi na zastosowanie art. 5 KC.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uznał nakłady za użyteczne, podczas gdy powodowie twierdzili, że były konieczne, podyktowane stanem technicznym budynku i niezbędne do normalnego korzystania. Sąd Okręgowy przyznał, że część nakładów mogła być konieczna, ale podkreślił, że nie miało to znaczenia dla rozstrzygnięcia z powodu zastosowania art. 5 KC.
Czy sąd drugiej instancji w postępowaniu uproszczonym może dokonywać ponownego rozpoznania sprawy, czy jedynie kontroli wyroku sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów apelacyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a sąd drugiej instancji dokonuje jedynie kontroli wyroku sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 31 stycznia 2008 roku (OSNC Nr 6 z 2008 r. poz. 55) wskazał, że celem postępowania apelacyjnego w postępowaniu uproszczonym nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, ale kontrola wyroku sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów skarżącego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| K. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| J. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Brzezinach | organ_państwowy | pozwany (w zakresie kosztów pomocy prawnej) |
| radca prawny M. F. | inne | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 226 § § 1
Kodeks cywilny
Posiadacz może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie miały pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Może żądać zwrotu nakładów użytecznych, ale tylko o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem tego prawa. Sąd może odmówić udzielenia ochrony prawnej, jeżeli żądanie opiera się na podstawie sprzecznej z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem prawa.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia dowody według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Naruszenie tej zasady wymaga wykazania błędów logicznych, wewnętrznych sprzeczności lub niepełności oceny.
k.p.c. art. 327 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Brak tych elementów może skutkować wadliwością uzasadnienia, jeśli uniemożliwia kontrolę orzeczenia.
k.c. art. 713
Kodeks cywilny
Przepis ten dotyczy rozliczenia nakładów w umowie użyczenia, jednak w niniejszej sprawie nie mógł stanowić podstawy rozliczenia z uwagi na zastosowanie art. 5 KC.
k.c. art. 753 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis ten dotyczy rozliczenia nakładów w umowie użyczenia, jednak w niniejszej sprawie nie mógł stanowić podstawy rozliczenia z uwagi na zastosowanie art. 5 KC.
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Do rozliczeń między właścicielem a posiadaczem o zwrot nakładów stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia, chyba że z przepisów szczególnych wynika co innego.
k.p.c. art. 505 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu uproszczonym apelacja może być oparta tylko na zarzutach naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli mogło to mieć wpływ na wynik sprawy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeśli jest bezzasadna.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
Pr. bud. art. 67 § 1
Prawo budowlane
Określa przypadki, w których obiekt budowlany nie nadaje się do remontu lub odbudowy.
Pr. bud. art. 66 § 1
Prawo budowlane
Dotyczy nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania od strony przegrywającej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie powodów o zwrot nakładów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 KC) ze względu na doprowadzenie do rozbiórki budynku i inne okoliczności wskazujące na złą wiarę i nadużycie prawa. • Cel instytucji rozliczenia nakładów został unicestwiony przez rozbiórkę budynku. • Powodowie przyczynili się do sytuacji prowadzącej do rozbiórki budynku. • Wniosek o zasiedzenie złożony przez powodów był w złej wierze. • Postępowanie apelacyjne w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym ma charakter kontrolny, a nie merytoryczny.
Odrzucone argumenty
Nakłady poniesione przez powodów miały charakter konieczny i powinny podlegać zwrotowi w pełnej wartości. • Sąd Rejonowy dokonał błędnej oceny dowodów i niewłaściwie zastosował przepisy prawa materialnego. • Uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego było wadliwe (brak wyjaśnienia podstawy prawnej, przyczyn oddalenia powództwa).
Godne uwagi sformułowania
cel ustawowy instytucji rozliczenia nakładów na rzecz został unicestwiony • już te okoliczności wskazują na nadużycie prawa podmiotowego przez powodów domagających się zwrotu poniesionych nakładów • twierdzenia powodów, iż ich działania miały na celu jedynie legalizację tzw. samowoli budowlanej, w całokształcie ujawnionych okoliczności faktycznych i relacji między stronami, wydaje się kuriozalne • roszczenie w niniejszym postępowaniu było rażąco sprzeczne z zasadami współżycia społecznego związanym z lojalnym postępowaniem posiadacza względem właściciela zwracanej rzeczy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie art. 5 KC w sprawach o rozliczenie nakładów, gdy nieruchomość została zniszczona lub rozebrana, a do takiej sytuacji przyczynili się posiadacze. Interpretacja zasad współżycia społecznego w kontekście lojalności posiadacza wobec właściciela."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której doszło do rozbiórki budynku. Kluczowe jest wykazanie rażącego nadużycia prawa podmiotowego i sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak działania posiadacza nieruchomości mogą doprowadzić do utraty prawa do zwrotu nakładów, nawet jeśli były one konieczne. Zastosowanie art. 5 KC w kontekście zniszczenia przedmiotu nakładów jest interesujące z praktycznego punktu widzenia.
“Stracił prawo do zwrotu nakładów, bo doprowadził do rozbiórki domu. Sąd: rażące nadużycie prawa.”
Dane finansowe
WPS: 15 500 PLN
zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej: 2952 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.