III CA 1512/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPostanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 r. Sąd Rejonowy w Rawie Mazowieckiej dokonał rozgraniczenia nieruchomości wnioskodawców (J. i D. M.) oraz uczestników (Z. i J. S.). Granicę wyznaczono według linii zielonej na mapie geodety, odzwierciedlającej ostatni stan spokojnego posiadania. Sąd I instancji ustalił stan faktyczny dotyczący tytułów własności, historii budynków i ogrodzeń na spornych nieruchomościach. Stwierdził, że nie można ustalić granicy prawnej ani na podstawie ewidencji gruntów, ani na podstawie postanowienia o zasiedzeniu, ponieważ materiał dowodowy nie pozwalał na precyzyjne odtworzenie stanu posiadania z kluczowych dat. Wobec tego, rozgraniczenia dokonano według ostatniego stanu spokojnego posiadania, który odzwierciedlał się w linii ogrodzeń i ścian budynków. Wnioskodawcy i uczestnicy postępowania wnieśli apelacje. Wnioskodawcy domagali się rozgraniczenia według linii ewidencyjnej (czerwonej), kwestionując ustalenia sądu I instancji co do stanu prawnego i spokojnego posiadania. Uczestnicy domagali się rozgraniczenia według linii niebieskiej, zarzucając sądowi I instancji błędne ustalenie granicy prawnej i ostatniego stanu spokojnego posiadania. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił obie apelacje. Zgodził się ze stronami, że postanowienie o zasiedzeniu nie pozwala na precyzyjne ustalenie granicy prawnej. Podobnie uznał, że granica ewidencyjna (linia czerwona) nie odzwierciedla stanu prawnego, ponieważ uwłaszczenie na podstawie ustawy z 1971 r. odnosiło się do stanu faktycznego posiadania z dnia 4 listopada 1971 r., a nie stanu ewidencyjnego. Sąd odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie stanu posiadania z tej daty ani na podstawie późniejszych zdarzeń prawnych (np. zasiedzenia). Wobec tego, zgodnie z art. 153 k.c., konieczne było skorzystanie z kryterium ostatniego spokojnego posiadania. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy trafnie ustalił ten stan, odzwierciedlony przez linię zieloną na mapie geodety, która pokrywała się z linią czerwoną na części odcinka i odpowiadała stanowi faktycznemu posiadania (ogrodzenia, ściany budynków). Sąd odrzucił argumenty uczestników dotyczące braku spokojnego posiadania, wskazując na ustabilizowany charakter władania wzdłuż ogrodzeń i słupków. Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego zostało uznane za zgodne z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie granic nieruchomości w sytuacjach, gdy nie można oprzeć się na stanie prawnym, a konieczne jest zastosowanie kryterium ostatniego stanu spokojnego posiadania.
Dotyczy specyficznych sytuacji braku możliwości ustalenia granicy prawnej. Interpretacja 'ostatniego stanu spokojnego posiadania' może być różna w zależności od okoliczności.
Zagadnienia prawne (4)
Jakie kryterium powinno być zastosowane do ustalenia granicy nieruchomości w sytuacji, gdy nie można ustalić granicy prawnej ani na podstawie dokumentów ewidencyjnych, ani na podstawie postanowienia o zasiedzeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W sytuacji braku możliwości ustalenia granicy prawnej, należy zastosować kryterium ostatniego stanu spokojnego posiadania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ani stan prawny wynikający z ewidencji gruntów, ani z postanowienia o zasiedzeniu nie pozwalał na precyzyjne ustalenie granicy. Materiał dowodowy nie dawał podstaw do odtworzenia stanu posiadania z kluczowych dat. Dlatego konieczne było sięgnięcie do kryterium ostatniego stanu spokojnego posiadania, które odzwierciedlało się w faktycznym władaniu nieruchomościami.
Czy postanowienie sądu stwierdzające nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie pozwala na automatyczne ustalenie granicy prawnej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o zasiedzeniu samo w sobie nie przesądza o granicach prawnych nieruchomości, jeśli w toku postępowania nie badano ich zasięgu, a jedynie ogólny obszar działki.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że postanowienie o zasiedzeniu nie badało zasięgu nabytego prawa własności, a jedynie ogólnie odnosiło się do działki. W takich przypadkach sąd dokonujący rozgraniczenia może samodzielnie ustalić granicę, badając faktyczne granice posiadania w momencie zasiedzenia.
Czy granica ewidencyjna nieruchomości może być uznana za granicę prawną w sytuacji, gdy tytuł własności powstał na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, granica prawna wynikająca z ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych odnosi się do stanu faktycznego posiadania z dnia 4 listopada 1971 r., a nie do danych ewidencyjnych, które mogą być niedokładne.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że uwłaszczenie na podstawie ustawy z 1971 r. dotyczyło rzeczywistego stanu posiadania, a nie stanu ewidencyjnego. Dane ewidencyjne z tamtego okresu mogły być niedokładne i nie przesądzały o przebiegu granicy zgodnie ze stanem prawnym.
Czy stan posiadania, który nie jest zgodny z granicami ewidencyjnymi lub prawnymi, może stać się podstawą do ustalenia granicy w drodze rozgraniczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli nie można ustalić granicy prawnej, rozgraniczenia dokonuje się według ostatniego stanu spokojnego posiadania, który może odzwierciedlać faktyczne władanie, nawet jeśli odbiega od stanu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ostatni stan spokojnego posiadania, odzwierciedlony przez ogrodzenia i budynki, może stanowić podstawę do rozgraniczenia, gdy granica prawna nie może być ustalona. Ważne jest, aby posiadanie było ustabilizowane i miało cechy długotrwałości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| D. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Z. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 153
Kodeks cywilny
W przypadku braku możliwości ustalenia granicy prawnej, rozgraniczenia dokonuje się według ostatniego stanu spokojnego posiadania.
u.u.w.g.r. art. 1 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 7
Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych
Prawo własności powstało w granicach stanu posiadania z dnia 4 listopada 1971 r., z uwzględnieniem zmian przed wejściem w życie ustawy.
Pomocnicze
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Dotyczy nabycia własności przez zasiedzenie.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania między uczestnikami.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów do postępowań apelacyjnych.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia.
u.k.s.s.c. art. 83 § ust. 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwrot wyłożonych kosztów sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nie można ustalić granicy prawnej ani na podstawie ewidencji gruntów, ani na podstawie postanowienia o zasiedzeniu. • Ostatni stan spokojnego posiadania, odzwierciedlony przez ogrodzenia i budynki, może stanowić podstawę do rozgraniczenia w braku granicy prawnej. • Granica ewidencyjna nie jest wiążąca dla ustalenia granicy prawnej nieruchomości nabytych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Odrzucone argumenty
Granica prawna nieruchomości powinna być utożsamiana z linią graniczną wynikającą z ewidencji gruntów (linia czerwona). • Postanowienie o zasiedzeniu jednoznacznie wyznacza granicę prawną nieruchomości. • Stan posiadania, który nie jest zgodny z granicami prawnymi, nie może być podstawą do rozgraniczenia. • Niepołączenie słupków ogrodzeniem wyklucza możliwość ustalenia spokojnego posiadania.
Godne uwagi sformułowania
granica prawna możliwa jest do ustalenia pomiędzy działkami Nr (...) i jest nią wykreślona przez biegłego linia zielona • rozgraniczenia należy dokonać według ostatniego stanu spokojnego posiadania • nie można uznać, że postanowienie Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej z dnia 17 listopada 2011 r. wydane w sprawie I Ns 40/11 stwierdzające nabycie działki Nr (...) w drodze zasiedzenia pozwala przyjąć, iż zakres posiadania gruntów na dzień, w którym zasiedzenie nastąpiło, wyznacza granicę prawną tej nieruchomości • skutki uwłaszczeniowe mogły się odnosić tylko do stanu rzeczywistego, nie ewidencyjnego • w sytuacji, gdy nie można ustalić granicy na podstawie dokumentów zaświadczających o zasięgu prawa własności właścicieli poszczególnych gruntów, ani też w oparciu o stwierdzenie zasiedzenia przygranicznych pasów gruntu, to kryterium w postaci stanu prawnego nie da się zastosować i wówczas powstaje konieczność skorzystania z kolejnego kryterium przewidzianego w art. 153 k.c., a mianowicie ze stanu ostatniego spokojnego posiadania
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie granic nieruchomości w sytuacjach, gdy nie można oprzeć się na stanie prawnym, a konieczne jest zastosowanie kryterium ostatniego stanu spokojnego posiadania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych sytuacji braku możliwości ustalenia granicy prawnej. Interpretacja 'ostatniego stanu spokojnego posiadania' może być różna w zależności od okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania granic nieruchomości, który jest częsty w praktyce prawniczej i może być interesujący dla prawników zajmujących się prawem rzeczowym. Pokazuje złożoność stosowania przepisów w praktyce.
“Jak ustalić granicę, gdy brakuje dokumentów? Sąd wskazuje na 'ostatni stan spokojnego posiadania'.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.