III Ca 1468/14

Sygn. akt III Ca 1468/14 Sygn. akt III Ca 1469/14 POSTANOWIENIE Dnia 17 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Pawlik Sędziowie: SO Danuta Pacześniowska SR del. Roman Troll (spr.) Protokolant Dominika Tarasiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na rozprawie sprawy z wniosku A. S. (1) ( S. ) z udziałem G. S. ( S. ) o podział majątku wspólnego na skutek apelacji wnioskodawczyni i uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 18 kwietnia 2014 r., sygn. akt I Ns 62/10 postanawia: oddalić obie apelacje. SSR del. Roman Troll SSO Tomasz Pawlik SSO Danuta Pacześniowska Sygn. akt: III Ca 1468/14 III Ca 1469/14 UZASADNIENIE A. S. (1) wniosła o podział majątku wspólnego jej i byłego męża G. S. wskazując, że w skład majątku wspólnego wchodzi dom jednorodzinny wraz z działką i wyposażeniem, bo nieruchomość ta była darowana w czasie małżeństwa uczestnikowi. Uczestnik postępowania poparł wniosek o podział majątku wspólnego w postaci nakładów na działkę, podniósł, że działka jest jego majątkiem odrębnym ponieważ darowali mu ją jego rodzice, a od rozwodu spłaca kredyt i zgłosił do podziału jego nakład na majątek wspólny połowę spłaty tego kredytu . Sąd Rejonowy w Rybniku ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawczyni A. S. (1) i G. S. zawarli związek małżeński 9 stycznia 1993 roku. R. się 27 października 2009 roku mocą prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodka (...) w R. z dnia 15 września 2009 r. w sprawie II RC 756/09. W czasie małżeństwa G. S. nabył w drodze darowizny od swoich rodziców nieruchomość położoną w S. , na której wybudował wraz z A. S. (1) dom jednorodzinny. Dom zaczęli budować od 2003 roku, a w trakcie budowy wzięli kredyt 80 000 zł, który wykorzystali w kwocie 45 000 zł. A. S. (1) pracowała na początku małżeństwa osiągając zarobki około 1 500 zł miesięcznie. Po urodzeniu dwójki dzieci wróciła do pracy. Pracowała w hurtowni drobiu zarabiając 5 zł za godzinę, a potem ponownie przyjęła się do firmy cateringowej, cały czas wychowywała dzieci, opiekowała się nimi i prowadziła wspólny dom. Wnioskodawczyni, jej rodzice oraz rodzice uczestnika jego brat i sam uczestnik pracowali przy budowie domu w S. . Rodzice uczestnika i rodzice wnioskodawczyni przekazywali pewne sumy na wykończenie domu. Rodzice uczestnika przekazali około 20 000 zł, a matka wnioskodawczyni dała około 12 000 zł m. in. na okna w domu. Wartość domu według stanu na dzień prawomocności wyroku rozwodowego tj. 27 października 2009 roku, a według cen aktualnych wynosiła 256 000 zł. W czasie małżeństwa wnioskodawczyni i uczestnik kupili ruchomości: samochód S. (...) o wartości 900 zł, F. (...) o wartości 2 000 zł, karnisze metalowe o wartości 385 zł, firany o wartości 140 zł, dwa żyrandole i dwie boczne lampy o wartości 231 zł, meblościankę o wartości 750 zł, meble do sypialni: łoże, szafa dwa stoliczki nocne komoda o wartości 750 zł, dwie sztuki tapczanów o wartości 880 zł, stolik do RTV o wartości 90 zł, telewizor o wartości 87 zł, odtwarzacz DVD o wartości 100 zł, odtwarzacz (...) o wartości 61 zł, automat o wartości 558 zł, lodówko - zamrażarkę o wartości 244 zł, mikrofalówkę o wartości 158 zł, mikser firmy (...) o wartości 18 zł, nóż elektryczny do mięsa o wartości 54 zł, maszynkę do mielenia mięsa o wartości 120 zł, piec elektryczny z płytą grzewczą o wartości 621 zł, czajnik bezprzewodowy metalowy o wartości 79 zł, komplet garnków metalowych o wartości 120 zł, komplet garnków zwykłych o wartości 60 zł, basen ze stelażem i pompą o wartości 494 zł, kosiarkę spalinową o wartości 559 zł, porcelanę i kryształy o wartości 600 zł, betoniarkę z silnikiem o wartości 466 zł, wiertarkę o wartości 118 zł, lutownicę o wartości 36 zł, meble kuchenne o wartości 350 zł. Samochody zostały zezłomowane po ustaniu wspólności majątkowej. F. (...) został przez wnioskodawczynię rozbity po rozwodzie. Wnioskodawczyni jeździła F. (...) po ustaniu wspólności, miała go w dyspozycji. Uczestnik spłacił wspólnie zaciągnięty z wnioskodawczynią kredyt, łącznie od 27 października 2009 roku do chwili zamknięcia rozprawy uczestnik spłacił 19 330,44 zł. Uczestnik zgromadził w trakcie małżeństwa na rachunku otwartego funduszu emerytalnego środki o wartości 33 934,01 zł według stanu na dzień 27 października 2009 r., a wnioskodawczyni zgromadziła w czasie małżeństwa na otwartym funduszu emerytalnym środki o wartości 2 795,71 zł. Wnioskodawczyni mieszka w domu swojej matki. Osiąga dochód 844 zł pracując w firmie, która zajmuje się sprzątaniem szpitala, podejmuje także prace dorywcze. Zaciągnęła kredyt w kwocie 3 000 zł, który spłaca w ratach po 142 zł. Uczestnik mieszka w domu w S. wraz z synem, na którego płaci alimenty w kwocie po 200 zł miesięcznie, ale do jego rąk, bo syn jest pełnoletni. Syn wnioskodawczyni i uczestnika ma pokój w domu, w którym również mieszka uczestnik z córką, ale czasami spędza czas i nocuje w domu babci z wnioskodawczynią i tam również ma pewne swoje rzeczy. Córka wnioskodawczyni i uczestnika uczy się na studiach we W. i utrzymuje się z alimentów od uczestnika w wysokości 600 zł miesięcznie i zasiłku socjalnego razem około 1 500 zł, mieszka w domu z uczestnikiem, tam ma swoje rzeczy i gdy przyjeżdża ze studiów tam spędza czas. Uczestnik pracuje na Kopalni (...) , jako górnik, i osiąga dochód miesięcznie 4500 zł, opłaca miesięcznie prąd po 100 zł i wodę po 70 zł, a rocznie płaci podatek od nieruchomości w wysokości 800 zł. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy w Rybniku dnia 18 kwietnia 2014 r. postanowił: I. ustalić, że w skład majątku wspólnego A. S. (1) ( S. ) ( PESEL (...) ) i G. S. ( S. ) ( PESEL (...) ), pomiędzy którymi wspólność majątkowa małżeńska powstała 9 stycznia 1993 roku a ustała 27 października 2009 roku na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodka (...) w R. z dnia 15 września 2009 roku o orzeczeniu rozwodu w sprawie II RC 756/09 wchodzą: 1) nakłady w postaci budowy budynku mieszkalnego przy ul. (...) , na nieruchomości stanowiącej własność uczestnika G. S. , położonej w S. , dla której Sąd Rejonowy w Rybniku prowadzi księgę wieczystą (...) , o wartości 256 000 zł, 2) samochód S. (...) o wartości 900 zł, 3) F. (...) o wartości 2000 zł, 4) karnisze metalowe o wartości 385 zł, 5) firany o wartości 140 zł, 6) dwa żyrandole i dwie boczne lampy o wartości 231 zł, 7) meblościanka o wartości 750 zł, 8) meble do sypialni: łoże, szafa dwa stoliczki nocne komoda o wartości 750 zł, 9) dwie sztuki tapczanów o wartości 880 zł, 10) stolik do RTV o wartości 90 zł, 11) telewizor o wartości 87 zł, 12) odtwarzacz DVD o wartości 100 zł, 13) odtwarzacz (...) o wartości 61 zł, 14) automat o wartości 558 zł, 15) lodówko - zamrażarka o wartości 244 zł, 16) mikrofalówka o wartości 158 zł, 17) mikser firmy (...) o wartości 18 zł, 18) nóż elektryczny do mięsa o wartości 54 zł, 19) maszynka do mielenia mięsa o wartości 120 zł, 20) piec elektryczny z płytą grzewczą o wartości 621 zł, 21) czajnik bezprzewodowy metalowy o wartości 79 zł, 22) komplet garnków metalowych o wartości 120 zł, 23) komplet garnków zwykłych o wartości 60 zł, 24) basen ze stelażem i pompą o wartości 494 zł, 25) kosiarka spalinowa o wartości 559 zł, 26) porcelana i kryształy o wartości 600 zł, 27) betoniarka z silnikiem o wartości 466 zł, 28) wiertarka o wartości 118 zł, 29) lutownica o wartości 36 zł, 30) meble kuchenne o wartości 350 zł, 31) środki zgromadzone na Otwartym Funduszu Emerytalnym przez wnioskodawczynię A. S. (1) w wysokości 2 795,71 zł, 32) środki zgromadzone na Otwartym Funduszu Emerytalnym przez uczestnika G. S. w wysokości 33 934,01 zł; II. ustalić wartość nakładów poniesionych przez uczestnika G. S. z jego majątku odrębnego na majątek wspólny w postaci połowy spłaty kredytu dokonanej przez uczestnika w okresie od 27 października 2009 r. o wartości 9 665,22 zł; III. dokonać podziału majątku wspólnego A. S. (2) i G. S. i w wyniku tego przyznać: 1) uczestnikowi G. S. na wyłączną własność nakłady na nieruchomość opisane w punkcie 1, ruchomości opisane w punkcie 2 i punktach od 4-30, środki zgromadzone na OFE, opisane w punkcie 32 postanowienia o łącznej wartości tych składników majątkowych 298 963,01 zł, 2) wnioskodawczyni A. S. (1) na wyłączną własność ruchomość opisaną w punkcie 3 postanowienia oraz środki zgromadzona na Otwartym Funduszu Emerytalnym opisane w punkcie 31 postanowienia o łącznej wartości tych składników majątkowych 4 795,71 zł, 3) zasądzić od uczestnika G. S. na rzecz wnioskodawczyni A. S. (2) kwotę 137 418,43 zł tytułem dopłaty; IV. nakazać pobrać od uczestnika G. S. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Rybniku kwotę 1 675,82 zł tytułem połowy nie uiszczonych kosztów sądowych; V. ustalić, że każdy zainteresowany ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. W swoich rozważaniach Sąd Rejonowy wskazał, że wspólność majątkowa obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, za wyjątkiem przedmiotów majątkowych nabytych przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba, że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił ( art. 31 § 1 kro i art. 33 pkt 2 kro ), dlatego też przyjął, że nieruchomość darowana uczestnikowi przez jego rodziców stanowiła jego majątek odrębny. Słuszny był zarzut uczestnika, że piec centralnego ogrzewania, ogrzewanie podłogowe, wbudowany w ścianę pisuar, kafelki, umywalka, muszla klozetowa, kabina prysznicowa i brodzik stanowią części składowe domu i dlatego nie mogą być wycenianie oddzielnie, bo składają się na wartość domu. Z tych powodów nie dokonano ich podziału oddzielnie, ale w ramach nakładu na majątek odrębny z majątku wspólnego w postaci domu na działce przy ul. (...) w S. . Tylko karnisze do firanek są elementami, które można wymontować i nie są częściami składowymi. Sąd Rejonowy uwzględnił także dokonane przez uczestnika spłaty wspólnie zaciągniętego z wnioskodawczynią kredytu, ale przyznał uczestnikowi połowę tych spłat, bo także on był dłużnikiem solidarnym banku (9 665,22 zł). Ponadto ustalił wartość środków zgromadzonych na OFE jako składników majątku wspólnego ( art. 31 §2 pkt 3 kro ). Przyznano wnioskodawczyni jej środki na OFE i samochód marki I. o wartości 2000 zł, który rozbiła dopiero po rozwodzie, wszystko o łącznej wartości 4 795,71 zł. Uczestnikowi przyznano nakład z majątku wspólnego na jego majątek odrębny w postaci domu przy ul. (...) , środki zgromadzona na OFE, wszystkie ruchomości oprócz samochodu marki I. o łącznej wartości tych środków 298 963,01zł. Każdy zainteresowany powinien otrzymać środki o wartości 151 879,36zł, jednak wnioskodawczyni otrzymała środki o wartości mniejszej o 147 083,65 zł od należnej jej części majątku i taką dopłatę powinna otrzymać wnioskodawczyni od uczestnika, ale pomniejszono ją o nakład uczestnika w postaci połowy dokonanej przez niego spłaty kredytu, czyli o 9 665,22 zł i dlatego zasądzono na rzecz wnioskodawczyni ostatecznie 137 418,43 zł tytułem dopłaty. Wnioskodawczyni była zwolniona od kosztów, więc od uczestnika pobrano połowę kosztów poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa, a składały się na nie: połowa opłaty od wniosku 500 zł, połowa wynagrodzenia biegłej z zakresu wyceny ruchomości 1 404,92 zł, połowa wynagrodzenia biegłej z zakresu wyceny nieruchomości 1 020,90 zł, łącznie 2 925,81 zł. Uczestnik uiścił dwie zaliczki po 1 000 zł i 250 zł, dlatego nakazano pobrać od niego ostatecznie na rzecz Skarb Państwa kwotę 1 675,82 zł na zasadzie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z art. 520 §1 kpc . Apelację od tego postanowienia złożyła wnioskodawczyni uznając je za niekorzystne i wskazując, że podział powinien nastąpić w naturze i do podziału powinna wchodzić nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy w Rybniku prowadzi księgę wieczystą (...) . W obszernej apelacji podnosiła okoliczności wskazujące na to, że uczestnik proponował jej kwotę 75 000 zł pomniejszoną o spłatę kredytu, odebrał jej syna M. , nie ustanowiła pełnomocnika, bo jest to związane z kosztami, a Sąd Rejonowy nie wziął pod uwagę dzieci wnioskodawczyni i uczestnika dokonując podziału majątku wspólnego. Jej zdaniem w sposób nieprawidłowy dokonano podziału, gdyż nie objęto nim nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Rybniku prowadzi księgę wieczystą (...) . Do apelacji wnioskodawczyni dołączyła wezwania na rozprawę, odpowiedź na wniosek, akty stanu cywilnego, pełnomocnictwo i opłaty, zdjęcia, świadectwo ukończenia liceum ogólnokształcącego, dowód osobisty i dowody nadania przesyłek poleconych na okoliczności podniesione w apelacji. Uczestnik również złożył apelację zaskarżając postanowienie w części dotyczącej kredytu jaki został zaciągnięty na budowę domu i wskazał, że Sąd Rejonowy błędnie przyjął, iż dokonane przez niego wpłaty na rzecz wspólnie zaciągniętego kredytu należy podzielić po połowie, a przecież spłata kredytu następowała z jego majątku odrębnego. Dlatego też wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez rozliczenie całego kredytu spłaconego z majątku odrębnego, a nie jego połowy. W odpowiedzi na apelację wnioskodawczyni uczestnik wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wnioskodawczyni wniosła o oddalenie apelacji uczestnika. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Ustalenia faktyczne i rozważania prawne dokonane przez Sąd Rejonowy są prawidłowe i jako takie Sąd Okręgowy uznaje je jako własne. Prowadzą one do wniosku, iż obie apelacje pozostają bezzasadne. Sąd Okręgowy oddalił wnioski dowodowe wnioskodawczyni wskazane w apelacji, albowiem okoliczności, które wnioskodawczyni podnosiła w apelacji nie miały żadnego istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i nie było potrzeby ich wykazywania ( art. 227 kpc w związku z art. 13 § 2 kpc ). Jedyną okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy ze strony wnioskodawczyni było ustalenie czy dokonana darowizna nieruchomości prowadzi do wejścia tej rzeczy do składników majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika, czy też osobistego uczestnika. Jednak na tą okoliczność nie zostały powołane żadne dowody, a z akt sprawy wynika, że nieruchomość została darowana w trakcie trwania małżeństwa (darowizna była w formie aktu notarialnego), ale do majątku osobistego uczestnika. Słusznie w tym zakresie Sąd Rejonowy wskazał na brzmienie art. 33 pkt 2 kro wskazującego, że przedmioty majątkowe nabyte w trakcie trwania małżeństwa poprzez darowiznę należą do majątku osobistego, za wyjątkiem tych, które zostały wyraźnie darowane do majątku wspólnego. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała ( art. 6 kc ), że nieruchomość została darowana obojgu małżonkom do majątku wspólnego, co więcej nawet dołączona przez nią kserokopia tej umowy darowizny /k. 243 – 244/ wskazuje, że darowizny dokonano bez zastrzeżenia, iż jej przedmiot wchodzi do majątku wspólnego. Dlatego też nieruchomość ta nie wchodzi w skład majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika, a co za tym idzie nie może być przedmiotem podziału. Co innego jeżeli chodzi o nakłady na tą nieruchomość, ale te zostały rozliczone w sposób prawidłowy. Ponadto w sprawie o podział majątku wspólnego należącego do dwojga osób nie ma znaczenia sytuacja innych osób niebędących współwłaścicielami dzielonego majątku. Przyznane wnioskodawczyni przez Sąd Rejonowy samochód osobowy i środki na OFE są w jej posiadaniu, nie ma więc także potrzeby orzekania w przedmiocie wydania tych praw majątkowych. Należy tu podkreślić, że na podstawie art. 126 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 989 ze zm.) środki przypadające byłemu małżonkowi w wyniku podziału majątku wspólnego są przekazywane w ramach wypłaty transferowej, nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku należy dzielić każde ze środków w otwartych funduszach emerytalnych, zdaniem Sądu Okręgowego, możliwe jest również dokonanie podziału majątku poprzez przyznanie środków tam zgromadzonych każdemu z małżonków w zakresie środków przez nich osobiście zgromadzonych, a sam podział majątku może zostać sprowadzony do rozliczenia finansowego. Podstawową normą regulująca podział majątku jest art. 212 kc , zgodnie z którym zasadą jest podział rzeczy wspólnej, a dopiero niemożliwość jej podziału może powodować przyznanie jej na własność jednemu ze współwłaścicieli. Trzeba jednak także mieć na uwadze problemy związane z przekazaniem części środków z otwartych funduszy emerytalnych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co może w sposób zasadniczy utrudniać dokonanie fizycznego podziału tych środków, gdy nie są jeszcze zewidencjonowane, tym bardziej, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek zewidencjonować na subkoncie informację o wysokości przekazanych przez otwarty fundusz emerytalny środków do dnia 31 marca 2015 r. [por. art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (Dz. U. poz. 1717)], a termin ten jeszcze nie nadszedł. Z powyższych względów apelacja wnioskodawczyni jest bezzasadna. Odnosząc się do zarzutów uczestnika należy wskazać, że Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy ustalił wysokość nakładów poczynionych z jego majątku osobistego na spłatę wspólnych długów. Uczestnik spłacił wspólny kredyt w wysokości 19 330,44 zł z majątku osobistego. Nie można jednak było całością tej spłaty obciążyć wnioskodawczyni, gdyż kredyt był zaciągnięty w trakcie trwania związku (dnia 12 marca 2007 r.) wspólnie przez wnioskodawczynię i uczestnika /k. 112, k. 146/. Ponadto nawet uczestnik w trakcie przesłuchania wskazywał, że kredyt należy podzielić po połowie /k. 145/. Należy także podkreślić, że zaciągnięte przez obydwoje małżonków zobowiązanie, które było spłacane przez jednego z nich po ustaniu wspólności dzieli się na tyle równych części ilu jest dłużników, w tym przypadku są to dwie części, gdyż zobowiązanie pieniężne jest podzielne, a z okoliczności nie wynika, aby małżonkowie byli zobowiązani w innym ułamku (por. art. 379 § 1 i 2 kc ). Ponadto dłużnik solidarny, który spełnił świadczenie może żądać od pozostałych dłużników zwrotu w częściach równych, chyba, że co innego wynika, ze stosunku prawnego łączącego dłużników (por. art. 376 § 1 kc ). Dokonane przez Sąd Rejonowy ustaleni, iż zobowiązanie wnioskodawczyni i uczestnika jest w tym zakresie solidarne nie było przez nikogo kwestionowane. Uczestnik jednak nie wykazał w żadnym zakresie, aby stosunek prawny łączący go z wnioskodawczynią umożliwiał mu żądanie od niej spłaty całego zobowiązania uiszczonego z majątku osobistego na uregulowanie zaciągniętego wspólnie kredytu ( art. 6 kc ). Dlatego też zasadnie Sąd Rejonowy obciążył wnioskodawczynię kwotą połowy spłaconego przez uczestnika kredytu, albowiem za zaciągnięte przez nich zobowiązanie odpowiadają solidarnie /k. 286 – 288/. Z powyższych względów także apelacja uczestnika jest bezzasadna. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 385 kpc w związku z art. 13 § 2 kpc , art. 33 pkt 2 kro , art. 31 kro , art. 376 § 1 kc , art. 45 kro i art. 6 kc , obie apelacje jako bezzasadne należało oddalić. SSR (del.) Roman Troll SSO Tomasz Pawlik SSO Danuta Pacześniowska