III Ca 1459/13

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2014-01-22
SAOSCywilnezobowiązaniaŚredniaokręgowy
umowa o zarządzanieaneksokres wypowiedzenianieważność umowyzasady współżycia społecznegointeres prawnyart. 189 k.p.c.koszty procesu

Sąd Okręgowy zmienił wyrok sądu rejonowego, oddalając powództwo o unieważnienie aneksu do umowy o zarządzanie z powodu braku interesu prawnego powódki.

Sąd Rejonowy uznał aneks do umowy o zarządzanie za nieważny, gdyż wydłużał okres wypowiedzenia do 36 miesięcy, co uznał za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd Okręgowy zmienił ten wyrok, oddalając powództwo z powodu braku interesu prawnego powódki w ustaleniu nieważności aneksu, wskazując, że kwestię tę można było podnieść w innej toczącej się sprawie. Zasądzono koszty postępowania.

Sąd Rejonowy w Raciborzu wyrokiem z dnia 26 czerwca 2013 r. (sygn. akt I C 633/12) uznał aneks nr I z 20 kwietnia 2010 r. do umowy o zarządzanie z dnia 20 sierpnia 2008 r. za nieważny. Sąd I instancji ocenił, że aneks, który wydłużył okres wypowiedzenia umowy do 36 miesięcy, był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c. w zw. z art. 750 k.c.) i naruszał dobre obyczaje w relacjach między zarządcami a wspólnotami mieszkaniowymi. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając apelację pozwanego, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Sąd odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie na braku interesu prawnego powódki w ustaleniu nieważności aneksu na podstawie art. 189 k.p.c. Wskazano, że powódka mogła podnosić zarzuty dotyczące ważności aneksu w innej toczącej się sprawie, w której pozwany dochodził zapłaty wynagrodzenia za okres objęty spornym okresem wypowiedzenia. W związku z tym, że powództwo zostało oddalone, zasądzono od powódki na rzecz pozwanego koszty procesu za obie instancje.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, powódka nie miała interesu prawnego w ustaleniu nieważności aneksu, ponieważ mogła podnosić zarzuty dotyczące jego ważności w ramach obrony w innej, wcześniej zawisłej sprawie, w której pozwany dochodził zapłaty wynagrodzenia.

Uzasadnienie

Sąd odwoławczy uznał, że skoro sprawa o zapłatę wynagrodzenia, w której badano ważność aneksu, była już zawisła, to powódka nie miała odrębnego interesu prawnego w wytaczaniu kolejnego powództwa o ustalenie nieważności tego samego aneksu. Zarzuty dotyczące nieważności mogły być podniesione jako zarzut obronny w tamtym postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana wyroku i oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

M. K. (pozwany)

Strony

NazwaTypRola
(...)innepowódka
M. K.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (12)

Główne

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na braku interesu prawnego powódki.

k.p.c. art. 386 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy.

Pomocnicze

k.c. art. 58 § § 2

Kodeks cywilny

Aneks do umowy o zarządzanie, wydłużający okres wypowiedzenia do 36 miesięcy, został uznany przez Sąd Rejonowy za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i tym samym nieważny.

k.c. art. 750

Kodeks cywilny

Umowa o zarządzanie jest umową o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów, która została naruszona przez błędną wykładnię i zastosowanie przez Sąd Rejonowy.

k.p.c. art. 98 § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do zasądzenia kosztów procesu.

k.p.c. art. 108 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania odwoławczego.

k.p.c. art. 6

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy, dotyczący ciężaru dowodu.

k.p.c. art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy, dotyczący obowiązku przedstawienia dowodów.

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy, dotyczący swobodnej oceny dowodów.

k.p.c. art. 224 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy, dotyczący zamknięcia rozprawy.

k.p.c. art. 316 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy, dotyczący wydania orzeczenia po zamknięciu rozprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak interesu prawnego powódki w ustaleniu nieważności aneksu do umowy o zarządzanie na podstawie art. 189 k.p.c., gdyż mogła podnosić te zarzuty w innej, wcześniej zawisłej sprawie.

Odrzucone argumenty

Argumenty pozwanego dotyczące naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisów prawa materialnego (art. 6 k.c., 58 § 2 k.c., 353¹ k.c.) oraz przepisów postępowania (art. 232 k.p.c., 233 § 1 k.p.c., 224 § 1 k.p.c. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c.).

Godne uwagi sformułowania

Sformułowane w pozwie żądanie unieważnienia aneksu do umowy o zarządzanie jest niczym innym niż opartym na podstawie z art. 189 k.p.c. powództwem o ustalenie. Tymczasem powódka w pozwie i w toku dalszego postępowania przed sądem I instancji nie wskazała jaki ma interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności aneksu do umowy o zarządzanie. Ponieważ zarzuty w tym zakresie mogła podnosić w ramach obrony pozwanego w postępowaniu w sprawie I C 431/12.

Skład orzekający

Teresa Kołeczko – Wacławik

przewodniczący-sprawozdawca

Mirella Szpyrka

sędzia

Tomasz Tatarczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wykładnia art. 189 k.p.c. w kontekście interesu prawnego przy ustalaniu nieważności czynności prawnej, gdy kwestia ta mogła być badana w innym postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku interesu prawnego w ustaleniu nieważności aneksu do umowy o zarządzanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest wykazanie interesu prawnego w postępowaniu cywilnym i jak sąd odwoławczy może zmienić wyrok z powodów proceduralnych, nawet jeśli sąd pierwszej instancji merytorycznie zbadał sprawę.

Czy można unieważnić aneks do umowy, jeśli sąd już badał jego ważność w innej sprawie?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III Ca 1459/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Teresa Kołeczko – Wacławik (spr.) Sędzia SO Mirella Szpyrka Sędzia SO Tomasz Tatarczyk Protokolant Aleksandra Sado-Stach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. w Gliwicach sprawy z powództwa (...) przy ulicy (...) w R. przeciwko M. K. ( K. ) o unieważnienie na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Raciborzu z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I C 633/12 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 1. oddala powództwo; 2. zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2417 zł (dwa tysiące czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; II. zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2850 zł ( dwa tysiące osiemset pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania odwoławczego. SSO Tomasz Tatarczyk SSO Teresa Kołeczko – Wacławik SSO Mirella Szpyrka Sygn. akt III Ca 1459/13 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w Raciborzu w sprawie z powództwa (...) przy ulicy (...) w R. , przeciwko M. K. o unieważnienie ustalił, że aneks numer I z 20 kwietnia 2010r. do zawartej między stronami umowy numer (...) z 20 sierpnia 2008r. o zarządzanie jest nieważny i orzekł o kosztach procesu. Sąd I instancji ustalił, że aneksem tym, strony zmieniły określony w § 9 pkt 1 umowy z 20.8.2008r. o zarządzanie, okres wypowiedzenia umowy z 6 miesięcy w pierwszych dwóch latach obowiązywania umowy i 3 miesięcy po upływie tego okresu, do 36 miesięcy z biegiem od 1 stycznia roku następnego po dniu otrzymania wypowiedzenia. Ocenił, że aneks do umowy o zarządzanie będącej umową o świadczeniu usług do której zgodnie z art. 750 k.c ,. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i w myśl art. 58 § 2 k.c. jest nieważny. Uznał, że stosowanie w umowach o zarządzanie tak długiego okresu wypowiedzenia narusza dobre obyczaje jakie powinny obowiązywać w stosunkach między zarządcami a wspólnotami mieszkaniowymi i może naruszać uzasadnione interesy wspólnoty mieszkaniowej. Podniósł, że ponieważ zarząd wspólnoty co roku składa wspólnocie sprawozdanie za poprzedni rok działalności, to okres wypowiedzenia umowy o zarządzanie powinien wynosić maksymalnie dwanaście miesięcy. W apelacji pozwany zarzucił: - naruszenie prawa materialnego art. 6 k.c. , 58 § 2 k.c. w zw. z art. 353 1 k.c. przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że strony, układając swoje stosunki według swego uznania jako równorzędne podmioty, zawarły umowę sprzeczną z nieokreślonymi bliżej zasadami współżycia społecznego, - naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygniecie a w szczególności art. 232 k.p.c. , art. 233 § 1 k.p.c. , art. 224 § 1 k.p.c. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, błąd w ustaleniach faktycznych i wyciągniecie wniosków, które nie wynikają z materiału dowodowego sprawy. Przedstawiając powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu za obie instancje ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył co następuje. Apelacja musiała odnieść skutek, ale z innych przyczyn niż w niej wskazane. Sformułowane w pozwie żądanie unieważnienia aneksu do umowy o zarządzanie jest niczym innym niż opartym na podstawie z art. 189 k.p.c. powództwem o ustalenie. Zgodnie z treścią tego przepisu, powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia ( a więc również unieważnienia) stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Tymczasem powódka w pozwie i w toku dalszego postępowania przed sądem I instancji nie wskazała jaki ma interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności aneksu do umowy o zarządzanie. Również Sąd Rejonowy nie badał istnienia tego interesu po stronie powódki. Na rozprawie apelacyjnej powódka, dla wykazania istnienia interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności przedmiotowego aneksu oświadczyła, że wystąpiła z żądaniem ustalenia jego nieważności po doręczeniu jej odpisu pozwu w sprawie I C 431/12 Sądu Rejonowego w Raciborzu, w której pozwany M. K. wniósł w dniu 15 czerwca 2012r. pozew o zapłatę odszkodowania stanowiącego wynagrodzenie za okres, w którym, zgodnie z przyjętym w aneksie z 20.4.2010r. okresem wypowiedzenia, miała trwać umowa o zarządzanie z dnia 20.8.2008r. Sąd odwoławczy dopuścił dowód z dokumentów zgromadzonych w sprawie I C 431/12 i ustalił, że Sąd Rejonowy oddalając powództwo M. K. badał przestankowo ważność przedmiotowego aneksu. W tej sytuacji należało uznać, że powódka wnosząc dniu 11 września 2012r. pozew o ustalenie nieważności aneksu z 20.4.2010r. - a więc po zawiśnięciu sporu w sprawie I C 431/12 - nie miała interesu prawnego w jego zgłoszeniu, albowiem zarzuty w tym zakresie mogła podnosić w ramach obrony pozwanego w postępowaniu w sprawie I C 431/12. Mając powyższe rozważania na uwadze sąd odwoławczy orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w oparciu o przepis art. 189 k.p.c. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. Na koszty te w I instancji składały się wynagrodzenie pełnomocnika i opłata od pełnomocnictwa, a w II instancji wynagrodzenie pełnomocnika i opłata od apelacji. SSO Tomasz Tatarczyk SSO Teresa Kołeczko-Wacławik SSO Mirella Szpyrka

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI