III CA 141/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił apelacje Skarbu Państwa i Gminy Ł. od postanowienia Sądu Rejonowego, które zmieniło wcześniejsze postanowienia o stwierdzeniu nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, oddalając wnioski o stwierdzenie nabycia własności.
Sprawa dotyczyła wniosków o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie w trybie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Sąd Rejonowy zmienił wcześniejsze postanowienia, oddalając wnioski. Apelacje od tego rozstrzygnięcia wnieśli Skarb Państwa – Prezydent Miasta Ł. oraz Gmina Ł., zarzucając m.in. naruszenie przepisów o terminie do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Sąd Okręgowy uznał apelacje za bezzasadne, podzielając ustalenia Sądu Rejonowego co do biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie, wskazując, że poprzednik prawny skarżącego A. G. (ojciec A. G. (1)) nie miał wiedzy o postępowaniach i nie otrzymał odszkodowania.
Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi postanowieniem z dnia 28 maja 2010 r. zmienił zaskarżone postanowienia w sprawach o wznowienie postępowania (sygn. V Ns I 86/63 i V Ns 1838/59), oddalając wnioski o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości położonych w Ł. Apelacje od tego postanowienia wnieśli Skarb Państwa – Prezydent Miasta Ł., Gmina Ł. oraz uczestnik (...). Głównym zarzutem apelujących było naruszenie art. 407 § 1 k.p.c. poprzez błędne ustalenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Sąd Okręgowy, po zawieszeniu postępowania w związku z postępowaniem administracyjnym przed Ministrem Finansów dotyczącym stwierdzenia przejścia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, podjął postępowanie i ustalił, że decyzja Ministra Finansów z dnia 20 kwietnia 2011 r. jest prawomocna. Niemniej jednak, Sąd Okręgowy stwierdził, że ta decyzja nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy, ponieważ nie tworzy nowej sytuacji prawnej, a jedynie stwierdza jej powstanie z mocy prawa. Sąd Okręgowy podkreślił, że A. G. (ojciec skarżącego A. G. (1)) nigdy nie brał udziału w postępowaniu przed Komisją Amerykańską, nie otrzymał odszkodowania i nie zrzekł się własności nieruchomości. W związku z tym, brak było przeszkód do przywrócenia mu własności. Sąd Okręgowy uznał, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania należy liczyć od daty dowiedzenia się o zdarzeniach przez spadkobiercę A. G. (1), czyli od listopada 2007 r., co Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił. Sąd oddalił również zarzut naruszenia art. 133 § 2 k.p.c. w zw. z art. 133 § 3 k.p.c. dotyczący niedoręczenia pisma, uznając, że uczestnik postępowania brał udział w sprawie i nie został pozbawiony możliwości obrony. W konsekwencji, Sąd Okręgowy oddalił apelacje jako bezzasadne i orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 520 § 1 k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku spadkobiercy A. G. (1), termin należy liczyć od daty, kiedy dowiedział się o zdarzeniach stanowiących podstawę skargi o wznowienie, co zostało prawidłowo ustalone na listopad 2007 r.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że poprzednik prawny skarżącego A. G. (ojciec A. G. (1)) nie miał wiedzy o postępowaniach dotyczących przejęcia nieruchomości i nie otrzymał odszkodowania. W związku z tym, termin do wniesienia skargi o wznowienie należy liczyć od daty dowiedzenia się przez spadkobiercę A. G. (1) o tych zdarzeniach, co miało miejsce w listopadzie 2007 r.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
uczestnicy postępowania (Skarb Państwa i Gmina Ł. przegrali apelację)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa – Prezydent Miasta Ł. | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Skarb Państwa Wojewoda (...) | organ_państwowy | uczestnik |
| A. G. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. G. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| L. G. W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| I. R. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. B. - G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Gmina Ł. – Urząd Miasta Ł. | organ_państwowy | uczestnik |
| M. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. G. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| W. W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| L. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K. R. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. N. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Z. J. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| E. J. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| P. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| I. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. G. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B. G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. J. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. L. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| P. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| (...) | inne | uczestnik |
| H. D. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. D. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. G. (3) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| (...) | inne | apelujący |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 407 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wynosi trzy miesiące i należy go liczyć od dnia dowiedzenia się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada ogólna dotycząca kosztów postępowania nieprocesowego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 410 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zawieszenia postępowania w przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego.
k.p.c. art. 133 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Doręczanie pism sądowych.
k.p.c. art. 133 § § 3 zd. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Doręczanie pism sądowych.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania w przypadku pozbawienia strony możności obrony swoich praw.
Dz.U. Nr l2, poz. 65
Ustawa o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych
Ustawa regulująca wpis Skarbu Państwa jako właściciela do księgi wieczystej nieruchomości.
Dekret o majątkach opuszczonych i poniemieckich art. 34
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowe ustalenie przez Sąd Rejonowy terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania od listopada 2007 r., liczonego od daty dowiedzenia się przez spadkobiercę A. G. (1) o zdarzeniach. Brak dowodów na udział A. G. (ojca skarżącego) w postępowaniu przed Komisją Amerykańską i brak otrzymania przez niego odszkodowania. Decyzja Ministra Finansów ma charakter deklaratoryjny i nie wpływa na ocenę zasadności skargi o wznowienie. Uczestnik postępowania (Skarb Państwa – Prezydent Miasta Ł.) nie został pozbawiony możności obrony swoich praw mimo wadliwości w doręczeniach.
Odrzucone argumenty
Sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego w przedmiocie ustalenia faktu zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie. Naruszenie art. 407 § 1 k.p.c. i art. 410 § 2 k.p.c. przez przyjęcie, iż zachowany został trzymiesięczny termin do wniesienia skarg. Naruszenie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. przez oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania. Naruszenie art. 133 § 2 k.p.c. w zw. z art. 133 § 3 zd. 2 k.p.c. przez niedoręczenie Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta Ł. postanowienia z dnia 28 maja 2010 r. wraz z uzasadnieniem oraz innych pism sądowych. Przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przez uznanie twierdzeń pełnomocnika skarżącego za wiarygodne. Błędne przyjęcie, że skarżący zachował termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Dowolna w miejsce swobodnej ocena materiału dowodowego. Zaniechanie dokonania własnych ustaleń faktycznych na okoliczność zachowania terminu. Rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania podczas gdy Skarżący jak i uczestnicy postępowania nie mieli interesu prawnego w zgłoszeniu takiego żądania.
Godne uwagi sformułowania
Rozstrzygnięcie to nie ma jednak znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Decyzja Ministra Finansów nie wywołuje skutków w sferze prawa materialnego, bowiem skutek taki nastąpił już z przejściem prawa do nieruchomości w oparciu o układy indemnizacyjne. W przedmiotowej sprawie – o wznowienie postępowań fakt, że decyzja Ministra Finansów została wydana i jest prawomocna nie może mieć wpływu na stwierdzenie czy postępowania, których wznowienia domagali się wnioskodawcy zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania i czy skargi o ich wznowienie są zasadne. W tym zakresie, Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął termin uzyskania informacji o stanie prawnym nieruchomości, tj. istniejących postanowieniach o przejęciu nieruchomości w trybie przemilczenia, zgodnie z twierdzeniami skargi w listopadzie 2007 r. W świetle art. 407 k.p.c. , istotna jest data dowiedzenia się o wyroku, a nie lata w której – przy zachowaniu należytej staranności – strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy mogli dowiedzieć się o wyroku. Pozbawienie strony możności obrony swoich praw w rozumieniu art. 379 § 1 pkt 5 k.p.c. zachodzi wtedy, gdy z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisów kodeksu postępowania cywilnego , strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawach dotyczących majątków opuszczonych i poniemieckich, zwłaszcza w kontekście układów indemnizacyjnych i decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami o majątkach opuszczonych i poniemieckich oraz układami indemnizacyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznych roszczeń do nieruchomości po II wojnie światowej i złożonej interpretacji przepisów dotyczących wznowienia postępowania oraz układów indemnizacyjnych, co może być ciekawe dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Nieruchomości po dekrecie: Jak układy indemnizacyjne i decyzje administracyjne wpływają na możliwość wznowienia postępowania?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III Ca 141/11 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 28 maja 2010 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawach z wniosku Skarbu Państwa- Prezydenta Miasta Ł. , Skarbu Państwa Wojewody (...) przy udziale A. G. (1) , A. G. (2) , S. P. , L. G. W. , I. R. , A. B. - G. , Gminy Ł. – Urzędu Miasta Ł. , M. M. , J. G. (1) , W. W. , M. W. , L. K. , K. R. , J. N. , Z. J. , E. J. , P. B. , I. B. , J. G. (2) , B. G. , M. J. , M. L. , P. K. , (...) , H. D. , A. D. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez przemilczenie w trybie dekretu z dnia 8 marca 1946 roku o majątkach opuszczonych i poniemieckich na skutek skargi A. G. (3) o wznowienie postępowania w sprawie V Ns I 86/63 zakończonej prawomocnym postanowieniem z dnia 14 lutego 1963 roku oraz o wznowienie postępowania w sprawie V Ns 1838/59 zakończonej prawomocnym postanowieniem z dnia 6 kwietnia 1964 roku: - w sprawie o wznowienie postępowania o sygn. V Ns I 86/63 zakończonej prawomocnym postanowieniem z dnia 14 lutego 1963 roku zmienił zaskarżone postanowienie i oddalił wniosek o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy (...) objętej księgą wieczystą KW nr (...) , - w sprawie o wznowienie postępowania o sygn. V Ns I 1838/59 zakończonej prawomocnym postanowieniem z dnia 6 kwietnia 1964 roku zmienił zaskarżone postanowienie i oddalił wniosek o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy (...) . (...) objętej księgą wieczystą KW nr (...) . Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wnieśli: wnioskodawca Skarb Państwa –Prezydent Miasta Ł. oraz uczestnicy Gmina Ł. i (...) . Apelujący Skarb Państwa- Prezydent Miasta Ł. zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając mu: - sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego w przedmiocie ustalenia faktu zachowania terminu do wniesienia obu skarg o wznowienie, określonego w art. 407 § 1 k.p.c. – przez przyjęcie, że termin ten należy liczyć od listopada 2007 r. podczas gdy termin do wniesienia skarg o wznowienie biegł od dnia 24 listopada 1965 r., kiedy to wydano decyzję przyznaniu odszkodowania; - naruszenie art. 407 § 1 k.p.c. i art. 410 § 2 k.p.c. przez przyjęcie, iż zachowany został trzymiesięczny termin do wniesienia obu skarg o wznowienie, na podstawie twierdzeń podnoszonych przez pełnomocnika skarżących, bez przeprowadzenia jakichkolwiek ustaleń w tym przedmiocie; - naruszenie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. , przez oddalenie wniosku o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania administracyjnego przed Ministrem Finansów (sygn.. akt FR4/0341/1/ (...) ); - naruszenie art. 133 § 2 k.p.c. w zw. z art. 133 § 3 zd. 2 k.p.c. przez niedoręczenie Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta Ł. postanowienia z dnia 28 maja 2010 r. wraz z uzasadnieniem oraz innych pism sądowych w przedmiotowej sprawie. W oparciu o powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i odrzucenie bądź oddalenie obu skarg o wznowienie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania – przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego. Apelujący (...) zaskarżył powyższe postanowienie w części, tj. w zakresie punktu 1, zarzucając mu: - naruszenie art. 407 § 1 k.p.c. poprzez sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, że ustalenia dokonane przez pełnomocnika skarżącego, iż skarżący dowiedział się o faktycznym stanie prawnym nieruchomości położonych w Ł. przy ul. (...) na początku listopada 2007 roku; - przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przez uznanie twierdzeń pełnomocnika skarżącego za wiarygodne w sytuacji gdy Sąd nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego na okoliczność terminu uzyskania informacji o faktycznym stanie prawnym nieruchomości położnej w Ł. przy ul. (...) , a tym samym na okoliczność dochowania określonego w art. 407 § 1 k.p.c. 3- miesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie. Apelujący (...) wniósł o: - zawieszenie postępowania apelacyjnego przed Sądem Okręgowym w Łodzi w trybie art. 177 § 1 pkt. 3 k.p.c. do czasu zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie zastosowania w stosunku do nieruchomości położonych w Ł. w tym, przy ul. (...) , przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych ( DZ.U. Nr l2, poz. 65 ) oraz ewentualnego stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowych nieruchomości; - zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie skargi A. G. (1) o wznowienie postępowania o sygn. akt V Ns I 86/63 zakończonej prawomocnym postanowieniem z dnia 14 lutego 1963 roku ewentualnie - uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia – zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Apelujący Gmina Ł. – Urząd Miasta Ł. zaskarżył powyższe postanowienie w zakresie punktu 2 zarzucając mu naruszenie: - art. 407 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący zachował termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania; - art. 410 § 2 k.p.c. i art. 233 k.p.c. poprzez: a) dowolną w miejsce swobodnej ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, iż Skarżący o treści niekorzystnego rozstrzygnięcia uzasadniającego wznowienie postępowania dowiedział się w listopadzie 2007 roku, gdy tymczasem z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że poprzednik prawny Skarżącego – I. G. wiedziała o utracie spornej nieruchomości już w latach 60 – tych; b) zaniechanie dokonania własnych ustaleń faktycznych na okoliczność zachowania przez Skarżących terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania i poprzestanie w tym zakresie jedynie na twierdzeniach pełnomocnika Skarżących zawartych w skardze o wznowienie postępowania; - art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. poprzez odmowę zawieszenia postępowania wywołanego wniesieniem skargi o wznowienie postępowania do czasu zakończenia postępowania administracyjnego przed Ministrem Finansów w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Finansów umarzającej postępowanie w sprawie zastosowania ustawy z dnia 9.04.1968 r., o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w stosunku do nieruchomości położonych w Ł. przy ul. (...) i Al. (...) . (sygn. akt. FR4/0341/1/ (...) ) - art. 524 § 2 k.p.c. poprzez rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania podczas gdy Skarżący jak i uczestnicy postępowania nie mieli interesu prawnego w zgłoszeniu takiego żądania, bowiem na skutek przyznania odszkodowania w ramach układu zawartego między R. Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej a R. Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej podpisanym w dniu 16 lipca 1960 roku, zgodnie art. II powoływanego układu roszczenie to zostało zaspokojone i wygasło. W oparciu o powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę skarżonego postanowienia poprzez odrzucenie bądź oddalenie skargi o wznowienie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania w sprawie według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z orzeczeniem o kosztach postępowania za instancję odwoławczą. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacje, w istocie tożsame pod względem zarzutów, są bezpodstawne. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, które to ustalenia Sąd Okręgowy w całości podziela i przyjmuje za własne. Niemniej jednak Sąd Okręgowy w toku postępowania apelacyjnego poczynił dodatkowe ustalenia faktyczne w związku z okolicznością wszczęcia z urzędu przez Ministra Finansów postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości objętych niniejszym postępowaniem. Postanowieniem z dnia 30 marca 2011 r. Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie apelacyjne na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. do czasu zakończenia ww. postępowania administracyjnego. W związku z zakończeniem postępowania administracyjnego, Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 16 listopada 2015 roku podjął postępowanie apelacyjne oraz ustalił, że Minister Finansów wydał w dniu 20 kwietnia 2011 r. decyzję stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonych w Ł. : przy ul (...) , nr KW (...) , nr działki (...) , w ½ części, przy ul. (...) , nr KW (...) , nr działki (...) , przy Al. (...) , nr KW (...) . Nr działki (...) oraz przy Al. (...) nr KW (...) , nr działki (...) , a które na mocy decyzji Komisji Stanów Zjednoczonych do Spraw Uregulowania Roszczeń zagranicznych, zwanej dalej (...) , z dnia 24 listopada 1965 r., nr PO – (...) , przyznano odszkodowania na rzecz I. G. – indywidualnie oraz na rzecz (...) G. , I. G. i Stanleya A. K. jako wykonawcom testamentu zmarłego S. G. . Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2013 r. oddalono skargę A. G. (2) , S. P. , L. vel L. W. , A. G. (1) na ww. decyzję Ministra Finansów. Następnie, wyrokiem z dnia 16 października 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Decyzja Ministra Finansów z dnia 20 kwietnia 2011 r. jest zatem prawomocna i ostatecznie reguluje stan prawny spornych nieruchomości. Rozstrzygnięcie to nie ma jednak znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej zakończonej wydaniem przez Ministra Finansów decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej prawo własności Skarbu Państwa do wskazanych nieruchomości potwierdza fakt, iż na mocy postanowień układu indemnizacyjnego zawartego w dniu 16 lipca 1960 r. I. G. – indywidualnie oraz na rzecz (...) G. , I. G. i Stanleya A. K. jako wykonawcom testamentu zmarłego S. G. przyznano odszkodowanie za utratę tych nieruchomości. Jedynym bowiem celem ww. ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (DZ.U. nr l2, poz. 65) jest wpisanie Skarbu Państwa jako właściciela do księgi wieczystej nieruchomości. Cel ten jest jednoznacznie określony w rzeczonej ustawie, dlatego też Minister Finansów ma obowiązek wydawania decyzji w każdym przypadku przyznania odszkodowania za mienie pozostawione w Polsce. Realizacja tego obowiązku możliwa jest tylko i wyłącznie ze względu na charakter decyzji, jaki nadała jej ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. , czyli deklaratoryjny. Biorąc pod uwagę tylko stwierdzający charakter tej decyzji należy zauważyć, iż nie tworzy ona nowej sytuacji prawnej, stwierdza jedynie jej powstanie z mocy samego prawa ze skutkiem od momentu w jakim dany stan zaistniał. Wobec tego decyzja Ministra Finansów nie wywołuje skutków w sferze prawa materialnego, bowiem skutek taki nastąpił już z przejściem prawa do nieruchomości w oparciu o układy indemnizacyjne. Stanowisko potwierdzające charakter decyzji Ministra Finansów zaprezentował Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 lutego 1987 r. (sygn. akt III CZP 2/87 LEX: 3344). Należy zauważyć, iż w przedmiotowej sprawie – o wznowienie postępowań fakt, że decyzja Ministra Finansów została wydana i jest prawomocna nie może mieć wpływu na stwierdzenie czy postępowania, których wznowienia domagali się wnioskodawcy zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania i czy skargi o ich wznowienie są zasadne. Bezspornym jest przecież, iż A. G. (4) nigdy nie brał udziału w toczącym się przed Komisją Amerykańską postępowaniu, co bezspornie wynika z załączonych do akt dokumentów Ministerstwa Sprawiedliwości, ani nie występował z wnioskiem o przyznanie mu odszkodowania i takiego odszkodowania nie otrzymał, nigdy też nie zrzekł się własności nieruchomości, którą odziedziczył. Spadkobiercami A. G. są A. G. (1) , S. P. oraz A. G. (2) . Brak jest zatem jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia, iż w stosunku do A. G. i jego następców pranych występują jakiekolwiek przeszkody do przywrócenia im własności nieruchomości, niezależnie od tego, iż została ona przejęta na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawomocnej decyzji Ministra Finansów. Mimo zatem istnienia ostatecznej decyzji administracyjnej Ministra Finansów, regulującej stan prawny spornych nieruchomości oraz w świetle okoliczności, że nie dotyczyła ona A. G. jako spadkodawcy A. G. (1) , nie biorących udziału w postępowaniach w sprawie V Ns I 86/63 oraz V Ns 1838/59, należało rozpoznać pozostałe zarzuty apelujących przeciwko prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. W głównej mierze zarzuty te sprowadzają się do uznania, że skarżący nie zachował przewidzianego w art. 407 § 1 k.p.c. terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W tym zakresie uzasadnienie stanowiska apelujących sprowadzało się do wykazania, że termin ten rozpoczął bieg już w latach 60 – tych, kiedy poprzednik prawny skarżącego – I. G. wraz z L. W. złożyły do Komisji Rozpatrywania Roszczeń Zagranicznych Stanów Zjednoczonych wniosek o wypłatę odszkodowania (a tym samym już wówczas wiedziały o utracie spornych nieruchomości). Przyjęcie zaś, że początkiem biegu ww. terminu był listopad 2007 r., kiedy to o treści rozstrzygnięć z dnia 14 lutego 1963 r. oraz 6 kwietnia 1964 r. w sprawach o sygn. akt V Ns I 86/63 oraz V Ns I 1838/59 miał się dowiedzieć A. G. (1) , wynika z dowolnej w miejsce swobodnej oceny przez Sąd Rejonowy materiału dowodowego w sprawie i stanowi naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. Z powyższym zgodzić się nie można. W istocie bowiem, w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił w szczególności okoliczność przebiegu postępowań o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości w sprawach o sygn. akt V Ns I 86/63 oraz V Ns I 1838/59, złożenia w dniu 24 września 1961 r. przez I. G. wniosku o wypłatę odszkodowania oraz kwestię następstwa prawnego po I. oraz S. G. . Kwestie te mają zasadnicze znaczenie, gdyż pozwalają na ustalenie chwili dowiedzenia się uprawnionych o ww. postępowaniach. W tym zakresie Sąd Rejonowy przyjął, że z analizy akt rzeczonych postępowań wynika, że spadkodawcy skarżącego, tj. małż. G. , w wyniku uchybienia przepisom prawa zostali pozbawieni możności czynnego udziału w postępowaniach dotyczących ich własności. Stwierdzenie to jednak, w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, jest częściowo błędne. Zauważyć bowiem należy, że S. G. zmarł w dniu 15 października 1949 r., a więc jeszcze przed rozpoczęciem ww. postępowań. Stąd, w postępowaniach tych powinni brać udział, oprócz I. G. , także spadkobiercy S. G. , tj. syn A. G. (4) oraz córka L. W. . W istocie zatem, przyjąć należy, że w wyniku uchybienia przepisom prawa, czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym ich własności pozbawieni zostali spadkodawcy skarżącego, tj. I. G. , A. G. (4) oraz L. W. . Jednakże, z upływem czasu, tj. w dniu 24 września 1961 r. I. G. złożyła do Komisji Rozpatrywania Roszczeń Zagranicznych Stanów Zjednoczonych w N. wniosek o wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie należących do niej i jej męża S. G. nieruchomości. Decyzje przyznające odszkodowanie zostały wydane w dniach 24 listopada 1965 r. oraz 23 lutego 1966 r., kiedy to postanowienia o stwierdzające nabycie przez Skarb Państwa własności nieruchomości położonych w Ł. przy ul. (...) przez zasiedzenie z dnia 6 kwietnia 1964 r. oraz 14 lutego 1963 r. były już prawomocne. Należy podkreślić, że założeniem układu między R. Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej a R. Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej o uregulowaniu roszczeń finansowych podpisanym w dniu 16 lipca 1960 roku było to, aby beneficjent układu otrzymywał odszkodowanie w przypadku wykazania utraty nieruchomości wskutek ich przejęcia przez Państwo Polskie. W przeciwnym wypadku uwzględnienie wniosku o przyznanie odszkodowania nie byłoby możliwe. Można zatem rozsądnie przyjąć, iż zarówno I. G. jak i jej córka L. W. najpóźniej w listopadzie 1965 r., w związku z otrzymaniem odszkodowania, widziały o fakcie zakończonego w odniesieniu do należących do nich nieruchomości postępowania w trybie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich . Z treści tej decyzji wynika bowiem, iż mienie to zostało odebrane przez R. Polski dnia 1 stycznia 1956 roku na podstawie Artykułu 34 Dekretu z 8 marca 1946 roku (Dz. U. z 1946 Nr 13, poz. 87). Okoliczność, że data wskazana w decyzji jest datą wynikającą z Dekretu, nie zaś datą wydania postanowień w postępowaniach, nie jest powodem do przyjęcia założenia, że I. G. i L. W. nie wiedziały o toczących się postępowaniach w sprawie przejęcia ich nieruchomości. Jak wyżej wskazano, warunkiem otrzymania odszkodowania było wykazanie przejęcia nieruchomości przez Państwo Polskie. Jedynie A. G. (4) (ojciec skarżącego A. G. (1) ) nie brał udziału w ww. postępowaniu, ani też nie otrzymał odszkodowania jako spadkobierca S. G. w związku z czym brak jest jakiegokolwiek dowodu na to, iż powziął wiedzę o postępowaniach w sprawach o sygn. akt V Ns I 86/63 oraz V Ns I 1838/59. Skoro zaś, poprzednik prawny skarżącego - A. G. (4) nie miał wiedzy o ww. postępowaniach prowadzących do utraty przedmiotowych nieruchomości i zmarł w dniu 1 lutego 2007 r., to trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania ( art. 407 k.p.c. ) należy liczyć od daty, kiedy o zdarzeniach stanowiących podstawę skargi o wznowienie dowiedział się A. G. (1) jako jego spadkobierca. W tym zakresie, Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął termin uzyskania informacji o stanie prawnym nieruchomości, tj. istniejących postanowieniach o przejęciu nieruchomości w trybie przemilczenia, zgodnie z twierdzeniami skargi w listopadzie 2007 r. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 9.11.2006 r. w sprawie IV CZ 84/06 „W świetle art. 407 k.p.c. , istotna jest data dowiedzenia się o wyroku, a nie lata w której – przy zachowaniu należytej staranności – strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy mogli dowiedzieć się o wyroku.” Bezzasadny jest przy tym argument apelującego Miasta Ł. , że A. G. (1) wiedział o istnieniu podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania już w dniu 10 listopada 2007 r., tj. w dacie udzielenia przez niego pełnomocnictwa do rewindykacji mienia, czyli prawie cztery miesiące przed wniesieniem przedmiotowej skargi. Należy bowiem podkreślić, że udzielenie pełnomocnictwa nie musi być tożsame z wiedzą mocodawcy o wywłaszczeniu jego nieruchomości. Udzielone przez A. G. (1) pełnomocnictwo jest pełnomocnictwem ogólnym do dokonywania wszelkich czynności w zakresie wszelkiego majątku znajdującego się na terenie Polski. Nie można uznać, że pełnomocnictwo to dotyczy tylko przedmiotowych nieruchomości. Pełnomocnik A. G. (1) w celu ustalenia stanu prawnego przedmiotowych nieruchomości musiał posiadać pełnomocnictwo do działania w jego imieniu. Po ustaleniu tego stanu powiadomił o nim A. G. (1) , który podjął czynności w terminie pozwalającym na wniesienie skargi o wznowienie postępowań. Podkreślając raz jeszcze brak dowodów przyznania odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości na rzecz A. G. oraz brak zawiadomienia go o postępowaniach o przejęciu nieruchomości w trybie przemilczenia, uznać należy, że spadkobierca A. G. ma interes prawny w wystąpieniu o wznowienie tych postępowań. Odnosząc się zaś do zarzutu nieważności postępowania w związku z naruszeniem przez Sąd Rejonowy art. 133 § 2 k.p.c. w zw. z art. 133 § 3, zd. 2 k.p.c. poprzez niedoręczenie Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta Ł. postanowienia z dnia 28 maja 2010 r. wraz z uzasadnieniem oraz innych pism sądowych w przedmiotowej sprawie, należy uznać go za niezasadny. Uczestnik postępowania brał udział w postępowaniu, a więc nie został pozbawiony możliwości obrony swoich praw. Pozbawienie strony możności obrony swoich praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. zachodzi wtedy, gdy z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisów kodeksu postępowania cywilnego , strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części (zob. wyrok SN z dnia 10 maja 1974 r., II CR 155/74, opubl. OSP Nr 3/75 poz. 66; postanowienie SN z dnia 6 marca 1998 r., III CKN 34/98, opubl. Prok. i Pr. Nr 5/99 poz. 41; wyrok SN z dnia 13 czerwca 2002 r., V CKN 1057/00, opubl. baza prawna LEX Nr 55517). W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie zachodziła. Mając na uwadze wszystko powyższe, na podstawie art. 385 k.p.c. , Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w oparciu o art. 520 §1 k.p.c. jako generalną regułę postępowania nieprocesowego. Nie było bowiem okoliczności do przyjęcia zasad szczególnych rozdziału kosztów z dalszych paragrafów powołanego artykułu skoro postępowanie niniejsze w równym stopniu dotyczyło sytuacji prawnej skarżącego i uczestników postępowania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI