III Ca 1918/18

Sygn. akt III Ca 1918/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2019 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia Sądu Okręgowego Roman Troll Sędziowie Sądu Okręgowego: Leszek Dąbek Beata Majewska - Czajkowska Protokolant Marzena Makoś po rozpoznaniu w dniu 12 września 2019 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa M. O. , A. O. , D. O. i P. O. ( O. ) przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w (...) Spółce Akcyjnej w Ł. o zapłatę na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt I C 270/18 1) oddala apelacje; 2) zasądza od powódki M. O. na rzecz pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w Ł. 120 zł (sto dwadzieścia złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym; 3) zasądza od powódki A. O. na rzecz pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w Ł. 120 zł (sto dwadzieścia złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym; 4) zasądza od powódki D. O. na rzecz pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w Ł. 120 zł (sto dwadzieścia złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym; 5) zasądza od powoda P. O. na rzecz pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w Ł. 120 zł (sto dwadzieścia złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. SSO Beata Majewska – Czajkowska SSO Roman Troll SSO Leszek Dąbek Sygn. akt III Ca 1918/18 UZASADNIENIE Powodowie M. O. , P. O. , D. O. i A. O. wnieśli o zasądzenie na ich rzecz solidarnie od (...) Spółki Akcyjnej w Ł. oraz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. po 84 euro wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 24 października 2017 r. i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazali, że byli uczestnikami imprezy turystycznej, mającej miejsce w czerwcu 2016 r., a w jej ramach transport lotniczy do miejsca docelowego i z powrotem realizowany był przez pozwanego przewoźnika (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w W. w ramach lotów czarterowych nr (...) K. - S. (19 czerwca 2016 r.) oraz nr (...) S. - K. (planowo 26 czerwca 2016 r.); opóźnienie przylotu na trasie K. - S. przekroczyło 5 godzin, zaś na trasie powrotnej sięgnęło kilkunastu godzin. Jako podstawę prawną swojego żądania wskazali Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91, a jako podstawę solidarnej odpowiedzialności pozwanych podali art. 11a ustawy o usługach turystycznych . Pozwana (...) Spółka Akcyjna w Ł. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu, gdyż do opóźnienia w lotach doszło z uwagi na nieprzewidziane problemy techniczne przewoźnika, a przy wykonaniu lotów posłużyła się profesjonalnym przewoźnikiem, który zgodnie z treścią Rozporządzeniem (WE) nr 261/2004 odpowiada za opóźnienie lotów. Wyrokiem z 24 lipca 2018 r., zaocznym wobec (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. , Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach oddalił powództwo w stosunku do (...) Spółki Akcyjnej w Ł. (pkt 1.), odstąpił od obciążania powodów kosztami procesu w zakresie oddalonego powództwa (pkt 2.); zasądził od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na rzecz powodów P. O. , D. O. , A. O. i M. O. po 84 euro z ustawowymi odsetkami od 24 października 2017 r. (pkt 3.), zasądził od tej pozwanej na rzecz powodów 317 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 4.) oraz wyrokowi w zakresie pkt. 3. i 4. nadał rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 5.). Orzeczenie to zapadło przy następujących ustaleniach faktycznych: powodowie, jako uczestnicy imprezy turystycznej organizowanej przez (...) Spółkę Akcyjna w Ł. , mieli odbyć 19 czerwca 2016 r. przelot realizowany przez drugą z pozwanych na trasie K. ( (...) ) - S. ( (...) ) lotem oznaczonym jako (...) ; pierwotną godzinę przylotu na lotnisko docelowe ustalono na 15.15, a faktyczny przylot nastąpił z opóźnieniem wynoszącym ponad 5 h. W ramach tej samej imprezy powodowie mieli odbyć 26 czerwca 2016 r. lot powrotny realizowany przez (...) sp. z o.o. na trasie S. ( (...) ) - K. ( (...) ) lotem oznaczonym jako (...) ; pierwotną godzinę przylotu na lotnisko docelowe ustalono na 17.10, a faktyczny przylot nastąpił 27 czerwca 2016 r. na lotnisko inne niż docelowe. Odległość między lotniskiem K. , a lotniskiem S. mierzona po ortodromie wynosi 1147 km. 19 czerwca 2016 r. oraz 20 czerwca 2016 r. powodowie złożyli pozwanej (...) Spółce Akcyjnej w Ł. reklamacje, jednakże ona ich nie uwzględniła wskazując, że loty doznały opóźnienia z uwagi na problemy techniczne przewoźnika zaistniałe na rotacji poprzedzającej loty powodów. W sprawie nie doszło do zawarcia ugody. Przy tak dokonanych ustaleniach faktycznych Sąd Rejonowy, przywołując regulacje art. 5 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającym rozporządzenie nr 295/91 (dalej zwane Rozporządzeniem), art. 7 ust. 1 lit a tego Rozporządzenia, art. 481 § 1 k.c. oraz art. 11a ustawy o usługach turystycznych (obecnie uchylony 1 lipca 2018 r., ale obowiązujący w czasie zaistnienia stanu faktycznego i stosunków prawnych dotyczących niniejszej sprawy), art. 50 ustawy z 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, uznał powództwo za zasadne co do przewoźnika lotniczego, co do którego wydał wyrok zaoczny ( art. 339 k.p.c. i art. 340 k.p.c. ), natomiast co do drugiej z pozwanych zaznaczył, że powództwo jest niezasadne, bo zobowiązanym do zapłaty jest przewoźnik lotniczy, a takim pozwana (...) Spółka Akcyjna w Ł. nie była. Wskazał też, że przywołany jako podstawa materialna solidarnej odpowiedzialności pozwanych art. 11a ustawy o usługach turystycznych , podobnie jak obowiązujący art. 50 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych miałby zastosowanie w sytuacji dochodzenia obniżenia ceny, zadośćuczynienia „za zmarnowany urlop” lub odszkodowania na zasadach ogólnych (przy spełnieniu i wykazaniu przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej i wysokości szkody czego w tej sprawie nie uczyniono – art. 6 k.c. ), a nie w oparciu o Rozporządzenie. O kosztach procesu, jak w pkt. 2. zaskarżonego wyroku, Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. , mając na uwadze konfigurację osobową stron (powodowie są konsumentami, a część z nich to osoby małoletnie). O kosztach procesu, co do drugiej z pozwanych, Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Apelacje od tego wyroku, w części dotyczącej pkt. 1., złożyli wszyscy powodowie, zarzucając mu naruszenie art. 3 ust. 5 Rozporządzenia nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r. ustanawiającym wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającym rozporządzenie nr 295/91 poprzez odmowę zastosowania. Przy tak postawionym zarzucie wnieśli o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez uwzględnienie powództwa i zasądzenie kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie o uchylenie wyroku w tej części oraz przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także przyznanie powodom kosztów postępowania apelacyjnego, a na wypadek oddalenia apelacji o odstąpienie od obciążania ich obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania pozwanej wywołanego apelacją z uwagi na kierowanie się przez nich przy wnoszeniu apelacji literalnym brzmieniem powołanego wyżej przepisu. Jednocześnie wnieśli o rozważenie wystąpienia do Europejskiego Trybunału sprawiedliwości z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym ewentualnych wątpliwości, na gruncie wykładni art. 3 ust. 5 tego rozporządzenia w aspekcie własnego zobowiązania organizatora imprezy turystycznej - obok przewoźnika - do zapłaty odszkodowania zgodnie z tym rozporządzeniem. W odpowiedzi na apelacje pozwana (...) Spółka Akcyjna w Ł. wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz o zasądzenie od powodów na jej rzecz kosztów postępowania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy są prawidłowe i jako takie Sąd Okręgowy uznaje za własne. Nie są one także kwestionowane w apelacji. Oba loty powodów były opóźnione i z tego tytułu zostało im przyznane zryczałtowane odszkodowanie zasądzone wyrokiem Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach, w zakresie w jakim go nie skarżyli, od przewoźnika lotniczego. Art. 3 ust. 5 Rozporządzenia jest następującej treści: „Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do każdego obsługującego przewoźnika lotniczego, który świadczy usługi transportowe na rzecz pasażerów spełniających wymogi ust. 1 i 2. Gdy obsługujący przewoźnik lotniczy, nie będąc związanym umową z pasażerem, wykonuje zobowiązania wynikające z niniejszego rozporządzenia, uważa się, że robi to w imieniu osoby związanej umową z pasażerem.”. Dochodzone w rozpoznawanej sprawie odszkodowanie w żaden sposób nie zostało przez powodów wykazane co do wysokości. Rozporządzenie, przywołane w apelacji, nie wymaga takiego wykazania. Odszkodowanie zryczałtowane, wynikające z tego aktu prawnego, należy się od przewoźnika lotniczego - art. 5 ust. 1 lit. c Rozporządzenia w związku z art. 7 Rozporządzenia. Zdanie drugie ust. 5 art. 3 Rozporządzenia nie zmienia tego stanu prawnego, albowiem wskazuje tylko i wyłącznie na to, że wypłacane odszkodowanie przez przewoźnika lotniczego może być uznana ze wypłacone w imieniu organizatora turystyki; oczywiście jest to możliwe wtedy, gdy zostanie wykazana jego odpowiedzialność i wysokość szkody na zasadach ogólnych. Także art. 12 Rozporządzenia wyraźnie wskazuje, że pasażer może dochodzić dalszego odszkodowania, ale odszkodowanie wypłacone na podstawie tego Rozporządzenia może zostać potrącone z takiego odszkodowania. Również pkt 7. preambuły tego Rozporządzenia wskazuje, że zobowiązania z niego wynikające dotyczą przewoźników lotniczych, podobnie pkt. 12. i 14. tej preambuły na to wskazują. Powyższe, zdaniem Sądu Okręgowego, prowadzi do wniosku, że z tytułu zryczałtowanego odszkodowania odpowiedzialnym jest przewoźnik lotniczy. Natomiast na podstawie tego Rozporządzenia nie odpowiada organizator turystyki, chyba że jest przewoźnikiem lotniczym. To nie do niego odnosi się przecież regulacja art. 5 ust. 1 lit. c Rozporządzenia w związku z art. 7 Rozporządzenia, a właśnie to Rozporządzenie ustala wysokości i zasady regulowania płatności zryczałtowanego odszkodowania. Odpowiedzialność organizatora turystyki można rozpatrywać w aspekcie art. 11a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych , który już nie obowiązuje, ale obowiązywał w chwili wykonywania umowy i jej zawarcia. Niemniej jednak, aby w tym zakresie zasądzić jakąkolwiek kwotę, to wysokość tego odszkodowania trzeba wykazać - w przeciwieństwie do Rozporządzenia, o którym była mowa wyżej (tu trzeba wykazać tylko zdarzenie). Powodowie nie wykazywali tej wysokości – samo to stanowi podstawą do uznania, że nie wykazano wysokości odpowiedzialności organizatora imprezy turystycznej. Nie można zaś przyjąć, że jest to ta sama kwota, która jest w Rozporządzeniu, bo ta kwota jest zryczałtowana i może się okazać, że rzeczywiste odszkodowanie – jego wysokość – jest niższa, a dodatkowo jego ewentualna wypłata powoduje obniżenie odszkodowania uregulowanego na podstawie innych przepisów. Ponadto trzeba też, na zasadach ogólnych, wykazać odpowiedzialność organizatora turystyki za opóźnienie – tego również zabrakło. To zaś na powodach, zgodnie z art. 6 k.c. , ciążył obowiązek wykazania tych okoliczności faktycznych. Sąd Okręgowy oddalił wniosek powodów o zwrócenie się z pytaniem prawnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jako bezzasadny. Powodowie zmierzali do zadania pytania prejudycjalnego odnośnie ustalenia możliwości odpowiedzialności organizatora turystki na podstawie art. 7 Rozporządzenia i art. 3 ust. 5 Rozporządzenia. Przy czym w tym zakresie, w uzasadnieniu pozwu, sami powołują się na interpretację prawa krajowego ( art. 11a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych ) wskazując na odpowiedzialność tego pozwanego. Wywodzą też, że jest to odpowiedzialność in solidum, a więc nie jest ona objęta przepisem prawa, który wskazywałaby na solidarność. W tej części, jak wskazano wyżej, zastosowano regulację art. 6 k.c. w związku z art. 11a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych , a wykładania przepisów krajowych i ocena w zakresie skutków ich zastosowania należy wyłącznie do sądu krajowego (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 8 września 2010 r., sygn. akt C-409/06 W. W. , pkt 35, Lex 599854,). Z powyższych względów niezasadny był wniosek o zwrócenie się z pytaniem prawnym. Zastosowana przez Sąd Rejonowy regulacja prawna jest prawidłowa. Dlatego też zarzuty apelacji są bezzasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 385 k.p.c. , apelacje powodów jako bezzasadne podlegały oddaleniu. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.), § 10 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia, gdyż powodowie przegrali sprawę. Sąd Okręgowy miał też na uwadze, że powodowie występowali w sprawie przy współuczestnictwie formalnym ( art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c. ). Jednocześnie Sąd Okręgowy nie znalazł żadnych okoliczności mogących prowadzić do ponownego zastosowania wobec powodów dobrodziejstwa regulacji art. 102 k.p.c. – rzeczywiście w postępowaniu pierwszoinstancyjnym mogli oni przypuszczać, że odpowiedzialność organizatora turystyki za opóźnione loty występuje na podstawie Rozporządzenia, ale Sąd Rejonowy wyjaśnił im te kwestie, a powodowie nadal się z taką interpretacją nie zgadzali, dlatego powinni ponieść koszty procesu wywołane ich apelacją, skoro przegrali sprawę w tym zakresie. Literalne brzmienie przywołanej w apelacji regulacji prawnej, jak już wyżej zaznaczono, nie wskazuje na odpowiedzialność organizatora turystyki na podstawie Rozporządzenia. SSO Beata Majewska-Czajkowska SSO Roman Troll SSO Leszek Dąbek