III CA 1634/22

Sygn. akt III Ca 1634/22 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2022 roku Sąd Rejonowy w Łęczycy po rozpoznaniu sprawy z wniosku J. D. z udziałem J. M. , M. P. (1) , J. P. , R. F. , K. D. , Z. D. , M. P. (2) , Gminy M. Ł. o zasiedzenie: oddalił wniosek, określił wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla uczestnika postępowania J. M. – adwokata M. K. , na kwotę 1.328,40 zł wraz z należnym podatkiem VAT, którą to kwotę nakazał wypłacić kuratorowi ze środków Skarbu Państwa rachunku wydatków budżetowych Sądu Rejonowego w Łęczycy, nieuiszczone koszty przejął na rachunek Skarbu Państwa ustalił, że każdy z zainteresowanych ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. (postanowienie k: 386) Apelację od powyższego postanowienia złożył wnioskodawca zaskarżając rozstrzygnięcie w zakresie punktu 1. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił: błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie uznania, że po 1966 roku M. P. (3) utraciła władanie sporną działką (...) na rzecz innych osób, naruszenie prawa procesowego poprzez naruszenie art. 233 kpc , tj. zasady swobodnej oceny dowodów w zakresie przypisania zeznaniom M. P. (1) i J. P. wyżej wymienionych treści, co sugeruje przerwanie biegu przedawnienia w stosunku do M. P. (3) , pominięcie dowodów w postaci dokumentów płatności podatków od nieruchomości za lata 1965, 1967 i 1981 oraz pokwitowania z ZUS, które wskazywał, iż posiadaczem samoistnym działki była M. P. (3) i ona uiszczała opłaty we własnym imieniu, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów w postaci przypisania zeznaniom uczestników M. P. (1) i J. P. , w szczególności w części stwierdzenia, że wnioskodawca pytał się W. P. o postawienie garażu treści niewypowiedzianych przez uczestników, w szczególności nie wskazali oni daty tego zapytania kierowanego do W. P. , czy było to przed czy po śmierci M. P. (3) , okoliczności tej Sąd nie wyjaśnił mimo, że przypisał jej prawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy – tymczasem według wnioskodawcy fakt taki miał miejsce po śmierci M. P. (3) , o ile sąd uznał to za znaczący dowód winien dokonać konfrontacji tych zeznań z zeznaniami wnioskodawcy w tym zakresie. jednocześnie obaj wskazani uczestnicy przyłączyli się do wniosku o zasiedzenie uznając jej posiadanie samoistne przez wymagany czas, naruszenie prawa materialnego tj. art. 172 kc oraz art. 336 kc i art. 337 kc poprzez przyjęcie, że posiadanie wykonywane przez M. P. (3) zostało przerwane z racji jej przeprowadzki i nie było przez nią kontynuowane aż do śmierci M. P. (3) . W konsekwencji powyższych zarzutów apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w punkcie 1 i uwzględnienie wniosku o zasiedzenie nieruchomości składającej się z działki (...) z dniem 01 stycznia 1986 roku na rzecz M. P. (3) , ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz pozostawienie stron przy poniesionych kosztach postępowania odwoławczego (k: 406-411). W odpowiedzi na apelację uczestnik Gmina M. Ł. wniosła o jej oddalenie przy rozstrzygnięciu o kosztach postępowania odwoławczego (k: 457-460). Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja wnioskodawcy jest zasadna o tyle, że konieczne było uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Nie ulega wątpliwości, iż w sprawie o zasiedzenie uczestnikami postępowania winni być właściciele nieruchomości objętych wnioskiem, ewentualnie ich następcy prawni, którzy są bezpośrednio zainteresowani rozstrzygnięciem sprawy, skoro stwierdzenie zasiedzenia na rzecz danej osoby lub osób nastąpi w miejsce dotychczasowego właściciela nieruchomości (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 05.03.1996r II CRN 211/95 i z dnia 02.09.1993r II CRN 89/93/93). W przedmiotowym postępowaniu wniosek obejmował dwie nieruchomości. Właścicielami jednej z nich byli bezspornie S. K. i A. K. . Rolą Sądu I instancji w ramach niniejszego postępowania było zatem między innymi ustalenie pełnego kręgu następców prawnych wskazanych osób i umożliwienie im wzięcia udziału w postępowaniu w charakterze uczestników postępowania zgodnie z normą art. 510§2 kpc (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29.05.1999r II CKU 171/97). Z niewiadomych powodów Sąd Rejonowy zaniechał podjęcia czynności w tym zakresie, pomimo, iż przynajmniej jeden z nich – A. K. - był znany w toku postępowania i przesłuchany w charakterze świadka. W takiej zaś sytuacji nie ma podstaw do dokonywania ogłoszeń o toczącym się postępowaniu w trybie art. 609§2 kpc , które są dopuszczalne dopiero po przeprowadzeniu stosownego dochodzenia celem ustalenia właścicieli nieruchomości (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18.02.2015r I CSK 82/14). Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego – zasadą prawną – z dnia 20 kwietnia 2010 roku, sygn. akt III CZP 112/09, OSNC z 2010 roku, nr 7-8, poz. 98, niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania, jednakże należy je uznać za poważne uchybienie procesowe, które w wypadku, gdy pozbawia zainteresowanego prawa do dwuinstancyjnego postępowania sądowego, będzie skutkowało koniecznością uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Stosownie do art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, a zgodnie z art. 176 ust. 1 Konstytucji , postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne. Połączenie tych przepisów tworzy konstytucyjną zasadę kontroli orzeczeń i postępowania sądowego (określaną niekiedy niezbyt precyzyjnie jako zasada sprawiedliwości proceduralnej), stanowiącą rozwinięcie prawa do sądu, ustanowionego w art. 45 ust. 1 Konstytucji . Z uwagi na ograniczenia postępowania kasacyjnego udział uczestnika, dla którego interesów prawnych orzeczenie miałoby być niekorzystne, wyłącznie w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji, skutkowałby pozbawieniem go prawa do zaskarżenia niekorzystnego orzeczenia. Zarówno prawo do zaskarżenia orzeczenia, jak i związana z nim dwuinstancyjność postępowania, muszą się urzeczywistniać nie in abstracto, ale w stosunku do każdego, kto w danej sytuacji procesowej realizuje przysługujące mu prawo do sądu (tak m. in. Sąd Okręgowy w Świdnicy w postanowieniu z dnia 27.06.2017 r., II Ca 322/17, Legalis nr 2160667, Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim w postanowieniu z dnia 12.04.2016 r., V Ca 108/16, Legalis nr 2181292, Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w postanowieniu z dnia 28.09.2015 r., II Ca 540/15, Legalis nr 2086020). Stąd należy przyjąć, że w takim wypadku istnieje konstytucyjna podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002 roku, sygn. III CKN 948/00, OSNC z 2003 roku, nr 5, poz. 68). Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 21 maja 2002 r., III CKN 948/00 (OSNC 2003, nr 5, poz. 68), wstąpienie zainteresowanego do udziału w sprawie dopiero w postępowaniu apelacyjnym ( art. 510 § 1 zd. I in fine k.p.c. ), powodujące w okolicznościach sprawy pozbawienie go prawa do zaskarżenia orzeczenia sądu drugiej instancji ( art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji ), stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Powyższe okoliczności skłoniły Sąd Okręgowy do uznania, iż w realiach niniejszej sprawy koniecznym jest ustalenie i wezwanie do udziału w sprawie wszystkich następców prawnych S. i A. małżonków K. jako właścicieli pierwszej z nieruchomości objętej wnioskiem. Z uwagi na charakter postępowania wydaje się, iż elementarną zasadą jego prowadzenia jest przede wszystkim właśnie ustalenie przeciwko komu wniosek jest kierowany a więc osobom, którym przysługuje tytuł prawny do spornej nieruchomości. Brak wzięcia przez nich udziału w sprawie pozbawia ich w sposób rażący prawa do udziału w postępowaniu sądowym pomimo posiadania przymiotu osoby bezpośrednio zainteresowanej jej wynikiem. Dodatkowo wskazać przy tym należy, iż w aktach sprawy brak również decyzji procesowej Sądu w związku z cofnięciem wniosku co do drugiej z nieruchomości objętej wnioskiem, co będzie przecież miało wpływ chociażby na ocenę interesu prawnego w dalszym uczestnictwie w sprawie Gminy M. Ł. . Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd winien również wyjaśnić kwestię czy w sprawie występują wszyscy następcy prawni F. i M. P. (3) . Brak bowiem jednoznacznych danych pozwalających na ocenę czy ich wnuk M. P. (4) syn H. pozostawił następców prawnych, czy też zmarł bezdzietnie. O ile bowiem potwierdzi się pierwsza ze wskazanych tez, koniecznym będzie również wezwanie i tych osób do udziału w niniejszym postępowaniu. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji. Należy podkreślić, że orzeczenie Sądu Odwoławczego z uwagi na charakter rozstrzygnięcia w żadnej mierze nie odnosi się i nie przesądza o zasadności zarzutów skarżącego dotyczących meritum sprawy, gdyż ich analiza będzie możliwa dopiero wówczas gdy zostaną usunięte wszelkie braki podmiotowe w niniejszej sprawie.