III CA 1630/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Kutnie rozpoznał sprawę z powództwa D. M. i M. M. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w G. o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kwotę 8.477,77 zł, oddalając powództwo w pozostałym zakresie i pozostawiając orzeczenie o kosztach referendarzowi. Pozwana spółka zaskarżyła wyrok w części dotyczącej zasądzonej kwoty, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia za okres od 19 lipca 2003 r. do 22 czerwca 2005 r. Powodowie z kolei zaskarżyli wyrok w części oddalającej powództwo, zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 278 § 1 k.p.c.) i błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący konieczności zasięgnięcia opinii biegłego geodety do ustalenia powierzchni zajętego pasa gruntu. W toku postępowania apelacyjnego pozwana spółka zmodyfikowała swoje stanowisko, podnosząc zarzut posiadania tytułu prawnego do ingerencji w prawo własności powodów w postaci służebności przesyłu nabytej przez zasiedzenie z dniem 20 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy uznał oba środki odwoławcze za zasadne w dużej mierze, dokonując zmiany zaskarżonego wyroku. Stwierdzono, że zarzut przedawnienia części roszczenia był zasadny, co skutkowało wyeliminowaniem z zasądzonej należności wynagrodzenia za okres od 19 lipca 2003 r. do 22 czerwca 2005 r. Sąd odwoławczy skorygował również ustalenie szerokości pasa technologicznego, przyjmując 6 metrów (zamiast 4,5 metra przyjętych przez Sąd Rejonowy) na podstawie przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, co doprowadziło do zwiększenia zasądzonej kwoty. Zarzut zasiedzenia służebności przesyłu podniesiony przez pozwanego został uznany za nieudowodniony z powodu braku wiarygodnej dokumentacji potwierdzającej datę rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia. Ostatecznie Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powodów kwotę 10.622,76 zł, co stanowiło 98% dochodzonego roszczenia, a w pozostałym zakresie apelacje oddalił. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie terminu przedawnienia roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, dopuszczalność podnoszenia zarzutu przedawnienia i zasiedzenia w apelacji, prawidłowe określenie szerokości pasa technologicznego dla linii energetycznych, warunki nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z linią niskiego napięcia oraz konkretnymi przepisami dotyczącymi pasów technologicznych. Interpretacja przepisów o przedawnieniu i zasiedzeniu ma jednak szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (5)
Czy roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości ulega przedawnieniu i jaki jest jego termin?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości ulega przedawnieniu na zasadach ogólnych, tj. w terminie 10-letnim zgodnie z art. 118 k.c. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od chwili objęcia nieruchomości w posiadanie przez posiadacza.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do przepisów k.c. dotyczących przedawnienia (art. 117, 118) oraz specyfiki roszczeń uzupełniających (art. 224-225 k.c.). Wyjaśniono, że roszczenie to nie jest roszczeniem o świadczenia okresowe i powstaje od chwili objęcia rzeczy w posiadanie, a przedawnia się w terminie 10 lat, licząc wstecz od daty wytoczenia powództwa.
Czy zarzut przedawnienia może być podniesiony w apelacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarzut przedawnienia, jako zarzut prawa materialnego, może być podniesiony w apelacji, nawet jeśli nie był podnoszony w pierwszej instancji, ponieważ nie podlega prekluzji procesowej.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (m.in. wyrok z dnia 3 grudnia 2003 r., I CK 363/2002 oraz uchwałę SN z dnia 17 czerwca 2005 r., III CZP 26/05), zgodnie z którym zarzut przedawnienia nie jest zarzutem faktycznym podlegającym prekluzji procesowej i może być zgłoszony w każdym stanie sprawy aż do jej prawomocnego zakończenia.
Jaka jest prawidłowa szerokość pasa technologicznego dla linii niskiego napięcia dla celów ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawidłowa szerokość pasa technologicznego dla linii niskiego napięcia powinna być ustalana na podstawie aktualnych przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, które przewidują szersze strefy ochronne niż starsze regulacje. W tym przypadku uznano 6 metrów za właściwą szerokość.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. (§ 55 ust. 1) oraz porównał je ze starszym rozporządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 1972 r. (§ 47 ust. 1). Stwierdzono, że Sąd Rejonowy posłużył się starą normą, podczas gdy obowiązujące przepisy przewidywały szerszą strefę ochronną (6 m dla linii NN), co miało kluczowe znaczenie dla obliczenia powierzchni zajętego pasa.
Czy służebność przesyłu może być nabyta przez zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, służebność przesyłu może być nabyta przez zasiedzenie, pod warunkiem, że polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia oraz że spełnione są przesłanki dotyczące samoistnego posiadania przez wymagany ustawą okres.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 292 k.c. w zw. z art. 352 § 1 k.c. oraz art. 305^4 k.c., a także na orzecznictwo Sądu Najwyższego (m.in. postanowienie V CSK 502/10), które dopuszcza nabycie służebności przesyłu przez zasiedzenie. Kluczowe jest udowodnienie posiadania przez wymagany okres (30 lat dla posiadacza w złej wierze).
Czy pozwany udowodnił nabycie służebności przesyłu przez zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwany nie udowodnił skutecznie nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie, ponieważ przedstawiona dokumentacja (protokół odbioru technicznego) była szczątkowa, nieczytelna i zbyt ogólnikowa, aby jednoznacznie ustalić datę rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd ocenił przedstawiony przez pozwanego protokół odbioru technicznego jako niewystarczający dowód do ustalenia, kiedy jego poprzednik prawny rozpoczął korzystanie z nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu. Brak było jednoznacznych informacji o przebiegu linii i jej lokalizacji na działce powodów, co uniemożliwiło zweryfikowanie twierdzeń pozwanego o dacie objęcia w posiadanie służebności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. M. | osoba_fizyczna | powód |
| M. M. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka Akcyjna w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (30)
Główne
k.c. art. 117 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 117 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 224
Kodeks cywilny
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
k.c. art. 229 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
k.c. art. 123 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
k.c. art. 305⁴
Kodeks cywilny
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury art. § 55 § ust. 1
Przewiduje minimalne odległości od napowietrznych linii elektroenergetycznych dla stanowisk pracy, składowisk i maszyn, co wpływa na ustalenie szerokości pasa technologicznego.
Pomocnicze
k.c. art. 100
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 278 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 386 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
k.c. art. 49 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
k.c. art. 173
Kodeks cywilny
k.c. art. 175
Kodeks cywilny
k.c. art. 176
Kodeks cywilny
k.c. art. 352 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych art. § 47 § ust. 1
Starsza regulacja dotycząca stref ochronnych wokół linii napowietrznych, która została zastąpiona nowszą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut przedawnienia części roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości. • Prawidłowe ustalenie szerokości pasa technologicznego na 6 metrów na podstawie obowiązujących przepisów. • Brak udowodnienia przez pozwanego nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie.
Odrzucone argumenty
Zarzut zasiedzenia służebności przesyłu z dniem 20 grudnia 2013 r. przez pozwanego. • Ustalenie szerokości pasa technologicznego na 4,5 metra przez Sąd Rejonowy. • Oddalenie powództwa w zakresie obejmującym okres od 19 lipca 2003 r. do 22 czerwca 2005 r. przez Sąd Rejonowy (w części, która została uwzględniona przez Sąd Okręgowy jako przedawniona).
Godne uwagi sformułowania
zarzut przedawnienia jest skierowany przeciwko samemu roszczeniu, a więc w istocie rzeczy zmierza on do zniweczenia powództwa • po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się z korzystania z zarzutu przedawnienia • zarzut przedawnienia może być zgłoszony w każdym stanie sprawy, aż do jej prawomocnego zakończenia • roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości jako roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu stosownie do art. 117 § 1 k.c. • roszczenie to przedawnia się na ogólnych zasadach, a więc w terminie 10 – letnim przewidzianym w art. 118 k.c. • właściciel może zatem dochodzić wynagrodzenia za korzystanie przez posiadacza z rzeczy przez cały 10-letni, nieprzedawniony okres posiadania liczony wstecz, od daty wytoczenia powództwa • Sąd Rejonowy posłużył się starą normą, podczas gdy był zobligowany do zastosowania nowych unormowań obwiązujących w dacie orzekania • zarzut zasiedzenia służebności gruntowej, jako zarzut prawa materialnego, odnoszący bezpośredni skutek w zakresie zasadności powództwa, może być podniesiony na każdym etapie postępowania • służebność gruntowa (służebność przesyłu) jest jedynym ograniczonym prawem rzeczowym, które może być przedmiotem zasiedzenia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie terminu przedawnienia roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, dopuszczalność podnoszenia zarzutu przedawnienia i zasiedzenia w apelacji, prawidłowe określenie szerokości pasa technologicznego dla linii energetycznych, warunki nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z linią niskiego napięcia oraz konkretnymi przepisami dotyczącymi pasów technologicznych. Interpretacja przepisów o przedawnieniu i zasiedzeniu ma jednak szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu bezumownego korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwa przesyłowe i zawiera kluczowe rozstrzygnięcia dotyczące przedawnienia, zasiedzenia oraz praktycznych aspektów ustalania wynagrodzenia (szerokość pasa technologicznego).
“Przedsiębiorstwo energetyczne przegrywa w sądzie: przedawnienie i pas technologiczny kluczowe dla rozstrzygnięcia.”
Dane finansowe
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie: 10 622,76 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.