III CA 1490/19Brak interesu prawnego w powodztwie o ustalenie stosunku ubezpieczenia
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Skierniewicach wyrokiem z dnia 9 maja 2019 r. oddalił powództwo J. G. przeciwko (...) Zakładowi (...) na (...) Spółce Akcyjnej w W. o ustalenie istnienia stosunku prawnego, zasądził koszty procesu i nakazał pobranie kosztów biegłego. Powód wniósł apelację, zarzucając naruszenie art. 189 k.p.c. (błędna wykładnia i zastosowanie interesu prawnego), art. 386 § 4 k.p.c. (nierozpoznanie istoty sprawy) oraz art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. (błędna ocena opinii biegłego). Sąd Okręgowy uznał apelację za bezzasadną. Podkreślono, że sąd II instancji ma obowiązek ponownego rozważenia materiału dowodowego. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia i ocenę Sądu Rejonowego. W kwestii nierozpoznania istoty sprawy wskazano, że rozstrzygnięcie odnosiło się do przedmiotu sporu. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja art. 189 k.p.c. i pojęcia interesu prawnego. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że interes prawny musi być obiektywny, a jego brak uniemożliwia uwzględnienie powództwa o ustalenie. Powództwo takie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wyrok ustalający doprowadzi do korzystnej zmiany w sytuacji powoda, usuwając wątpliwości, a nie jest możliwe uzyskanie ochrony w inny sposób, np. w procesie o świadczenie. Sąd uznał, że powód nie wykazał interesu prawnego, a opinia biegłego potwierdziła, że wprowadzenie stopy technicznej było korzystne dla ubezpieczonych. Apelacja została oddalona na podstawie art. 385 k.p.c., a koszty postępowania odwoławczego zasądzono od powoda na rzecz pozwanego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie przesłanek interesu prawnego w powództwie o ustalenie stosunku prawnego na podstawie art. 189 k.p.c., zwłaszcza w kontekście możliwości dochodzenia świadczenia w innym postępowaniu.
Dotyczy specyficznej sytuacji powództwa o ustalenie stosunku prawnego w kontekście umowy ubezpieczenia, ale zasady interpretacji art. 189 k.p.c. mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy powód ma interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie istnienia stosunku prawnego (polisy ubezpieczeniowej) na podstawie art. 189 k.p.c., gdy może dochodzić świadczenia w innym postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie, gdy może uzyskać ochronę swoich praw w innym postępowaniu, np. w procesie o świadczenie.
Uzasadnienie
Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. wymaga obiektywnej potrzeby ochrony sfery prawnej powoda, która nie może być zaspokojona w inny sposób. Możliwość dochodzenia świadczenia w procesie o zapłatę wyklucza potrzebę ustalenia stosunku prawnego.
Czy Sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy, oddalając powództwo o ustalenie stosunku prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy, ponieważ jego rozstrzygnięcie odnosiło się do materialno-prawnego aspektu sporu i żądania pozwu.
Uzasadnienie
Nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi, gdy rozstrzygnięcie sądu nie odnosi się do przedmiotu sprawy. W tym przypadku sąd odniósł się do żądania pozwu i rozstrzygnął je merytorycznie, co wyklucza zarzut nierozpoznania istoty sprawy.
Czy opinia biegłego sądowego dotycząca indeksacji składki ubezpieczeniowej została oceniona z naruszeniem art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie dopatrzył się obrazy art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w ocenie opinii biegłego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opinia biegłego była obszerna i precyzyjna, a zarzuty powoda stanowiły jedynie polemikę z wnioskami biegłego, nie wykazując błędów czy nieprawidłowości opinii.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. G. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Zakład (...) na (...) Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny musi być obiektywny i nie może być zaspokojony w inny sposób, np. w procesie o świadczenie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji uchyli orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekaże sprawę do ponownego rozpoznania w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli do stwierdzenia faktów, które mogą być przedmiotem dowodu, potrzebne są wiadomości specjalne, sąd w razie potrzeby powoła biegłego lub biegłych.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie, jeżeli apelacja jest bezzasadna.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Do kosztów procesu zalicza się koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego strony należące do strony wygrywającej.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka o kosztach procesu w instancji drugiej na rzecz strony wygrywającej sprawę.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 1 pkt 1
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 3
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego powoda w wytoczeniu powództwa o ustalenie, gdyż mógł dochodzić świadczenia w innym postępowaniu. • Opinia biegłego potwierdza, że zmiany w polisie były korzystne dla ubezpieczonych. • Sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 189 k.p.c. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie interesu prawnego. • Naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy. • Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. przez błędną ocenę opinii biegłego.
Godne uwagi sformułowania
interes prawny powinien być rozumiany szeroko z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady dostępu do sądu • powództwo zmierza do ustalenia faktu, podczas gdy dotyczy ono ustalenia treści istnienia stosunku prawnego pomiędzy stronami • nierozpoznanie istoty sprawy polegające na nierozpoznaniu złożonego pozwu w zakresie istoty powództwa tj. prawidłowego określenia łączącego powoda z pozwanym (...) stosunku prawnego • wprowadzenie stopy technicznej nie pogarsza warunków ubezpieczenia • Sąd II instancji ma nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału • zarzuty podniesione w treści apelacji, w ocenie Sądu II instancji, stanowiły jedynie gołosłowną polemikę z prawidłowymi ustaleniami i stanowiskiem Sądu Rejonowego • pojęcie 'istoty sprawy', o którym mowa w art. 386 § 4 k.p.c., dotyczy jej aspektu materialno-prawnego • o prawnym charakterze interesu czyli o potrzebie wszczęcia oznaczonego postępowania i uzyskaniu oznaczonej treści orzeczenia decyduje, istniejąca obiektywnie potrzeba ochrony sfery prawnej powoda • o interesie prawnym można mówić tylko wtedy, gdy wyrok ustalający skutkować będzie jakąś korzystną dla powoda zmianą w jego sytuacji, polegającą na usunięciu lub wyjaśnieniu wątpliwości co do treści dotyczących go stosunków prawnych, a osiągnięcie tego celu nie jest możliwe w inny sposób, np. […]
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie przesłanek interesu prawnego w powództwie o ustalenie stosunku prawnego na podstawie art. 189 k.p.c., zwłaszcza w kontekście możliwości dochodzenia świadczenia w innym postępowaniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powództwa o ustalenie stosunku prawnego w kontekście umowy ubezpieczenia, ale zasady interpretacji art. 189 k.p.c. mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia procesowego - interesu prawnego w powództwie o ustalenie, co jest istotne dla praktyków prawa. Wyjaśnia, kiedy można, a kiedy nie można skorzystać z tej drogi prawnej.
“Czy wiesz, kiedy możesz żądać od sądu ustalenia prawa, a kiedy lepiej pozwać o zapłatę? Kluczowy wyrok o interesie prawnym.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.