III Ca 1522/14

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2015-02-11
SAOSCywilnepostępowanie cywilneWysokaokręgowy
wznowienie postępowaniadoręczeniedoręczenie zastępczeart. 139 kpcart. 401 kpcprawo do obronypodział majątkumiejsce zamieszkaniaadressąd okręgowy

Sąd Okręgowy uchylił postanowienie o oddaleniu skargi o wznowienie postępowania w sprawie o podział majątku, uznając, że skarżący był pozbawiony możliwości działania z powodu wadliwego doręczenia.

Skarżący R.S. domagał się wznowienia postępowania o podział majątku, twierdząc, że został pozbawiony możliwości działania z powodu doręczania mu pism na adres w Polsce, podczas gdy mieszkał za granicą. Sąd Rejonowy oddalił skargę, uznając doręczenie zastępcze za skuteczne. Sąd Okręgowy uchylił to postanowienie, stwierdzając, że skarżący nie był prawidłowo informowany o postępowaniu, a wnioskodawczyni miała świadomość jego aktualnego adresu za granicą.

Skarżący R.S. złożył skargę o wznowienie postępowania w sprawie o podział majątku wspólnego, zakończonej prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 401 pkt 2 k.p.c., twierdząc, że został pozbawiony możliwości działania w sprawie, ponieważ pisma sądowe doręczano mu na adres w Polsce, podczas gdy faktycznie zamieszkiwał w Holandii. Sąd Rejonowy oddalił skargę, uznając doręczenie zastępcze za skuteczne na podstawie art. 139 § 1 k.p.c., ponieważ przesyłki były dwukrotnie awizowane i złożone do akt. Sąd Rejonowy argumentował, że skarżący powinien dopełnić obowiązków meldunkowych i że dokumenty przez niego złożone potwierdzają adres w Polsce. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając apelację, uznał ją za zasadną. Sąd Odwoławczy stwierdził, że Sąd Rejonowy naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (art. 233 k.p.c.) i błędnie zastosował art. 139 § 1 k.p.c. Podkreślono, że podstawowym warunkiem skuteczności doręczenia zastępczego jest rzeczywiste zamieszkiwanie pod wskazanym adresem. Sąd Odwoławczy ustalił, że wnioskodawczyni miała pełną świadomość aktualnego adresu skarżącego w Holandii, co potwierdzają inne postępowania sądowe (III RC 27/11, I. N. 218/11), w których wskazywała ten właśnie adres. W tej sytuacji, posłużenie się adresem zameldowania w Polsce było nieprawidłowe. Sąd Odwoławczy uznał, że skarżący nie był prawidłowo wzywany do udziału w sprawie i nie miał możliwości obrony swoich praw, co uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 401 ust. 2 k.p.c. W konsekwencji, Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie zastępcze nie jest skuteczne w takiej sytuacji, jeśli strona inicjująca postępowanie miała wiedzę o faktycznym miejscu zamieszkania strony za granicą i nie wskazała tego adresu.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że kluczowe jest rzeczywiste miejsce zamieszkania strony, a nie tylko adres zameldowania. Wnioskodawczyni miała świadomość, że skarżący mieszka w Holandii, co potwierdzają inne postępowania, dlatego powinna była wskazać ten adres. Niewskazanie aktualnego adresu i posłużenie się adresem zameldowania skutkuje wadliwością doręczenia i pozbawieniem strony możliwości obrony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

R. S.

Strony

NazwaTypRola
R. S.osoba_fizycznaskarżący uczestnik postępowania
A. W.osoba_fizycznawnioskodawczyni

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 139 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Doręczenie zastępcze jest skuteczne tylko wtedy, gdy adresat rzeczywiście mieszka pod wskazanym adresem. W przypadku, gdy strona inicjująca postępowanie ma wiedzę o faktycznym miejscu zamieszkania strony za granicą, powinna wskazać ten adres, a nie adres zameldowania.

k.p.c. art. 401 § pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Pozbawienie strony możliwości działania w sprawie stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Rejonowy przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów, nieprawidłowo oceniając skuteczność doręczenia.

k.c. art. 25

Kodeks cywilny

Miejsce zamieszkania jest kluczowe dla oceny skuteczności doręczeń, a dane meldunkowe nie mogą być wyłącznym kryterium.

k.p.c. art. 386 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach o podział majątku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący został pozbawiony możliwości działania w sprawie z powodu wadliwego doręczenia na adres w Polsce, podczas gdy faktycznie mieszkał za granicą. Wnioskodawczyni miała pełną świadomość aktualnego adresu skarżącego za granicą, co potwierdzają inne postępowania sądowe. Sąd Rejonowy błędnie zastosował art. 139 § 1 k.p.c. i naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

Odrzucone argumenty

Doręczenie zastępcze było skuteczne, ponieważ przesyłki były awizowane i złożone do akt. Skarżący nie dopełnił obowiązku meldunkowego, co obciąża go negatywnymi konsekwencjami.

Godne uwagi sformułowania

podstawowym warunkiem skuteczności doręczenia w trybie art. 139 § 1 k.p.c. jest to, by adresat rzeczywiście mieszkał pod wskazanym adresem nie można obarczać skarżącego negatywnymi skutkami związanymi z niedopełnieniem administracyjnego obowiązku meldunku nie można uznać, iżby wnioskodawczyni w sprawie I Ns 1180/10 nie miała pełnej świadomości tego, że adres na terenie Holandii stanowi aktualny adres faktycznego pobytu uczestnika postępowania

Skład orzekający

Andrzej Dyrda

przewodniczący

Krystyna Hadryś

sprawozdawca

Ewa Buczek - Fidyka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Skuteczność doręczeń zastępczych, obowiązki stron w zakresie wskazywania aktualnego adresu, prawo do obrony w postępowaniu cywilnym, wznowienie postępowania z powodu wadliwości proceduralnych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy strona inicjująca postępowanie ma wiedzę o faktycznym miejscu zamieszkania strony za granicą i celowo wskazuje nieaktualny adres.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe doręczanie pism procesowych i jak poważne konsekwencje może mieć zaniedbanie tego obowiązku, nawet jeśli strona nie dopełniła formalności meldunkowych. Podkreśla prawo do obrony.

Mieszkałeś za granicą? Sąd i tak Cię powiadomił! Czy to legalne?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III Ca 1522/14 POSTANOWIENIE Dnia 11 lutego 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Andrzej Dyrda Sędziowie: SO Krystyna Hadryś (spr.) SR del. Ewa Buczek - Fidyka Protokolant Aleksandra Sado-Stach po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2015 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. S. ( S. ) z udziałem A. W. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim w sprawie o sygn. I Ns 1180/10 z wniosku A. W. z udziałem R. S. ( S. ) o podział majątku wspólnego na skutek apelacji skarżącego uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt I Ns 1747/13 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i znosząc postępowanie w sprawie Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim o sygn. akt I Ns 1180/10 w zakresie od 23 września 2011 roku, sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Wodzisławiu Śląskim, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego. SSR (del.) Ewa Buczek - Fidyka SSO Andrzej Dyrda SSO Krystyna Hadryś Sygn. akt III Ca 1522/14 UZASADNIENIE R. S. domagał się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 24 listopada 2011 r. w sprawie I Ns 1180/10 w sprawie w przedmiocie podziału majątku wspólnego. Jako podstawę wznowienia powołał przepis art. 401 pkt 2 k.p.c. Zdaniem skarżącego, postępowanie było nieważne, ponieważ pozbawiono go możliwości działania w sprawie. Sąd doręczał mu wezwania na adres zamieszkania w Polsce, chociaż zamieszkiwał w Holandii. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim oddalił skargę. Dokonując oceny zasadności skargi, mając na uwadze okoliczności sprawy Sąd Rejonowy doszedł od przekonania, iż nie może być mowy o tym, aby skarżący pozbawiony został możności działania. Doręczenie zostało dokonane na adres podany we wniosku, było to tzw. doręczenie zastępcze, które jest możliwe, zgodnie z art.139§1 k.p.c. Przesyłki skierowane do skarżącego były dwukrotnie awizowane po czym złożone zostały do akt ze skutkiem doręczenia. Skarżący utrzymywał, że nie zamieszkiwał pod adresem w L. , ponieważ pracował w Holandii. Pomijając kwestię, że miejsce pracy nie delimituje wystarczająco miejsca zamieszkania, Sąd Rejonowy wskazał, że należy zwrócić uwagę na dokumenty, które wnioskodawca dołączył do skargi: tytuł wykonawczy Urzędu Skarbowego z 2010r., dowody wpłaty do US z 2010r., dowody wpłaty do (...) z 2012 i 2013r., z których wynika, że R. S. zamieszkuje w L. przy ulicy (...) - jest to dokładnie ten adres, pod którym awizowano korespondencję w sprawie Ns 1180/10. O ile faktycznie nastąpiła zmiana w adresie, to skarżący winien dopełnić niezbędnych formalności i dokonać stosownego zgłoszenia organom meldunkowym, tym bardziej, iż miał świadomość konsekwencji orzeczonego rozwodu. W ocenie Sądu Rejonowego doręczenie należało uznać za prawidłowe. Skarżący nie dopełnił obowiązku meldunkowego, a takie postępowanie naraża go na negatywne konsekwencje i nie może skutkować uznaniem, iż zasługuje na ochronę prawną. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji po myśli cytowanych przepisów oraz art. 410 par. 1 kpc . Rozstrzygnięcie to zaskarżył uczestnik postępowania zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, a to art.139§1 k.p.c. przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w sprawie o podział majątku wspólnego stron nastąpiło skuteczne doręczenie zastępcze, a to art.233§1 k.p.c. przez dowolną i niepełną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i w efekcie nie rozpoznanie istoty sprawy oraz art.401 pkt.2 k.p.c. przez jego niezastosowanie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia przez uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy oraz zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazał, że jego była małżonka wiedziała o tym, że mieszka on za granicą. Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim w sprawie III RC 27/11 w toku postępowania ustalił, że pozwany zamieszkiwał za granicą pod adresem D. L. 8, 78-91 T. K. Holandia, natomiast w sprawie I Ns 1180/10 Sąd dopuścił te akta, a mimo to nadal wzywał uczestnika na adres w Polsce. Podniósł, że przepisy postępowania cywilnego nakładają na powoda obowiązek wskazania miejsca zamieszkania pozwanej osoby fizycznej, a jako wymaganie minimalne- wskazania miejsca pobytu, a strona powodowa wiedziała, że powinna wskazać to inne miejsce pobytu uczestnika. W tej sytuacji nie można obarczać skarżącego negatywnymi skutkami związanymi z niedopełnieniem administracyjnego obowiązku meldunku. Sąd Odwoławczy zważył co następuje. Apelacja skarżącego musiała odnieść skutek. W ocenie Sądu Odwoławczego, Sąd Rejonowy dokonując ustaleń faktycznych przekroczył zasady swobodnej oceny posiadanego materiału dowodowego , zawarte w dyspozycji art. 233 k.p.c. Sąd Odwoławczy dokonując samodzielnej oceny w świetle przesłanek art. 233 k.p.c. stwierdził, że brak było podstaw do uznania, iż skuteczne w rozumieniu art. 139 k.p.c. były doręczenia dokonywane uczestnikowi postępowania R. S. w sprawie I Ns 1180/10, będącej przedmiotem skargi o wznowienie postępowania. Należy stwierdzić, że podstawowym warunkiem skuteczności doręczenia w trybie art. 139 § 1 k.p.c. jest to, by adresat rzeczywiście mieszkał pod wskazanym adresem. Sąd Rejonowy w sprawie I Ns 1180/10 nieprawidłowo zastosował ten przepis, przy czym nastąpiło to z powodu zawinionego niewskazania przez wnioskodawczynię, inicjującą postępowanie sądowe, aktualnego adresu zamieszkania skarżącego, a posłużenie się jego adresem zameldowania. Należało ocenić, że wnioskodawczyni miała pełną świadomość miejsca stałego pobytu uczestnika postępowania – z którym pod tym adresem w dłuższym okresie czasu współzamieszkiwała – skoro w toczących się postępowaniach w analogicznym okresie i przed tym samym Sądem Rejonowym w Wodzisławiu Śląskim, a to : III RC 27/11 i I. N. 218/11, wskazała aktualny adres – nie będący adresem zameldowania skarżącego - który był prawidłowy w rozumieniu art. 25 k.c. Z powyższych akt Sądu Rodzinnego wynika, że był to jedyny i aktualny adres, na który przesyłano pisma sądowe, a skarżący uczestniczył w tych postępowaniach osobiście, składał stosowne oświadczenia i zeznania w sprawie. Zatem nie można uznać, iżby wnioskodawczyni w sprawie I Ns 1180/10 nie miała pełnej świadomości tego, że adres na terenie Holandii stanowi aktualny adres faktycznego pobytu uczestnika postępowania, pozostającego w tym miejscu z zamiarem pobytu stałego. W tej sytuacji nie jest wystarczające dokonanie oceny w oparciu o dane meldunkowe, które nie mogą stanowić wyłącznego kryterium oceny miejsca zamieszkania, gdyż pozostawałoby to w sprzeczności do regulacji art. 25 k.c. Z tych względów należało uznać, że Sąd Rejonowy nietrafnie oddalił skargę, gdyż prawidłowe ustalenia faktyczne w sprawie dają podstawy do uznania, iż brak było podstaw do uznania doręczeń w sprawie I Ns 1180/10 jako zgodnych z wymogami art. 139 k.p.c. Skoro skarżący uczestnik postępowania nie był prawidłowo wzywany do uczestnictwa w sprawie, nieprawidłowo doręczono mu odpis wniosku, nie miał możliwości obrony swoich praw. Uzasadnia to uznanie, iż zachodzą w sprawie przesłanki z art. 401 ust. 2 k.p.c. Sąd Odwoławczy uznał, że zachodzą przesłanki wznowienia postępowania z uwagi na nieważność postępowania i znosząc postępowanie w sprawie I Ns 1180/10 w zakresie objętym tą nieważnością, uchylił w oparciu o art. 386 § 2 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. postanowienie zapadłe w sprawie o podział majątku wspólnego, przekazując sprawę objętą skargą do ponownego merytorycznego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Wodzisławiu Śląskim, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego. SSR(del.)Ewa Buczek – Fidyka SSO Andrzej Dyrda SSO Krystyna Hadryś

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI