III Ca 1608/16

Sygn. akt III Ca 1608/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2017 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Pawlik Sędzia SO Lucyna Morys - Magiera (spr.) SR (del.) Maryla Majewska - Lewandowska Protokolant Dominika Tarasiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa P. M. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt VIII C 517/15 1. oddala apelację; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2400 zł (dwa tysiące czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. SSR (del.) Maryla Majewska – Lewandowska SSO Tomasz Pawlik SSO Lucyna Morys - Magiera Sygn. akt III Ca 1608/16 UZASADNIENIE Powód P. M. domagał się zasądzenia od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. kwoty 31.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 17 lipca 2015r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią ojca E. M. oraz o zasądzenie kosztów procesu. Uzasadniając swoje roszczenie wskazał, że w dniu 16 sierpnia 1997r. w Z. , R. K. prowadząc motocykl marki MZ nr rejestracyjny (...) umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym doprowadził do wypadku, w wyniku którego zginął E. M. . Wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w K. z dnia 12 stycznia 1998r. w sprawie o sygn. akt SG 118/97 R. K. został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu. Pojazd sprawcy wypadku ubezpieczony był od odpowiedzialności cywilnej u pozwanego. Powód wskazał, że pismem z dnia 30 kwietnia 2015r. zgłosił stronie pozwanej roszczenie w kwocie 120.000 zł. Decyzją z dnia 16 lipca 2015r. pozwany uznał roszczenie do kwoty 9.000 zł. Jako podstawę swojego roszczenia powód podał regulację art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. Powód wskazał, że w dacie śmierci ojca miał zaledwie 16 lat. Ojciec był mu bliski i mógł liczyć na jego pomoc i wsparcie. Wskazał, że ojciec zawsze miał czas dla niego udzielał mu rad oraz zachęcał do nauki. Podał dalej, że śmierć ojca była wielkim ciosem i negatywnie wpłynęła na życie rodziny. Po śmierci ojca pojawiły się problemy finansowe, gdyż zmarły do tej pory odpowiadał za ich utrzymanie. Nadto powód podał, że żądana kwota uwzględnia zachowanie bezpośrednio poszkodowanego polegające na poruszaniu się nieoświetlonym rowerem w stanie po spożyciu alkoholu, co uzasadnia przyczynienie się na poziomie 50%. Powód wskazał, że żądanie w zakresie odsetek od dnia 17 lipca 2015r. uzasadnia faktem, iż pozwany decyzją z dnia 16 lipca 2015r. uznał roszczenie do wysokości 9.000 zł, a tym samym pozostaje w opóźnieniu w zakresie pozostałej części zgłoszonej kwoty od dnia następnego. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu. Pozwany podniósł, że w wyniku postępowania likwidacyjnego przyznał powodowi kwotę 9.000 zł przy uwzględnieniu przyczynienia się zmarłego do zaistniałej szkody w wysokości 50%. Pozwany zarzucił, że dochodzona kwota jest rażąco wysoka. Nadto pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powoda. Sąd Rejonowy w Zabrzu wyrokiem z dnia 5 maja 2016r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 31.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 17 lipca 2015 roku do dnia zapłaty oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.967 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Orzeczenie to poprzedził ustaleniem, że w dniu 16 sierpnia 1997r. w Z. - G. przy ul. (...) kierujący motocyklem marki MZ typ (...) (...) o nr rejestracyjnym (...) , będący własnością M. B. , umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, gdyż nie posiadając wymaganych uprawnień oraz nie zachowując należytej ostrożności, prowadził pojazd z nadmierną prędkością w rejonie zabudowanym, skutkiem czego potrącił wjeżdżającego na drogę rowerzystę E. M. . Poszkodowany poruszał się bez oświetlenia, a badanie krwi wykazało, iż znajdował się w stanie nietrzeźwości. Miejsce, w którym doszło do zdarzenia znajdowało się na obszarze zabudowanym, gdzie dopuszczalna prędkość wynosiła 50 km/h. Wypadek miał miejsce w porze pomiędzy 20 a 21, kiedy jeszcze było jasno. Uszkodzenia ciała w postaci rozległych obrażeń klatki piersiowej połączonych z krwotokiem wewnętrznym spowodowały, że E. M. poniósł śmierć na miejscu zdarzenia. Sprawca wypadku R. K. wyrokiem z dnia 12 stycznia 1998r. wydanym przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w K. w sprawie o sygn. Sg. 118/97 został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 145 § 2 k.k. i skazany na karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie zostało warunkowo zawieszone na okres próby 2 lat. Sprawca wypadku poruszał się pojazdem, który był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych u pozwanego. E. M. był ojcem powoda P. M. . W chwili śmierci E. M. miał 45 lat. Pracował jako kierowca oraz powadził rodzinne gospodarstwo rolne. Jego żona Ł. M. nie pracowała, zajmowała się domem oraz pomagała w pracach na gospodarstwie. E. M. miał jeszcze dwóch synów: D. i A. . E. M. zajmował się gospodarstwem i bardzo dobrze znał się na pracy na roli, miał wiedzę na temat zasiewów i wykonywania innych prac związanych z gospodarstwem, nikt więcej w domu nie był w stanie go w tej kwestii zastąpić. E. M. nauczył powoda jeździć na rowerze, grał z nim w piłkę. E. M. uczył synów różnych rzeczy potrzebnych im w dorosłym życiu. Był dobrym ojcem, nie karał dzieci, lecz dbał by miały zapewnione wszystkie potrzeby. Był jedynym żywicielem rodziny. W następstwie śmierci E. M. pogorszyła się sytuacja finansowa jego rodziny. Kiedy powód miał jakieś problemy zwracał się z nimi do ojca, który również motywował go do nauki. Powód P. M. w chwili śmierci ojca miał 16 lat. Uczył się w szkole zawodowej jako ciastkarz - cukiernik. Powód zareagował bardzo emocjonalnie na wiadomość o śmierci ojca, bardzo to przeżywał, płakał. Śmierć ojca była dla niego szokiem, nie mógł w to uwierzyć. Przed śmiercią ojca powód był wesoły, uśmiechnięty. Po śmierci ojca powód zamknął się w sobie, nie był taki rozmowny. Powód zaczął mieć problemy w nauce. Początkowo powód bardzo często chodził na cmentarz na grób ojca, z czasem po 2 – 3 latach rzadziej - raz w miesiącu. Powodowi brakowało wsparcia ojca, otrzymywanej od ojca pomocy i motywacji do nauki. Powód nie miał już osoby, której mógłby się zwierzyć. Święta i uroczystości rodzinne przez długi czas po śmierci E. M. nie były już takie wesołe i rodzinne. Powód kupił dom w K. , gdzie mieszka od około 2 lat. Planuje założyć rodzinę, miesza z dziewczyną, planuje otworzyć własną piekarnię. Pismem z dnia 30 kwietnia 2015r. podmiot działający w imieniu powoda P. M. zwrócił się do pozwanego o wypłatę zadośćuczynienia w kwocie 120.000 zł oraz odszkodowania w kwocie 40.000 zł z tytułu znacznego pogorszenia się jego sytuacji życiowej w związku ze śmiercią ojca E. M. . Decyzją z dnia 16 lipca 2015r. pozwany przyznał powodowi P. M. zadośćuczynienie w wysokości 9.000 zł, które zostało wypłacone oraz odszkodowanie w kwocie 7.500 zł z tytułu znacznego pogorszenia się sytuacji życiowej. W decyzji wskazano, że ustalono zadośćuczynienie na kwotę 18.000 zł, które zostało pomniejszone z tytułu przyczynienia się pokrzywdzonego do powstania wypadku o 50%. Stopień przyczynienia się poszkodowanego E. M. do szkody wynosił 50%. W tak ustalonym stanie faktycznym, Sąd Rejonowy stwierdził, iż roszczenie powoda ma swoją podstawę w art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. Sąd wskazał, ze zgodnie z brzmieniem art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia. Sąd wskazał, że zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela obejmuje także krzywdę jakiej doznała na skutek deliktu nie tylko osoba bezpośrednio jego konsekwencjami dotknięta, ale także taka, która na skutek wywołanej tym deliktem śmierci doznała krzywdy wynikającej z nagłego i zupełnie niespodziewanego zerwania więzi rodzinnych, który to skutek jest także naruszeniem jego dobra osobistego. Sąd stwierdził, że śmierć E. M. wskutek obrażeń odniesionych w wypadku, za który odpowiedzialność odszkodowawczą ponosi pozwany, godziła bezpośrednio w dobra osobiste powoda P. M. w postaci jego więzi rodzinnej ze zmarłym. Sąd wskazał, że przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego ma na celu zrekompensowanie krzywdy za naruszenie prawa do życia w rodzinie i ból spowodowany utratą najbliższej osoby, akcentując przy tym na zakres dolegliwości związanych z naruszeniem prawa do życia w rodzinie Sąd Rejonowy uznał, że w rozpoznawanej sprawie istniała szczególnie silna więź rodzinna między powodem a jego zmarłym ojcem, która w wyniku wypadku komunikacyjnego została zerwana. Więź emocjonalna przejawiała się w bliskich relacjach ojca z synem. Wraz ze śmiercią ojca powód stracił nadzieję na pomoc ojca w dalszym dorosłym życiu, wskazując nadto, że śmierć ta nastąpiła w chwili, gdy powód miał 16 lat, a zatem nie był w pełni ukształtowanym człowiekiem, lecz dopiero wchodził w dorosłość, uczył się zawodu. Sąd wskazał, ze zeznania świadków i powoda potwierdziły silny związek emocjonalny powoda ze zmarłym ojcem. Sąd ustalając wysokość zadośćuczynienia kierował się relacjami jakie panowały pomiędzy miedzy ojcem a synem, ponadto wziął pod uwagę rodzaj naruszonych dóbr osobistych, intensywność negatywnych przeżyć psychicznych, jak również fakt przyczynienia się poszkodowanego E. M. w stopniu 50%. Wskazując, że podstawowym kryterium uwzględnianym przy ustalaniu zasadności i wysokości zadośćuczynienia są relacje łączące członków rodziny z osobą zmarłą, Sąd stwierdził, że zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę zmierza do zaspokojenia szkody niematerialnej i ma na celu kompensację doznanej krzywdy, tj. złagodzenie cierpienia wywołanego śmiercią osoby bliskiej oraz pomoc osobie pokrzywdzonej w dostosowaniu się do zmienionej w związku z tym rzeczywistości. Sąd wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem judykatury na rozmiar krzywdy, mają wpływ przede wszystkim: wstrząs psychiczny i cierpienia moralne wywołane śmiercią osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki po jej śmierci, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rola w rodzinie pełniona przez osobę zmarłą, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci osoby bliskiej, wiek pokrzywdzonego i jego zdolność do zaakceptowania nowej rzeczywistości oraz umiejętność odnalezienia się w niej. Uwzględniając ustalone wcześniej bliskie relacje pomiędzy zmarłym ojcem a powodem jak również uwzględniając okoliczności zdarzenia, Sąd stwierdził, że kwotą adekwatną zadośćuczynienia jest kwota 40.000 zł. Uwzględniając, że pozwany wypłacił już powodowi w toku postępowania likwidacyjnego kwotę 9.000 zł, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 31.000 zł, która odpowiada aktualnym warunkom i sytuacji majątkowej społeczeństwa oraz stanowi odczuwalną wartość i pozwoli na zrekompensowanie w takim jak jest to możliwe stopniu przebytych cierpień, a jednocześnie nie jest nadmiernie wygórowana. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c. uznając, że są one należne od dnia 17 lipca 2015r., gdyż pismem z dnia 16 lipca 2015r. pozwany poinformował powoda o przyznanym zadośćuczynieniu w kwocie 9.000 zł, a zatem z tym dniem pozostawał w opóźnieniu w zapłacie pozostałej części zadośćuczynienia. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 §1 i § 3 k.p.c. Apelację od tego orzeczenia wniósł pozwany zaskarżając je w części, tj.. co do: pkt 1 w zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji zasądził od pozwanego na rzecz powoda P. M. kwotę 15.000 zł ponad kwotę 16.000 zł tytułem zadośćuczynienia z odsetkami ustawowymi od dnia 17.05.2015r. do dnia zapłaty oraz w pkt 2 orzeczenia, w zakresie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: art. 448 K.c. przez błędną jego wykładnię, wynikającą z niewłaściwej interpretacji użytego przez ustawodawcę we wskazanej regulacji prawnej zwrotu „odpowiednią sumę", przez co Sąd pierwszej instancji uznał, iż należna powodowi tytułem zadośćuczynienia kwota winna wynieść aż 31.000zł i to przy uwzględnieniu 50% przyczynienia się oraz kwoty 9.000zł wypłaconej w toku postępowania ubezpieczeniowego, którą to kwotę uznać należy za zdecydowanie nieadekwatną w stosunku do cierpień i krzywd jakich niewątpliwie, ale nie w takim stopniu jak przyjęty przez Sąd, doznał wskutek wypadku powód - czym w sposób oczywisty Sąd pierwszej instancji naruszył zasady ustalania zadośćuczynienia oraz art. 481 k.c. przez jego błędną wykładnię, skutkującą zasądzeniem na rzecz powódki odsetek od daty wcześniejszej, aniżeli dzień wyrokowania, podczas gdy początkową datą zasądzenia odsetek powinna być data wydania wyroku przez Sąd pierwszej instancji (05.05.2016r). Nadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, a to art. 233 §1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów co doprowadziło do błędnych ustaleń Sądu I instancji pozostających w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym, a w konsekwencji uznanie, że zasądzona kwota zadośćuczynienia jest odpowiednia do doznanej przez powoda krzywdy wynikającej z naruszenia dóbr osobistych po śmierci ojca. Na tych podstawach wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez: oddalenie powództwa w zaskarżonej części, tj. co do kwoty 15.000 zł ponad kwotę 16.000zł z ustawowymi odsetkami od dnia 05.05.2016r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obydwie Instancje, według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował roszczenie powoda przyjmując za podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przywołane przepisy prawne, a następnie ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w większości mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym, który w zakresie dokonanych ustaleń jest logicznych i wzajemnie spójny, natomiast informacje zawarte w poszczególnych źródłach dowodowych nawzajem się uzupełniają i potwierdzają, przez co są w pełni wiarygodne. Ustalenia te Sąd Okręgowy przyjmuje za własne. Przewidziane art. 233 k.p.c. , ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymogami prawa procesowego, doświadczeniem życiowym oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonując wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 14 sierpnia 2012r. III AUa 620/12). Stawiając zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. należy wykazać, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Z tych względów za niewystarczające należy uznać przekonanie strony o innej niż przyjęta przez Sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i o ich odmiennej ocenie niż ocena dokonana przez Sąd (Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyrokach: z dnia 1 marca 2012r. I ACa 111/12; z dnia 3 lutego 2012r., I ACa 1407/11). Jeżeli zatem Sąd, ze zgromadzonego materiału dowodowego, wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, co ma miejsce w niniejszej sprawie, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, chociażby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne (tak: Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyrokach: z dnia 8 lutego 2012r. (I ACa 1404/11), z dnia 14 marca 2012r. (I ACa 160/12), z dnia 29 lutego 2012r. (I ACa 99/12); a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2012r. VI ACa 31/12). Nie można również pominąć, iż same, nawet poważne wątpliwości co do trafności oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji, jeżeli tylko nie wykroczyła ona poza granice zakreślone w art. 233 § 1 k.p.c. , nie powinny stwarzać podstawy do zajęcia przez sąd drugiej instancji odmiennego stanowiska (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012r., I UK 347/11). Pozwana tymczasem w apelacji nie wskazuje uchybienia przez Sąd I instancji regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów. Ustalenia dokonane przez Sąd Rejonowy na podstawie zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych spełniają określone powyżej wymogi swobodnej oceny dowodowej, a podnoszone przez pozwanego zarzuty odnoszą się do zakwestionowania odpowiedniości przyznanej powodowi kwoty zadośćuczynienia, co stanowiło podstawę zgłoszonych w apelacji zarzutów naruszenia prawa materialnego. Uwzględniając zatem ścisłe powiązanie zarzutów naruszenia prawa procesowego oraz prawa materialnego, należy zanalizować materialno-prawną podstawę roszczenia powoda, tj. art. 448 k.c. w związku z art. 24 k.c. , którego prawidłowe zastosowanie zostało zakwestionowane w apelacji, gdyż zasądzona przez Sąd Rejonowy kwota zadośćuczynienia, nie spełnia znamienia „odpowiedniości” . Sąd Rejonowy ustalając wysokość zadośćuczynienia, w sposób jednoznaczny zidentyfikował naruszone dobro osobiste, jakim było prawo do życia rodzinnego. Zakwalifikował je jako dobro szczególnie chronione przez prawo. Ustalając przy tym, że więzi pomiędzy powodami a zmarłym były bardzo bliskie, stwierdził, że nagłym zerwaniem tej więzi, naruszenia dóbr osobistych przybrało charakter znaczny i uwzględnił nakładające się na to, zaburzenia w „funkcjonowaniu” powoda w życiu codziennym. Ocenę tą w całości podziela Sąd Okręgowy. Wskutek deliktu nastąpiło naruszenie dobra osobistego o szczególnym charakterze – więzi rodzinnej. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 września 2012r. (I ACa 262/12), pomimo, iż dobro to przejawia się w trudnej do wyrażenia roli tej więzi w życiu każdej osoby fizycznej doświadczającej życia rodzinnego, w tym rodzicielstwa, ale również z cierpienia będącego następstwem zerwania tej więzi, w szczególności w sposób nagły. Cierpienia związane z utratą osoby bliskiej należą do skrajnie negatywnych i równie intensywnych doświadczeń, a ich następstwa przez znaczny okres czasu mogą stanowić istotną przeszkodę we wszystkich niemal sprawach życiowych osoby, która została pozbawiona tego rodzaju więzi, czyli wśród dóbr osobistych której pojawiło się autonomiczne dobro osobiste w postaci kultu osoby zmarłej. Nie można również pominąć, iż dobro to podlega ochronie zarówno przez normę konstytucyjną ( art. 18 Konstytucji RP ) jak również całokształt rozwiązań systemowych, z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym na czele. Z tych względów, więzi rodzinne, zaraz po życiu i zdrowiu, są dobrami osobistymi szczególnie chronionymi w obowiązującym systemie prawnym, co winno się przejawiać w wysokości zasądzonego zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy rozpoznając jednak podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego przejawiający się w przyznaniu zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej w wysokości niespełniającej znamienia „odpowiedniości” zwraca uwagę, iż w postępowaniu apelacyjnym możliwość korygowania wysokości tego świadczenia jest ograniczona. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1971r. (II PR 18/71), wobec braku jednolitych, niezmiennych i porównywalnych kryteriów koniecznym jest uznanie, że określenie wysokości zadośćuczynienia stanowi istotny atrybut sądu merytorycznie rozstrzygającego sprawę w pierwszej instancji. Sąd meritii dysponuje więc w tym zakresie swobodą decyzyjną, natomiast możliwość korygowania wysokość zasądzonego przez ten sąd zadośćuczynienia, jest ograniczona jedynie do sytuacji, gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy jest ono niewspółmiernie nieodpowiednie, tj. albo rażąco wygórowane, albo rażąco niskie (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2007r., I ACa 552/07). O rażącym naruszeniu zasad ustalania "odpowiedniego" zadośćuczynienia mogłoby świadczyć przyznanie zadośćuczynienia wręcz symbolicznego zamiast stanowiącego rekompensatę doznanej krzywdy, bądź też kwoty wygórowanej, prowadzącej do niestosownego wzbogacenia się tą drogą. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 lutego 2008r., II AKa 11/08). Wskazane powyżej stanowisko dotyczące możliwości korygowania wysokości zadośćuczynienia w postępowaniu odwoławczym jest utrwalone zarówno w orzecznictwie Sadów Apelacyjnych jak również Sądu Najwyższego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 listopada 2011r., I ACa 540/11; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 7 maja 2008r., I ACa 199/08; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 lutego 2008r., II AKa 11/08; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2006r. I ACa 161/06; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2005r. II KK 54/05; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2004r. I CK 219/04; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 1999r. II CKN 477/98; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 1970r. I PR 52/70; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1968r. III PRN 81/68; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 1968r. I CR 383/68; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1970r. III PRN 39/70). Nie można również pominąć, że wysokość zasądzonego zadośćuczynienia pieniężnego powinna uwzględniać aktualne warunki oraz stopę życiową społeczeństwa, kraju, w którym mieszka poszkodowany (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2006r., IV CSK 80/05; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2004r., I CK 131/03; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2008r., II CSK 78/08; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2009r., III CSK 62/09). Mając na uwadze powyższe wypadało stwierdzić, iż kwota zasądzonego zadośćuczynienia jest odpowiednia, uwzględnia wszelkie elementy wpływające na wysokość nalżnego powodowi świadczenia, nie jest rażąco wygórowana i brak jest podstaw do ingerencji w zaskarżone orzeczenie Sądu Rejonowego przez Sąd drugiej instancji. Sąd I instancji nie dopuścił się również naruszenia art. 481 § 1 k.c. Zgodnie z nim, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia dłużnika spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Wymagalność roszczenia o zadośćuczynienie powoduje stan opóźnienia po jego sprecyzowaniu co do wysokości i wezwaniu dłużnika do zapłaty konkretnej kwoty z tego tytułu, ze względu na deklaratoryjny charakter wyroku zasądzającego świadczenie. Sąd Rejonowy zasadnie uznał, że sprecyzowanie takie nastąpiło w piśmie datowanym na 30 kwietnia 2015r. (k. 29-31), a uwzględniając przy tym termin spełnienia świadczenia wskazany w art. 817 k.c. należało uznać, że stan opóźnienia istniał od daty częściowej wypłaty zadośćuczynienia, co pozwana dokonała w piśmie z 16 lipca 2015r. (k. 26-28). Z tych względów należało uznać, iż pozwana była w opóźnieniu od wskazanej powyżej daty i z tych względów, odsetki były należne od dnia 17 lipca 2016r. Z tych względów, Sąd Okręgowy apelację oddalił po myśli art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 98 ¤ 1 i 3 k.p.c. stosując zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, nie znajdują przy tym podstaw do odstąpienia od obciążenia pozwanego kosztami postępowania odwoławczego w oparciu o art. 102 k.p.c. Koszty te ustalono na podstawie § 2 pkt 5 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015r. poz. 1804). SSR (del.) Maryla Majewska – Lewandowska SSO Tomasz Pawlik SSO Lucyna Morys - Magiera