III CA 1478/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa E. W. przeciwko S. K. (1) o zapłatę odszkodowania za zniszczoną studnię znajdującą się na granicy nieruchomości stron. Sąd Rejonowy w Pabianicach oddalił powództwo, argumentując, że powód nie wykazał swojego prawa własności do studni, a nadto nie udowodnił wysokości szkody, opierając się jedynie na prywatnym kosztorysie. Sąd wskazał, że studnia na granicy nieruchomości, zgodnie z art. 154 § 1 k.c., służy do wspólnego użytku sąsiadów, co uniemożliwia uznanie jej wyłącznej własności powoda. Powód wniósł apelację, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących własności i podstawy prawnej roszczenia, a także naruszenie przepisów o ocenie dowodów. W trakcie postępowania apelacyjnego powód rozszerzył powództwo o żądanie ewentualne przywrócenia stanu poprzedniego, co Sąd Okręgowy uznał za niedopuszczalne na podstawie art. 383 k.p.c. Sąd Okręgowy oddalił apelację, stwierdzając, że nawet gdyby powód był właścicielem studni, nie mógł dochodzić zwrotu nieponiesionych kosztów naprawy, gdyż przepisy prawa cywilnego (art. 363 § 1 k.c.) nie przewidują takiego roszczenia w okolicznościach sprawy, a jedynie nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego lub odszkodowanie ustalone metodą różnicową. Sąd odwoławczy podkreślił, że trudności w znalezieniu wykonawcy naprawy nie stanowią zmiany okoliczności uzasadniającej rozszerzenie powództwa w postępowaniu apelacyjnym. Wskazał również na błędność interpretacji art. 154 § 1 k.c. przez Sąd I instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących rozszerzenia powództwa w postępowaniu apelacyjnym oraz zasad dochodzenia roszczeń odszkodowawczych za zniszczenie rzeczy, w szczególności w kontekście kosztów naprawy.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku podstawy prawnej do żądania zwrotu nieponiesionych kosztów naprawy. Nie dotyczy bezpośrednio ochrony posiadania ani ustalania własności studni granicznej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy właściciel studni znajdującej się na granicy nieruchomości może dochodzić od sąsiada odszkodowania w wysokości kosztów hipotetycznej naprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie przewiduje tego przepis szczególny, a jedynie nakaz przywrócenia stanu poprzedniego lub odszkodowanie ustalone metodą różnicową.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że przepisy art. 363 § 1 k.c. nie pozwalają na dochodzenie zwrotu nieponiesionych kosztów naprawy, a jedynie na nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego lub odszkodowanie pieniężne ustalone metodą różnicową. Kosztorys naprawy nie stanowi dowodu szkody w majątku powoda.
Czy studnia znajdująca się na granicy nieruchomości jest współwłasnością sąsiadów?
Odpowiedź sądu
Domniemywa się, że urządzenia znajdujące się na granicy służą do wspólnego użytku sąsiadów (art. 154 § 1 k.c.), co wyklucza wyłączną własność.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy błędnie zinterpretował art. 154 § 1 k.c., który nie dotyczy prawa własności, a jedynie domniemania wspólnego użytku urządzeń granicznych. Sąd Okręgowy wskazał, że studnia jako urządzenie graniczne służy do wspólnego użytku, co uniemożliwia uznanie jej wyłącznej własności powoda.
Czy można rozszerzyć żądanie pozwu w postępowaniu apelacyjnym o żądanie ewentualne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, chyba że nastąpiła zmiana okoliczności po zamknięciu rozprawy przed sądem I instancji, która uniemożliwia popieranie pierwotnego roszczenia i tworzy interes prawny w nowym.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zgłoszenie żądania ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego w apelacji było niedopuszczalne na podstawie art. 383 k.p.c., ponieważ nie wykazano obiektywnej zmiany okoliczności po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji, a trudności w znalezieniu wykonawcy naprawy nie stanowią takiej zmiany.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. W. | osoba_fizyczna | powód |
| S. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| S. K. (2) | osoba_fizyczna | świadkowie/strony |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia odszkodowawczego z czynu niedozwolonego. Powód nie wykazał szkody w swoim majątku.
k.c. art. 363 § 1
Kodeks cywilny
Sposób naprawienia szkody (przywrócenie stanu poprzedniego lub zapłata sumy pieniężnej). Powód dochodził kosztów hipotetycznej restytucji, co nie jest przewidziane wprost.
k.p.c. art. 383
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz rozszerzenia żądania pozwu w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 321 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu przedmiotem żądania pozwu.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
Pomocnicze
k.c. art. 344 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy ochrony posiadania, ale powód nie wystąpił z roszczeniem posesoryjnym.
k.c. art. 154 § 1
Kodeks cywilny
Domniemanie wspólnego użytku urządzeń granicznych. Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepis.
k.c. art. 363 § 2
Kodeks cywilny
Ustalanie wysokości odszkodowania według cen z daty ustalenia.
k.c. art. 480
Kodeks cywilny
Upoważnienie wierzyciela do wykonania zastępczego.
k.c. art. 822 § 1
Kodeks cywilny
Ograniczenie obowiązku ubezpieczyciela do zapłaty świadczenia pieniężnego, co może przekształcić roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego w roszczenie o zapłatę kosztów restytucji.
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
Część składowa nieruchomości. Powód podnosił, że studnia jest częścią jego nieruchomości.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z dokumentu prywatnego - przyznanie przez przeciwnika.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z dokumentu prywatnego - brak zaprzeczenia przez przeciwnika.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 1049 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Egzekucja obowiązku czynienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedopuszczalność rozszerzenia żądania pozwu w postępowaniu apelacyjnym na podstawie art. 383 k.p.c. • Brak podstawy prawnej do dochodzenia przez powoda zwrotu nieponiesionych kosztów hipotetycznej naprawy studni. • Niewykazanie przez powoda szkody w jego majątku w rozumieniu art. 363 § 1 k.c.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów o własności (art. 48 k.c., art. 154 § 1 k.c.) • Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów o ocenie dowodów (art. 230 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c.) • Argumentacja powoda o zmianie okoliczności uzasadniającej rozszerzenie powództwa w apelacji.
Godne uwagi sformułowania
nie można rozszerzyć żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami • nie można z taką zmianą utożsamiać ewentualnych trudności w realizacji jej głównego żądania • powód domagał się zapłaty kosztów hipotetycznej restytucji, czyli sumy, jaka będzie niezbędna do przeprowadzenia niewykonanej dotąd naprawy rzeczy • nie przewidują w okolicznościach sprawy obowiązujące przepisy prawa i wykraczający poza granice zakreślone przez art. 363 § 1 k.c.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozszerzenia powództwa w postępowaniu apelacyjnym oraz zasad dochodzenia roszczeń odszkodowawczych za zniszczenie rzeczy, w szczególności w kontekście kosztów naprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku podstawy prawnej do żądania zwrotu nieponiesionych kosztów naprawy. Nie dotyczy bezpośrednio ochrony posiadania ani ustalania własności studni granicznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy z dochodzeniem odszkodowania za zniszczone mienie, zwłaszcza gdy powód domaga się zwrotu kosztów naprawy, których jeszcze nie poniósł. Wyjaśnia też istotne ograniczenia proceduralne w postępowaniu apelacyjnym.
“Czy można żądać pieniędzy za naprawę, której się jeszcze nie zrobiło? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 2800 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.